مطالب درسی

جواب فعالیت های درس بیستم مطالعات هفتم | امپراتوری های ایران باستان چگونه کشور را اداره می کردند؟

پاسخ کامل فعالیت های درس ۲۰ مطالعات هفتم «امپراتوری های ایران باستان چگونه کشور را اداره می کردند؟» شامل جواب سوالات و فعالیت های صفحات ۱۲۴، ۱۲۵، ۱۲۶ و ۱۲۹ کتاب.

در این مطلب، جواب کامل فعالیت‌های صفحه‌های ۱۲۴، ۱۲۵، ۱۲۶ و ۱۲۹ درس بیستم کتاب مطالعات اجتماعی پایه هفتم با عنوان «امپراتوری‌های ایران باستان چگونه کشور را اداره می‌کردند؟» را می‌خوانید. در پایان نیز پاسخ فعالیت‌های «به کار ببندیم» صفحه ۱۳۰ ارائه شده است. همه پرسش‌ها با چاپ جدید کتاب تطبیق داده شده‌اند و پاسخ‌ها به زبان ساده و مناسب دانش‌آموز نوشته شده‌اند.

جواب فعالیت صفحه ۱۲۴ مطالعات هفتم

۱- به تصویر مهر سلطنتی داریوش توجه کنید و بگویید به نظر شما چرا اسم داریوش روی این مهر، به سه نوع خط حک شده است؟

پاسخ: قلمرو هخامنشیان بسیار گسترده بود و اقوام گوناگون با زبان‌ها و خط‌های متفاوت در آن زندگی می‌کردند. به همین دلیل نام داریوش روی مهر به سه خط ایلامی، پارسی و بابلی نوشته شده بود تا فرمان‌ها و نوشته‌های حکومتی برای گروه‌های بیشتری قابل شناسایی باشد. این کار همچنین نشان می‌دهد هخامنشیان زبان‌ها و فرهنگ‌های رایج در قلمرو خود را به رسمیت می‌شناختند.

۲- متن بالا را بخوانید و چند مورد از ویژگی‌های حکومت در ایران باستان را بنویسید.

پاسخ:

  • نوع حکومت پادشاهی بود و شاه قدرت مطلق داشت.
  • حکومت معمولاً موروثی بود و از پدر به پسر می‌رسید.
  • گاهی بر سر جانشینی شاه جنگ و خون‌ریزی رخ می‌داد.
  • شاهان خود را برگزیده آسمان و فرمانروای مورد حمایت اهورامزدا می‌دانستند.
  • شاه درباره امور اداری، نظامی و مذهبی فرمان می‌داد و فرمان او حکم قانون داشت.
  • بر اساس باور آن زمان، اگر شاه از عدالت و قانون منحرف می‌شد، حمایت اهورایی را از دست می‌داد و بزرگان و موبدان می‌توانستند او را برکنار کنند.

۳- نظر و رأی مردم در حکومت‌های ایران باستان چه جایگاه و اهمیتی داشت؟

پاسخ: در بیشتر حکومت‌های ایران باستان، مردم نقش مستقیمی در انتخاب شاه یا تصمیم‌گیری‌های حکومتی نداشتند. شاه قدرت اصلی را در اختیار داشت و مردم و کارگزاران موظف بودند فرمان‌های او را اجرا کنند؛ بنابراین نظر و رأی عموم مردم جایگاه مهمی در اداره کشور نداشت.

۴- به نظر شما ایرانیان باستان چگونه می‌توانستند از بروز اختلاف در اداره حکومت جلوگیری کنند؟

پاسخ: آنان می‌توانستند قانون‌های روشن و یکسانی برای اداره کشور تعیین کنند، جانشین شاه را از پیش مشخص سازند، در تصمیم‌های مهم با بزرگان و افراد آگاه مشورت کنند، مقام‌های حکومتی را بر اساس شایستگی انتخاب کنند و بر کار شهربانان و مأموران نظارت داشته باشند. رفتار عادلانه با اقوام گوناگون نیز از نارضایتی و اختلاف جلوگیری می‌کرد.

جواب فعالیت صفحه ۱۲۵ مطالعات هفتم

۵- بعضی از منشیان و دبیران به چند زبان و خط آشنایی داشتند. چرا؟

پاسخ: امپراتوری ایران از سرزمین‌ها و اقوام گوناگونی تشکیل شده بود که زبان‌ها و خط‌های متفاوتی داشتند. منشیان و دبیران باید نامه‌ها، گزارش‌ها و فرمان‌های حکومتی را می‌خواندند، می‌نوشتند و برای نواحی مختلف ارسال می‌کردند؛ به همین دلیل آشنایی با چند زبان و خط برای انجام وظایفشان ضروری بود.

