مطالب درسی
جواب درس ششم علوم چهارم؛ سنگ ها صفحه ۴۹ تا ۵۷
جواب کامل درس ششم علوم چهارم سنگ ها، شامل پاسخ فعالیتها، فکر کنید، گفتوگو و جمعآوری اطلاعات صفحات ۴۹ تا ۵۷ کتاب.
جواب درس ۶ علوم تجربی پایه چهارم
در این مطلب، پاسخ فعالیتها، فکر کنیدها، گفتوگوها و جمعآوری اطلاعات درس ششم علوم چهارم «سنگها» را به ترتیب صفحات ۴۸ تا ۵۸ کتاب میخوانید.
برای یادگیری بهتر درس ششم علوم چهارم، ویدیوی آموزشی این بخش را تماشا کنید و سپس در ادامه مطلب، پاسخ فعالیتها و سوالات درس سنگها را به ترتیب صفحات کتاب بررسی کنید.
جواب صفحه ۴۸ علوم چهارم
به نظر شما، آیا همهی سنگها از نظر رنگ، زبری، صافی، نوع و اندازهی اجزای تشکیلدهنده شبیه هم هستند؟
پاسخ: خیر. سنگها با یکدیگر تفاوت دارند؛ بعضی از آنها صاف و بعضی زبر هستند، رنگهای گوناگونی دارند و اندازهی ذرههای تشکیلدهندهی آنها نیز میتواند ریز یا درشت باشد.
جواب فعالیت صفحه ۴۹ علوم چهارم
وسایل و مواد لازم: ماژیک ضدآب، مداد و دفترچهی یادداشت، ذرهبین، سکه و تعدادی سنگ
۱- سنگهای گوناگونی را از محیط اطراف خود جمعآوری کنید و به کلاس بیاورید.
۲- سنگها را با ماژیک شمارهگذاری کنید.
۳- سنگها را مشاهده کنید.
۴- سکهای را روی هریک از سنگها بکشید. چه چیزی مشاهده میکنید؟
پاسخ: مشاهده میکنیم که سکه روی بعضی سنگها خراش ایجاد میکند و روی بعضی دیگر خراشی ایجاد نمیکند. این موضوع نشان میدهد سختی سنگها با هم یکسان نیست.
۵- سنگها را با ذرهبین دوباره مشاهده کنید.
نتیجهی مشاهدههای خود را در جدول زیر بنویسید.
توجه: جدول بالا یک نمونه پاسخ است. چون سنگهایی که دانشآموزان جمعآوری میکنند متفاوت هستند، رنگ، زبری، اندازهی ذرهها و نتیجهی آزمایش سکه نیز ممکن است متفاوت باشد.
جواب گفت و گو کنید صفحه ۵۰ علوم چهارم
شکل زیر را مشاهده کنید. با توجه به آن، دربارهی پرسشهای زیر در گروه خود گفتوگو کنید.
اندازهی سنگها در محل شمارهی (۱) با محل شمارهی (۲) چه تفاوتی دارد؟
پاسخ: سنگهای محل شمارهی ۱ درشتتر از سنگهای محل شمارهی ۲ هستند.
شکل سنگها از محل شمارهی (۱) تا محل شمارهی (۲) چه تغییری کرده است؟
پاسخ: سنگها در مسیر حرکت کوچکتر و لبههای آنها صافتر و گردتر شده است.
اندازه و شکل سنگهای محل شمارهی (۲) با سنگهای محل شمارهی (۳) چه تفاوتهایی دارد؟
پاسخ: سنگهای محل شمارهی ۳ ریزتر و صافتر از سنگهای محل شمارهی ۲ هستند.
از این گفتوگو چه نتیجهای میگیرید؟
پاسخ: سنگها هنگام حرکت در رودخانه به یکدیگر برخورد میکنند و میشکنند. در نتیجه، بهتدریج کوچکتر میشوند و لبههای تیز آنها ساییده و صاف میشود.
جواب فکر کنید صفحه ۵۱ علوم چهارم
با توجه به شکل صفحهی قبل، هر یک از سنگهای زیر را به احتمال زیاد در کدام قسمت رودخانه میبینید؟
پاسخ:
الف)قسمت ۱ رودخانه؛ چون سنگ درشتتر و گوشهدارتر است.
ب) قسمت ۲ رودخانه؛ چون اندازهی آن متوسط و لبههایش صافتر شده است.
پ) قسمت ۳ رودخانه؛ چون سنگها در این بخش ریزتر و گردتر شدهاند.
الف)قسمت ۱ رودخانه؛ چون سنگ درشتتر و گوشهدارتر است.
