جواب فعالیت های درس بیست و یکم مطالعات هفتم | اوضاع اجتماعی ایران باستان

پاسخ:

• در گذشته و امروز، خانواده نخستین و مهم‌ترین محل تربیت فرزندان بوده است.
• ارزش‌هایی مانند راستگویی، امانت‌داری، میهن‌دوستی و وفای به عهد در خانواده آموزش داده می‌شود.
• والدین مسئول نگهداری، امنیت و آموزش فرزندان هستند.
• اعضای خانواده برای تأمین نیازهای زندگی با یکدیگر همکاری می‌کنند.
• ازدواج و تشکیل خانواده در گذشته و امروز اهمیت زیادی داشته است.

۱- با توجه به نقشه صفحه ۱۲۶ و ۱۲۷ کتاب درسی، نام شهرهای دوره هخامنشی و دوره ساسانی را در قلمرو ایران کنونی در جدول بنویسید.

پاسخ:

از مقایسه دو جدول بالا چه می‌فهمید؟

پاسخ: تعداد شهرهای دوره ساسانی در نقشه بسیار بیشتر از دوره هخامنشی است. از این مقایسه می‌فهمیم که در دوره ساسانی شهرنشینی گسترش یافته، شهرهای بیشتری ساخته یا آباد شده و جمعیت شهری نسبت به دوره هخامنشی افزایش پیدا کرده است.

۲- چند شهر از دوره ایران باستان نام ببرید که در ایران امروز با همان نام قبلی یا نام دیگر وجود دارند.

پاسخ: همدان یا هگمتانه، ری یا رِگ، نیشابور یا ریوَشهر، فیروزآباد یا گور، دامغان یا صددروازه، شوش، کرمان، یزد، قم، قزوین، اردبیل، تبریز، اصفهان، اهواز، کرمانشاه، بم و جیرفت از نمونه‌های مناسب هستند.

الف) کفشگر چه تقاضایی از شاه داشت؟

پاسخ: کفشگر پذیرفت هزینه مورد نیاز سپاه را تأمین کند و در مقابل از شاه خواست اجازه دهد پسر باهوش و شایسته‌اش درس بخواند و در آینده دبیر شود.

ب) شاه در پاسخ چه گفت؟

پاسخ: شاه درخواست کفشگر را نپذیرفت و دستور داد شترهای حامل پول را بازگردانند و از او سیم و گوهر نگیرند. شاه گفت مطابق رسم و نظام طبقاتی آن روزگار، فرزند یک بازرگان یا کفشگر نباید دبیر شود؛ حتی اگر بااستعداد و دانش‌پذیر باشد.

ج) از خواندن این حکایت به چه نکاتی در زندگی اجتماعی دوره ایران باستان پی می‌برید؟

پاسخ: این حکایت نشان می‌دهد جامعه ساسانی طبقاتی و تبعیض‌آمیز بود. شغل و جایگاه اجتماعی بیشتر افراد به طبقه خانوادگی آنان بستگی داشت و حتی ثروت و استعداد نیز همیشه امکان تغییر طبقه را فراهم نمی‌کرد. افراد طبقات عادی به‌راحتی نمی‌توانستند تحصیل کنند، دبیر شوند یا به مقام‌های مهم حکومتی برسند.

پاسخ: در تعالیم اسلام، علم‌آموزی ارزش فراوانی دارد و تحصیل نباید به خانواده، شغل، ثروت یا طبقه اجتماعی خاصی محدود باشد. در ایران امروز نیز همه کودکان و نوجوانان، صرف‌نظر از موقعیت خانوادگی و اجتماعی، حق برخورداری از آموزش دارند و می‌توانند با توجه به استعداد و تلاش خود تا مراحل بالاتر تحصیل کنند. اما در جامعه طبقاتی ایران باستان، به‌ویژه در دوره ساسانی، شرایط تحصیل برای عامه مردم بسیار دشوار بود و بسیاری از افراد طبقات پایین امکان ورود به آموزش و مقام‌هایی مانند دبیری را نداشتند.