۶- حدس بزنید: چشم و گوش‌های شاه چه موضوعاتی را به شاه خبر می‌دادند؟

پاسخ: آنان درباره چگونگی کار شهربانان و دیگر مأموران، اجرای فرمان‌های شاه، جمع‌آوری مالیات، امنیت راه‌ها و شهرها، نارضایتی یا شورش احتمالی، تخلف و فساد کارگزاران و وضعیت عمومی بخش‌های مختلف کشور گزارش تهیه می‌کردند و به شاه می‌دادند.

۷- چه شباهت‌ها و تفاوت‌هایی میان تصاویر مهرهای زیر می‌بینید؟ فکر می‌کنید هدف از نقش کردن این تصاویر چه بوده است؟

جواب فعالیت صفحه ۱۲۵ مطالعات هفتم

پاسخ:

شباهت‌ها:

در همه مهرها نقش انسان یا جانور دیده می‌شود و بیشتر تصاویر، قدرت، شکار، نبرد یا جایگاه صاحب مهر را نشان می‌دهند. در چند مهر نیز نشان بالدار در بالای تصویر قرار دارد.

تفاوت‌ها:

تعداد شخصیت‌ها، نوع جانوران، حالت افراد، صحنه‌های شکار یا نبرد، شکل نشان‌ها و وجود نوشته در مهرها متفاوت است. بعضی نقش‌ها ساده و بعضی پرجزئیات‌تر هستند.

هدف از نقش‌ها:

این تصاویر هویت، مقام، باورها و قدرت صاحب مهر را نشان می‌دادند. مهرها برای تأیید نامه‌ها، فرمان‌ها، اسناد یا اموال به کار می‌رفتند و نقش اختصاصی آنها احتمال جعل و سوءاستفاده را کاهش می‌داد.

جواب فعالیت صفحه ۱۲۶ مطالعات هفتم

۸- به نقشه قلمرو ایران در زمان هخامنشیان و ساسانیان توجه کنید.

الف) قلمرو کدام حکومت وسیع‌تر بوده است؟

پاسخ: قلمرو حکومت هخامنشیان وسیع‌تر بوده است.

ب) دور شهرهایی که در آن زمان پایتخت بوده‌اند، خط بکشید.

پاسخ: در نقشه هخامنشیان باید دور شوش، همدان یا هگمتانه، تخت جمشید و بابل و در نقشه ساسانیان دور گور یا فیروزآباد و تیسفون خط کشید.

ج) قلمرو این حکومت‌ها کدام کشورهای امروزی را دربر می‌گیرد؟

پاسخ: با توجه به اینکه مرزهای باستانی با مرزهای سیاسی امروز یکسان نیست، تمام یا بخش‌هایی از کشورهای زیر در محدوده این دو حکومت قرار می‌گرفتند:

حکومت کشورهای امروزی در محدوده تقریبی قلمرو
هخامنشیان ایران، عراق، افغانستان، پاکستان، ترکیه، سوریه، لبنان، اردن، فلسطین، بخش‌هایی از سرزمین امروزی اسرائیل، مصر، بخش شرقی لیبی، ارمنستان، جمهوری آذربایجان، گرجستان، ترکمنستان، ازبکستان، تاجیکستان، بخش‌هایی از آسیای مرکزی، یونان و بالکان و شمال‌غرب هند
ساسانیان ایران، عراق، افغانستان، بخش‌هایی از پاکستان، ترکمنستان و آسیای مرکزی، جمهوری آذربایجان، ارمنستان، بخش‌هایی از گرجستان، ترکیه و سوریه و نواحی شرقی شبه‌جزیره عربستان مانند عمان و بحرین

جواب فعالیت ۶ درس ۲۰ مطالعات هفتم

جواب فعالیت های صفحه ۱۲۹ مطالعات هفتم

۹- پرس‌وجو کنید جنگ یا عملیات پارتیزانی چه نوع جنگی است و چرا به این نام مشهور است؟ نتیجه را به کلاس بیاورید.

پاسخ: جنگ پارتیزانی یا چریکی نوعی جنگ نامنظم است که در آن گروه‌های کوچک و متحرک به‌جای نبرد مستقیم و طولانی با ارتش بزرگ، از روش‌هایی مانند شناسایی پنهانی، کمین، غافلگیری، حمله سریع و عقب‌نشینی استفاده می‌کنند. واژه «پارتیزان» به فردی گفته می‌شود که عضو یک گروه مسلح مقاومت است و مخفیانه با نیروهای اشغالگر می‌جنگد.