ب) قسمت ۲ رودخانه؛ چون اندازهی آن متوسط و لبههایش صافتر شده است.
پ) قسمت ۳ رودخانه؛ چون سنگها در این بخش ریزتر و گردتر شدهاند.
جواب فعالیت صفحه ۵۱ علوم چهارم
وسایل و مواد لازم: ظرف شبیه آکواریوم، آب، تختهی صاف، سنگریزه، لیوان، شن و ماسه
۱- در یک ظرف شفاف، مانند تصویر، تا نیمه آب بریزید.
۲- تختهی نازک و صافی را مانند شکل درون ظرف قرار دهید.
۳- یک لیوان سنگریزه را روی تخته بریزید.
۴- مرحلهی ۳ را بهترتیب با شن و ماسه تکرار کنید.
۵- مشاهدههای خود را یادداشت کنید.
پاسخ: سنگریزه، شن و ماسه پس از وارد شدن به آب تهنشین میشوند و به صورت لایههایی روی یکدیگر قرار میگیرند. ذرههای درشتتر سریعتر تهنشین میشوند و ذرههای ریزتر مدت بیشتری همراه آب حرکت میکنند.
از این فعالیت چه نتیجهای میگیرید؟
پاسخ: ذرهها و رسوبات پس از تهنشین شدن لایهلایه روی هم قرار میگیرند. این موضوع به ما کمک میکند چگونگی لایهلایه شدن سنگهای رسوبی را بهتر درک کنیم.
سؤال مهم درس: مهمترین ویژگی سنگهای رسوبی چیست؟
پاسخ: سنگهای رسوبی معمولاً لایهلایه هستند.
پاسخ: سنگهای رسوبی معمولاً لایهلایه هستند.
جواب فعالیت صفحه ۵۲ علوم چهارم
وسایل و مواد لازم: کیسهی پلاستیکی ضخیم، قاشق چوبی، آب، گچ، دستکش، شن و سنگریزه
مدلی از یک سنگ رسوبی بسازید.
۱- دو لیوان آب درون کیسهی پلاستیکی ضخیمی بریزید. یک لیوان گچ به آن اضافه کنید.
۲- با یک قاشق چوبی، این مخلوط را هم بزنید.
۳- مخلوط سنگریزهها را درون کیسهی پلاستیکی بریزید.
۴- یک لیوان شن به مخلوط اضافه کنید.
۵- مدتی صبر کنید تا مخلوط درون کیسه خشک شود.
۶- سنگی را که ساختهاید، از کیسه خارج کنید؛ چه مشاهده میکنید؟
پاسخ: پس از خشک شدن، مواد به یکدیگر میچسبند و جسمی سخت تشکیل میشود که در آن ذرهها و سنگهای ریز و درشت دیده میشوند. این جسم شبیه مدلی از یک سنگ رسوبی است.
هشدار: هنگام انجام دادن این فعالیت حتماً از دستکش استفاده کنید.
جواب فعالیت صفحه ۵۳ و ۵۴ علوم چهارم
وسایل و مواد لازم: کره، شکلات، سهپایه، توری، قاشق، چراغ الکلی و ظرف
۱- ظرفی فلزی یا شیشهای نشکن را روی چراغ الکلی قرار دهید.
۲- مقداری کره و شکلات جامد درون ظرف بریزید.
۳- کمی صبر کنید تا کره و شکلات ذوب شوند.
۴- با یک قاشق، کره و شکلات را هم بزنید.
۵- پیشبینی کنید که اگر ظرف را از روی شعله بردارید، چه اتّفاقی میافتد.
پیشبینی: کره و شکلات ذوبشده با سرد شدن، کمکم سفت و جامد میشوند.
۶- کمی صبر کنید تا مخلوط سرد شود؛ چه مشاهده میکنید؟ آنچه را مشاهده کردید با پیشبینی خود مقایسه کنید.
پاسخ: مخلوط با سرد شدن دوباره به حالت جامد درمیآید؛ بنابراین مشاهدهی ما با پیشبینی انجامشده مطابقت دارد.
از این فعالیت چه نتیجهای میگیرید؟
پاسخ: بعضی مواد با دریافت گرما ذوب میشوند و پس از سرد شدن دوباره به حالت جامد درمیآیند. سنگهای مذاب نیز پس از سرد شدن میتوانند سنگهای آذرین را تشکیل دهند.
سؤال مهم درس: سنگها به چند دسته تقسیم میشوند؟ نام ببرید.
پاسخ: سنگها از نظر چگونگی تشکیل به سه گروه اصلی رسوبی، آذرین و دگرگونی تقسیم میشوند.
