جواب فعالیت های درس نوزدهم مطالعات هفتم | آریایی ها و تشکیل حکومت های قدرتمند در ایران

پاسخ: با تطبیق تقریبی نقشه قلمرو هخامنشیان با مرزهای امروزی، تمام یا بخش‌هایی از کشورهای زیر در قلمرو این حکومت قرار داشتند:

• ایران، عراق، افغانستان و پاکستان
• ترکیه، سوریه، لبنان، اردن، فلسطین و بخش‌هایی از سرزمین امروزی اسرائیل
• ارمنستان، جمهوری آذربایجان و گرجستان
• ترکمنستان، ازبکستان و تاجیکستان و بخش‌هایی از آسیای مرکزی
• مصر، بخش شرقی لیبی و قسمت‌هایی از شبه‌جزیره عربستان
• بخش‌هایی از یونان و ناحیه بالکان و همچنین قسمت شمال‌غربی هند امروزی

نکته: چون مرز کشورهای امروزی با مرز سرزمین‌های باستانی یکسان نیست، درباره بعضی کشورها فقط بخشی از خاک امروزی آنها در قلمرو هخامنشیان قرار می‌گرفت.

پاسخ: شاهان با ایجاد نقش‌برجسته‌ها و کتیبه‌های سنگی، پیروزی‌ها و رویدادهای مهم دوران حکومت خود را ثبت می‌کردند تا ماندگار شود. آنان همچنین می‌خواستند قدرت، پیروزی و حقانیت حکومتشان را به مردم و فرمانروایان دیگر نشان دهند و پیام خود را به نسل‌های آینده برسانند. سنگ، برخلاف بسیاری از مواد دیگر، در برابر گذشت زمان دوام بیشتری داشت.

پاسخ: این جنگ‌ها بیشتر در نواحی مرزی غرب ایران و شرق امپراتوری روم رخ می‌داد؛ یعنی در منطقه بین‌النهرین، ارمنستان، شمال و شرق سوریه و اطراف رودهای دجله و فرات. برای نشان دادن پاسخ روی نقشه، باید محدوده میان قلمرو ایران و روم، به‌ویژه سرزمین‌های بین‌النهرین و ارمنستان را مشخص کنیم؛ زیرا دو امپراتوری برای تسلط بر این مناطق با یکدیگر رقابت داشتند.

پاسخ: بیشترین مدت حکومت مربوط به سلسله اشکانیان است که نزدیک به پنج قرن حکومت کردند. ترتیب حکومت سلسله‌ها بر اساس خط زمان کتاب چنین است:

الف) هم‌اکنون از تولد حضرت مسیح چند سال می‌گذرد؟

پاسخ: با توجه به اینکه اکنون در سال ۲۰۲۶ میلادی هستیم، حدود ۲۰۲۶ سال از تولد حضرت مسیح (ع) می‌گذرد.

ب) از تأسیس حکومت اشکانی در ۲۴۸ ق.م چند سال می‌گذرد؟

پاسخ: در محاسبه ساده خط زمان کتاب داریم:

بنابراین با روش ساده کتاب، حدود ۲۲۷۴ سال از تأسیس حکومت اشکانی می‌گذرد. البته در محاسبه دقیق تقویمی، چون میان سال ۱ پیش از میلاد و سال ۱ میلادی «سال صفر» وجود ندارد، فاصله دقیق ۲۲۷۳ سال است.

پ) شاپور ساسانی در ۲۶۰ م. والریانوس امپراتور روم را شکست داد و به اسارت گرفت. محاسبه کنید چند سال پیش، این رویداد به وقوع پیوسته است.

پاسخ:

پس این رویداد حدود ۱۷۶۶ سال پیش اتفاق افتاده است.

پاسخ: زیرا سلوکیان حکومتی بیگانه بودند که پس از حمله اسکندر و با زور نظامی بر ایران مسلط شدند. آنان فرهنگ و شیوه حکومت یونانی را گسترش می‌دادند، درحالی‌که مردم ایران به فرهنگ، باورها و استقلال سرزمین خود علاقه داشتند؛ به همین دلیل در برابر سلوکیان مخالفت و مبارزه می‌کردند.

الف) با خواندن متن شماره (۱) چه چیزی درباره قلمرو ایران در زمان کوروش و عقاید او استنباط می‌کنید؟

پاسخ: فتح بابل نشان می‌دهد قلمرو ایران در زمان کوروش بسیار گسترده بود و سرزمین‌های مهمی را دربر می‌گرفت. از متن منشور نیز می‌توان فهمید که کوروش با ستم و برده‌داری مخالف بود، برای امنیت و آرامش مردم اهمیت قائل می‌شد و با مردم سرزمین‌های فتح‌شده با گذشت و احترام رفتار می‌کرد.

ب) با خواندن متن شماره (۲) چه ویژگی‌های مشترکی بین سورنا و آریوبرزن می‌یابید؟ سه مورد بنویسید.

پاسخ:

• شجاعت و دلاوری در میدان نبرد
• میهن‌دوستی و دفاع از ایران در برابر سپاه بیگانه
• فرماندهی و مهارت نظامی و فداکاری در راه کشور

پ) از نظر زمانی، کدام‌یک از این دو، قبل از دیگری می‌زیسته است؟

پاسخ: آریوبرزن پیش از سورنا می‌زیست. آریوبرزن از سرداران دوره هخامنشی بود، اما سورنا در دوره اشکانی زندگی می‌کرد.

پاسخ: در منابع تاریخی و روایی اسلامی آمده است که در شب ولادت پیامبر اسلام حضرت محمد (ص)، ایوان یا طاق کسری لرزید و چهارده کنگره آن فرو ریخت. این رویداد در روایت‌ها نشانه‌ای از آغاز دوره‌ای تازه و سست شدن پایه‌های حکومت ساسانی دانسته شده است.