نکته دقیق: گاهی به دلیل شباهت ظاهری دو واژه، «پارتیزان» را برگرفته از نام پارت‌ها می‌دانند؛ اما ریشه معتبر این واژه از زبان ایتالیایی و سپس فرانسوی آمده و به معنای طرفدار یا عضو یک گروه است. البته اشکانیان نیز در جنگ از حرکت سریع، تیراندازی سواره و شیوه‌های ضربه‌وگریز استفاده می‌کردند. منبع واژه‌شناسی

۱۰- به نظر شما کدام‌یک از ابتکارات نظامی ایران باستان جالب‌تر است؟ چرا؟

پاسخ: به نظر من تشکیل سپاه جاویدان جالب‌تر است؛ زیرا این سپاه همیشه ده‌هزار سرباز آماده داشت و هرگاه یکی از افراد آن از ادامه خدمت بازمی‌ماند، سرباز ذخیره‌ای جای او را می‌گرفت. به همین دلیل تعداد افراد سپاه ثابت می‌ماند و حکومت همیشه نیرویی منظم و آماده در اختیار داشت.

۱۱- گفت‌وگو کنید: چرا در آن زمان جنگ‌های بزرگی بین حکومت‌ها درمی‌گرفت؟ هدف از لشکرکشی‌ها چه بود؟ به نظر شما هدف از جنگ‌ها و لشکرکشی‌ها در جهان امروز چیست؟

پاسخ: در جهان باستان، حکومت‌ها برای گسترش قلمرو، تصرف سرزمین‌های حاصلخیز، دستیابی به منابع و ثروت، کنترل راه‌های تجاری، گرفتن مالیات و نشان دادن قدرت خود لشکرکشی می‌کردند. گاهی اختلاف‌های مرزی، دشمنی‌های قدیمی یا گسترش یک عقیده نیز سبب جنگ می‌شد. در جهان امروز نیز اختلاف‌های مرزی، رقابت بر سر منابع و مناطق راهبردی، افزایش نفوذ سیاسی و نظامی، مسائل امنیتی و اختلاف‌های قومی یا عقیدتی می‌توانند زمینه‌ساز جنگ شوند؛ هرچند جنگ خسارت‌های سنگینی به مردم عادی و محیط زندگی آنان وارد می‌کند.

۱۲- با کمک معلم خود تحقیق کنید که چه کشورهایی در ۵۰ سال گذشته، بیشترین جنگ‌ها را در جهان به راه انداختند و میلیون‌ها انسان بی‌گناه را به هلاکت رسانده‌اند؟

پاسخ: برای این پرسش یک رتبه‌بندی کاملاً ثابت وجود ندارد؛ زیرا نتیجه به تعریف «آغاز جنگ»، نوع مداخله نظامی و شیوه محاسبه تلفات مستقیم و غیرمستقیم بستگی دارد. بااین‌حال، در یک پاسخ تحقیقی می‌توان به نمونه‌های زیر اشاره کرد:

  • ایالات متحده آمریکا: آغاز جنگ افغانستان در سال ۲۰۰۱ و حمله به عراق در سال ۲۰۰۳ از مهم‌ترین نمونه‌هاست. پروژه «هزینه‌های جنگ» دانشگاه براون، مجموع مرگ‌های مستقیم و غیرمستقیم در مناطق جنگی پس از یازده سپتامبر را دست‌کم حدود ۴٫۵ تا ۴٫۷ میلیون نفر برآورد کرده است؛ البته همه این تلفات را نمی‌توان به یک کشور یا یک عامل نسبت داد. منبع
  • شوروی سابق و روسیه: ورود ارتش شوروی به افغانستان در سال ۱۹۷۹ و حمله روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲، از جنگ‌ها و مداخله‌های بزرگ این دوره هستند. سازمان ملل در قطعنامه سال ۲۰۲۲، اقدام روسیه علیه اوکراین را «تجاوز» نامید و خواستار خروج نیروهای آن شد. منبع سازمان ملل
  • عراق در دوره صدام: آغاز جنگ با ایران در سال ۱۹۸۰ و حمله به کویت در سال ۱۹۹۰ دو نمونه مهم است. شورای امنیت سازمان ملل حمله عراق به کویت را محکوم کرد و خروج فوری نیروهای عراقی را خواستار شد. منبع سازمان ملل

نتیجه تحقیق این است که تصمیم حکومت‌ها برای آغاز یا گسترش جنگ، علاوه بر کشته و زخمی شدن نظامیان، باعث مرگ غیرنظامیان، آوارگی مردم، نابودی شهرها و ایجاد پیامدهای طولانی‌مدت اقتصادی، اجتماعی و بهداشتی می‌شود.