پاسخ: سنگها از نظر چگونگی تشکیل به سه گروه اصلی رسوبی، آذرین و دگرگونی تقسیم میشوند.
جواب فعالیت صفحه ۵۵ علوم چهارم
وسایل و مواد لازم: سوزن تهگرد، تابهی کوچک دستهدار، لیوان، بشقاب، گل رس و دستکش
توجه: در انجام این فعالیت از دستکش استفاده کنید.
۱- در گروه خود با گل رس گلولههایی کوچک درست کنید.
۲- با سوزن تهگرد، وسط این گلولهها را سوراخ کنید. صبر کنید تا گلولهها خشک شوند.
۳- به کمک یک بزرگتر، تعدادی از گلولههای خشکشده را گرما دهید.
به نظر شما کدام گلولهها درون آب، شکل خود را حفظ میکنند؟
پاسخ: گلولههایی که پس از خشک شدن گرما داده شدهاند، در آب شکل خود را بهتر حفظ میکنند؛ زیرا بر اثر گرما محکمتر شدهاند.
برای بررسی نظر خود، آزمایشی را طراحی و اجرا کنید.
پاسخ پیشنهادی: یک گلولهی خشکشدهی معمولی و یک گلولهی گرمادیده را در دو لیوان با مقدار مساوی آب قرار میدهیم و پس از مدت یکسان آنها را مقایسه میکنیم. مشاهده میکنیم که گلولهی گرمادیده شکل خود را بهتر حفظ میکند.
گلولههای سالم را رنگآمیزی کنید و با استفاده از آنها تسبیح، گردنبند، دستبند و… بسازید.
پاسخ: پس از انتخاب گلولههایی که سالم و محکم ماندهاند، آنها را رنگ میکنیم و از سوراخ وسطشان نخ عبور میدهیم تا وسایلی مانند تسبیح، گردنبند یا دستبند بسازیم.
جواب جمع آوری صفحه ۵۶ علوم چهارم
در گروه خود دربارهی چگونگی تهیهی خشت و آجر و استحکام خانههای خشتی و آجری اطلاعات جمعآوری کنید و نتیجه را به کلاس گزارش دهید.
پاسخ پیشنهادی: خشت را از گل رس تهیه میکنند. گل را در قالب میریزند و در برابر آفتاب خشک میکنند.
برای تهیهی آجر نیز ابتدا گل رس را قالبگیری و خشک میکنند، اما سپس آن را در کوره حرارت میدهند و میپزند.
به همین دلیل، آجر معمولاً محکمتر و مقاومتر از خشتِ خشکشده است و در برابر آب و رطوبت مقاومت بیشتری دارد. البته استحکام یک ساختمان به روش ساخت و طراحی آن نیز بستگی دارد.
جواب جمع آوری صفحه ۵۷ علوم چهارم
در کارخانهی ذوب آهن، فلز آهن را از سنگ آهن به دست میآورند. در کشور ما سنگهای دیگری نیز وجود دارند که از آنها مواد گوناگونی تهیه میشود. دربارهی موادی که از سنگها تهیه میشود و کاربرد آنها اطلاعات جمعآوری کنید و به کلاس گزارش دهید.
جواب صفحه ۵۸ علوم چهارم
شما برای حفاظت از منابع خدادادی چه کارهایی میتوانید انجام دهید؟
پاسخ: زبالهها را در طبیعت رها نمیکنیم، سنگهای طبیعت را بدون دلیل جابهجا یا جمعآوری نمیکنیم، از منابع طبیعی بیهوده استفاده نمیکنیم و به محل زندگی گیاهان و جانوران آسیب نمیرسانیم.
سؤال مهم درس: سنگهای دگرگونی چگونه به وجود میآیند؟
پاسخ: بعضی سنگها در طبیعت بر اثر گرما و فشار زیاد تغییر میکنند و به سنگهای دگرگونی تبدیل میشوند؛ مانند تبدیل سنگ آهک به سنگ مرمر.
پاسخ: بعضی سنگها در طبیعت بر اثر گرما و فشار زیاد تغییر میکنند و به سنگهای دگرگونی تبدیل میشوند؛ مانند تبدیل سنگ آهک به سنگ مرمر.
جمعبندی کوتاه درس: سنگها از نظر رنگ، سختی، صافی و اندازهی ذرههایشان متفاوتاند. سنگها در مسیر رودخانه بر اثر برخورد و ساییدگی کوچکتر و صافتر میشوند. سنگهای رسوبی از تهنشین شدن و سخت شدن لایههای رسوب، سنگهای آذرین از سرد شدن مواد مذاب و سنگهای دگرگونی بر اثر گرما و فشار زیاد تشکیل میشوند.
بیشتر بخوانید :