جواب به کار ببندیم صفحه ۱۳۰ مطالعات هفتم

۱- اگر به مدل‌سازی و کاردستی علاقه دارید، با همکاری دوستانتان، مدلی از یکی از ابتکارات نظامی ایرانیان باستان بسازید و در کلاس یا یکی از جشن‌های مدرسه به نمایش بگذارید.

پاسخ: می‌توانیم مدل ساده‌ای از برج چوبی متحرک دوره کوروش بسازیم. برای این کار از مقوا برای بدنه برج، خلال چوبی برای ستون‌ها، چهار درِ بطری برای چرخ‌ها، نخ برای اتصال و چند آدمک کاغذی برای کمانداران استفاده می‌کنیم. روی برگه کنار کاردستی نیز می‌نویسیم که این برج بلند و چرخ‌دار با اسب کشیده می‌شد و کمانداران از بالای آن به سوی دشمن تیراندازی می‌کردند.

۲- با استفاده از دانشنامه شبکه رشد یا کتاب‌هایی که برای کودکان و نوجوانان منتشر شده است، درباره دو سردار دلاور ایران باستان که از کشور در برابر حمله دشمن دفاع کردند، یعنی آریوبرزن و سورنا، تحقیق کنید و نتیجه را به کلاس بیاورید.

پاسخ:

آریوبرزن:

آریوبرزن از فرماندهان دلیر دوره هخامنشی بود. او هنگام حمله اسکندر مقدونی، در گذرگاهی کوهستانی که به «دروازه پارس» مشهور است، در برابر سپاه مهاجم مقاومت کرد. آریوبرزن با وجود کمتر بودن نیروهایش، مدتی راه دشمن را بست و سرانجام در راه دفاع از ایران جان باخت.

سورنا:

سورنا از سرداران مشهور دوره اشکانی بود. او در نبرد حَرّان در سال ۵۳ پیش از میلاد، سپاه روم به فرماندهی کراسوس را شکست داد. استفاده ماهرانه از سواران تیرانداز، نیروهای زره‌پوش، تحرک سریع و برنامه‌ریزی دقیق از دلایل پیروزی او بود.

نتیجه: هر دو فرمانده شجاع، میهن‌دوست و دارای توانایی بالای نظامی بودند و برای دفاع از ایران در برابر سپاه بیگانه ایستادگی کردند.

۳- درباره ویژگی‌های اخلاقی و همچنین توانمندی‌های نظامی فرمانده دلاور و قدرتمند ایرانی، سردار سپهبد شهید حاج قاسم سلیمانی، تحقیق کنید و نتایج خودتان را در کلاس به اشتراک بگذارید.

پاسخ: حاج قاسم سلیمانی در سال ۱۳۳۵ در استان کرمان به دنیا آمد. او در دوران دفاع مقدس از فرماندهان لشکر ۴۱ ثارالله بود و بعدها فرماندهی نیروی قدس سپاه پاسداران را بر عهده گرفت. وی در ۱۳ دی ۱۳۹۸ در نزدیکی فرودگاه بغداد، در حمله پهپادی ارتش آمریکا به شهادت رسید.

ویژگی‌های اخلاقی:

شجاعت، اخلاص، مسئولیت‌پذیری، ساده‌زیستی، وفاداری به کشور، احترام به خانواده شهدا و حضور در میدان‌های دشوار از ویژگی‌هایی است که درباره او بیان شده است.

توانمندی‌های نظامی:

تجربه فراوان در فرماندهی میدانی، شناخت شرایط منطقه، برنامه‌ریزی عملیاتی، هماهنگ کردن نیروهای گوناگون و نقش‌آفرینی در مبارزه با گروه تروریستی داعش در عراق و سوریه، از مهم‌ترین توانمندی‌های نظامی او به شمار می‌آید.

دروس قبلی :
اگه خوب بود امتیاز بده

سعید شکری

علاقه‌مند به دنیای وب و تولید محتوا هستم و در تاپ ناپ تلاش می‌کنم مطالبی متنوع، ساده و کاربردی بر اساس نیاز کاربران تهیه و منتشر کنم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا