جواب فعالیت های درس بیستم مطالعات نهم | آرامش در خانواده
پاسخ کامل فعالیت های درس ۲۰ مطالعات اجتماعی نهم «آرامش در خانواده» شامل جواب سوالات صفحات ۱۳۹، ۱۴۱ و ۱۴۲ کتاب.
آرامش در خانواده با احترام، همکاری و شنیدن حرفهای یکدیگر بیشتر میشود. در جواب فعالیتهای درس ۲۰ مطالعات نهم، «آرامش در خانواده»، پاسخ سؤالهای صفحات ۱۳۹ و ۱۴۱ و فعالیتهای «به کار ببندیم» صفحه ۱۴۲ را همراه با نمونه گفتوگو، طرح قدردانی و مثالهای کاربردی میخوانید.
پاسخ درس بعدی : جواب فعالیت های درس بیست و یکم مطالعات نهم | نهاد حکومت
جواب فعالیت صفحه ۱۳۹ مطالعات نهم
۱ـ کاربرگهٔ شمارهٔ ۱۵ را انجام دهید.
پاسخ: کاربرگ ۱۵ دربارهٔ سازگاری والدین و فرزندان است. برای دیدن پاسخ کامل و توضیح موقعیتهای آن، وارد مطلب زیر شوید.
مشاهده جواب کاربرگ ۱۵ مطالعات نهم؛ سازگاری والدین و فرزندان ←
۲ـ در کلاس، به گروههای دو یا سه نفره تقسیم شوید. سپس با نظارت و راهنمایی معلم خود، هر گروه یک مشکل فرضی را تصوّر کند. در هر گروه، یک نفر نقش مادر یا پدر و دیگری، نقش فرزند یا فرزندان را بر عهده بگیرند. با توجه به توصیههای بیانشده در این درس برای ایجاد یک گفتوگوی صحیح، سعی کنید مشکل را با گفتوگو حل کنید. پس از اجرای هر گروه در کلاس، دیگر دانشآموزان پیشنهادات خودشان را دربارهٔ آن اجرا به اشتراک بگذارند.
پاسخ: نمونههای زیر برای اجرای نقش در کلاس مناسباند. در هر اجرا، دو نفر نقش والد و فرزند را بازی کنند و نفر سوم، شیوهٔ گفتوگو را بررسی کند.
نمونه اول؛ اختلاف دربارهٔ استفاده از تلفن همراه
فرزند: مامان، الان فرصت داری چند دقیقه صحبت کنیم؟ وقتی وسط استفاده از گوشی از من میخواهی آن را کنار بگذارم، ناراحت میشوم؛ چون گاهی مشغول کار درسی هستم.
مادر: بله، صحبت کنیم. من نگرانم که استفادهٔ طولانی از گوشی باعث شود تکالیفت دیر تمام شود یا دیر بخوابی.
فرزند: نگرانیات را میفهمم. پیشنهاد میکنم زمان کار درسی با گوشی را مشخص کنم و برای بازی و سرگرمی هم زمان جداگانهای داشته باشم.
مادر: موافقم. برنامه را با هم تنظیم کنیم و بعد از یک هفته ببینیم چقدر مناسب بوده است.
نتیجه: هر دو نفر نگرانی خود را بدون سرزنش بیان کردند و بهجای بحث، برای استفاده از گوشی برنامه گذاشتند.
نمونه دوم؛ اختلاف دربارهٔ بیرون رفتن با دوستان
فرزند: بابا، دوست دارم پنجشنبه با دوستانم به پارک نزدیک خانه برویم. میخواهم بدانم نگرانی تو چیست.
پدر: نگران محل رفتوآمد و زمان برگشت تو هستم. میخواهم بدانم با چه کسانی میروی.
فرزند: نام دوستانم را میگویم، محل را مشخص میکنیم و سر ساعت توافقشده برمیگردم. اگر برنامه تغییر کرد، خبر میدهم.
پدر: با این برنامه موافقم. مهم است که به قولمان عمل کنیم.
نتیجه: مشخص شدن محل، همراهان و زمان بازگشت، به کاهش نگرانی و رسیدن به توافق کمک کرد.
پیشنهاد دانشآموزان پس از اجرا: زمان مناسبی برای صحبت انتخاب شود، حرف یکدیگر را قطع نکنیم، از طعنه و توهین دوری کنیم، احساس و خواستهٔ خود را روشن بگوییم و راهحلی پیشنهاد دهیم که برای هر دو طرف قابل انجام باشد.
۳ـ به نظر صاحبنظران، تکفرزندی چه پیامدهای نامطلوب فردی و اجتماعی دارد؟
پاسخ: بر اساس توضیح کتاب، تکفرزندی میتواند این محدودیتها را داشته باشد:
- کودک در خانه از همبازی بودن با خواهر و برادر و تجربهٔ همکاری، رقابت و حل اختلاف با آنها محروم میشود.
- فرصت یادگیری از رفتار خواهر و برادر و تمرین بعضی روابط اجتماعی در محیط خانه کمتر میشود.
- فرد در بزرگسالی از همراهی، محبت و حمایت خواهر و برادر برخوردار نیست.
- فرزندان او از طرف والد تکفرزند، عمو و عمه یا دایی و خاله نخواهند داشت و شبکهٔ خویشاوندی محدودتر میشود.
این موارد به معنای ضعف اجتماعی همهٔ تکفرزندها نیست؛ ارتباط با دوستان، خویشاوندان و همکلاسیها نیز فرصت یادگیری همکاری و مهارتهای اجتماعی را فراهم میکند.
۴ـ کاهش نرخ باروری در کشور ما در آینده چه پیامدهای نامطلوبی در اقتصاد یا جامعه خواهد داشت؟ دستکم به سه مورد اشاره کنید.
پاسخ: اگر کاهش باروری برای مدت طولانی ادامه پیدا کند و نسلهای جدید نتوانند جای نسلهای قبلی را بگیرند، ممکن است پیامدهای زیر ایجاد شود:
۱. سالمند شدن جمعیت: سهم سالمندان در جمعیت بیشتر میشود.
۲. کاهش نیروی کار: تعداد افراد در سن کار کاهش مییابد و تأمین نیروی مورد نیاز تولید و خدمات دشوارتر میشود.
۳. افزایش نیاز به مراقبت و درمان: جامعه به خدمات بیشتری برای رسیدگی به سالمندان نیاز پیدا میکند.
۴. فشار بیشتر بر حمایتهای اجتماعی: تأمین هزینههای بازنشستگی و مراقبت، با کمتر شدن جمعیت شاغل دشوارتر میشود.
جواب صفحه ۱۴۱ مطالعات نهم
موقعیت ۳ـ خانوادهای را در نظر بگیرید که در آن پدر بنا به دلایلی دچار مشکلات اقتصادی شده است و با وجود تلاشی که میکند، درآمد کافی ندارد و نمیتواند هزینههای زندگی را بهخوبی تأمین کند. به نظر شما در این شرایط وظیفهٔ اعضای خانواده چیست؟ اعضای خانواده باید چه تغییری در سطح توقعات و خواستههای خود به وجود آورند؟
پاسخ: اعضای خانواده باید با همدلی و همکاری، فشار این شرایط را کمتر کنند و پدر را سرزنش نکنند. بهتر است هزینههای ضروری را در اولویت بگذارند، خریدهای غیرضروری را به تعویق بیندازند و از اسراف جلوگیری کنند. فرزندان نیز میتوانند توقعات خود را با شرایط خانواده هماهنگ کنند، از وسایلشان بهتر نگهداری کنند و در کارهای خانه کمک کنند. مسئولیت تأمین هزینههای زندگی نباید باعث کنار گذاشتن تحصیل فرزندان شود.
جواب فعالیت صفحه ۱۴۱ مطالعات نهم
۵ـ اگر مواردی از مدیریت درست مشکلات و حوادث در خانوادهٔ خود یا خویشان و آشنایان سراغ دارید، در کلاس بیان کنید.
پاسخ: چند نمونهٔ فرضی برای بیان در کلاس:
بیماری یکی از اعضای خانواده: اعضای خانواده کارها را تقسیم کردند؛ یک نفر پیگیر کارهای درمانی شد، دیگری خرید و تهیهٔ غذا را انجام داد و بقیه در مراقبت کمک کردند تا فشار کار فقط بر دوش یک نفر نباشد.
کاهش درآمد: خانواده با گفتوگو، هزینههای ضروری را مشخص کرد و خریدهای غیرضروری را کنار گذاشت. بزرگترها نیز برای یافتن فرصت شغلی مناسب از آشنایان کمک گرفتند.
تنها ماندن سالمند خانواده: بستگان با توجه به نظر و نیاز او، برای دیدار، خرید و همراهی برنامه گذاشتند تا هم کارهایش انجام شود و هم کمتر احساس تنهایی کند.
نیاز مالی یکی از بستگان: چند خانواده با مشارکت داوطلبانه، مبلغی جمع کردند و با حفظ احترام و آبروی او، برای حل مشکلش کمک رساندند.
۶ـ فواید صلهٔ ارحام برای خانوادهها چیست؟
پاسخ: صلهٔ ارحام، یعنی ارتباط محبتآمیز و رسیدگی به خویشاوندان، این فایدهها را دارد:
- محبت و پیوند میان اعضای فامیل را بیشتر میکند.
- باعث میشود از حال یکدیگر و مشکلات بستگان باخبر شویم.
- فرصت کمک به خویشاوندان نیازمند را فراهم میکند.
- از تنهایی افراد، بهویژه سالمندان، کم میکند.
- زمینهٔ مشورت و استفاده از تجربههای یکدیگر را به وجود میآورد.
- به فرزندان فرصت میدهد با بستگان و پیشینهٔ خانوادگی خود آشنا شوند.
۷ـ اصل دهم قانون اساسی در انتهای درس ۲۲ را بخوانید. چرا چنین اصلی را در قانون اساسی کشور ما قرار دادهاند؟
پاسخ: زیرا خانواده واحد بنیادی جامعه و محل مهم تربیت و حمایت از افراد است. سلامت روابط خانوادگی بر سلامت جامعه تأثیر دارد. به همین دلیل، اصل دهم بر آسان کردن تشکیل خانواده، حفظ قداست آن و استوار کردن روابط خانوادگی بر پایهٔ حقوق و اخلاق اسلامی تأکید میکند.
۸ـ چگونه بیمه شدن اعضای خانواده در امور مختلف میتواند به رفع مشکلات و آرامش بیشتر خانوادهها کمک کند؟ با راهنمایی معلم چند نمونه بیان کنید.
پاسخ: بیمه میتواند هنگام بیماری یا حادثه، بخشی از هزینهها و خسارتهای تحت پوشش را جبران کند. بنابراین، خانواده ناچار نیست همهٔ هزینهٔ پیشبینینشده را بهتنهایی بپردازد و نگرانی مالی آن کمتر میشود.
| نمونه بیمه | کمک به خانواده |
|---|---|
| بیمهٔ درمان | بخشی از هزینههای درمانیِ تحت پوشش، مانند بستری یا دارو، را میپردازد. |
| بیمهٔ آتشسوزی منزل | در صورت وقوع خسارت تحت پوشش، به جبران آسیبهای واردشده به خانه یا وسایل بیمهشده کمک میکند. |
| بیمهٔ شخص ثالث خودرو | به جبران خسارتهای تحت پوششی که در تصادف به دیگران وارد میشود کمک میکند. |
| پوشش بازنشستگی | با برقرار شدن شرایط لازم، دریافت مستمری به تأمین هزینههای زندگی پس از بازنشستگی کمک میکند. |
مقدار پرداخت و نوع حمایت در هر بیمه به شرایط و پوششهای آن بستگی دارد؛ بیمه همهٔ هزینهها و خسارتها را بدون محدودیت پرداخت نمیکند.
جواب به کار ببندیم صفحه ۱۴۲ مطالعات نهم
۱ـ برای قدردانی از یک یا چند نفر از اعضای خانوادهٔ خود (پدر، مادر، برادر و خواهر) طرحی تهیه کنید. دربارهٔ زمان مناسب و شیوهٔ قدردانی فکر کنید و ابتکاری به خرج دهید. طرح خود را بنویسید و به معلم بدهید. سپس آن را به اجرا درآورید.
پاسخ: نمونه طرح قابل اجرا:
نام طرح: یک تشکر، یک کار مهربانانه
هدف: قدردانی از زحمتهای اعضای خانواده با گفتن یک تشکر مشخص و انجام یک کار مفید.
زمان: عصر یک روز تعطیل، با هماهنگی اعضای خانواده و زمانی که خسته یا گرفتار نباشند.
وسایل: کاغذ، مدادرنگی و یک پاکت دستساز؛ خرید هدیهٔ گرانقیمت لازم نیست.
مراحل اجرا: برای هر نفر یک یادداشت مینویسم و در آن، از یک رفتار یا کمک مشخص تشکر میکنم. سپس متناسب با توانم، کاری انجام میدهم که بخشی از زحمت او را کم کند.
برای مادر: «ممنونم که وقتی نگران بودم، با حوصله به حرفم گوش دادی.» سپس مسئولیت مرتب کردن آشپزخانه یا جمع کردن سفره را بر عهده میگیرم.
برای پدر: «از تلاشت برای خانواده و وقتی که برای من میگذاری، ممنونم.» سپس در یکی از کارهای خانه با او همکاری میکنم.
برای خواهر یا برادر بزرگتر: «ممنونم که آن بخش سخت درس را برایم توضیح دادی.» برای جبران محبتش، یکی از کارهای مشترک خانه را با توافق او انجام میدهم.
برای خواهر یا برادر کوچکتر: «از اینکه وسایلت را مرتب کردی، خوشحال شدم.» زمانی را به بازی یا کتاب خواندن با او اختصاص میدهم.
بخش ابتکاری: یک پاکت با عنوان «محبتهایی که یادم مانده» درست میکنم و یادداشتها را داخل آن میگذارم تا اعضای خانواده بتوانند آنها را نگه دارند.
ارزیابی: پس از اجرا، میپرسم کدام بخش را بیشتر دوست داشتند و احساس خودم را در چند جمله برای معلم مینویسم.
۲ـ با راهنمایی و کمک معلم و مسئولان مدرسه و دعوت از کارشناس خبره، جلسهای با حضور اولیا و دانشآموزان داوطلب تشکیل دهید و در آن، علل ناسازگاریهای اجتماعی برخی فرزندان با والدین و راهکارهای مربوط به آن را به بحث و گفتوگو بگذارید. قبل از تشکیل جلسه فکر کنید و مواردی را که موجب ناسازگاری والدین و فرزندان میشود، بنویسید.
پاسخ: موارد زیر را میتوان پیش از جلسه یادداشت کرد و دربارهٔ راهکارهای آنها گفتوگو کرد.
| علت ناسازگاری | راهکار پیشنهادی |
|---|---|
| گوش ندادن و قطع کردن حرف یکدیگر | هر نفر فرصت داشته باشد حرفش را کامل بزند و طرف مقابل ابتدا مطمئن شود منظور او را درست فهمیده است. |
| اختلاف دربارهٔ تلفن همراه و بازی | برای استفادهٔ درسی و تفریحی برنامهای روشن و قابل اجرا تنظیم شود. |
| مقایسه با دیگران و توقع نمرهٔ همیشگیِ عالی | به تلاش، پیشرفت و تواناییهای فرد توجه شود و علت مشکلات درسی را با هم بررسی کنند. |
| اختلاف دربارهٔ دوستان و رفتوآمد | دربارهٔ نگرانیها، محل رفتوآمد و زمان بازگشت گفتوگو و توافق شود. |
| انجام ندادن مسئولیتهای خانه | وظایف متناسب با سن و توان، مشخص و عادلانه تقسیم شود. |
| تمسخر، سرزنش یا صحبت هنگام عصبانیت | گفتوگو تا زمان آرام شدن به تعویق بیفتد و بهجای توهین، دربارهٔ رفتار مشخص صحبت شود. |
| نادیده گرفتن نظر و حریم شخصی یکدیگر | به نظر اعضای خانواده توجه شود و دربارهٔ حدود مسئولیت، نظارت و حریم شخصی توافق کنند. |
برنامه پیشنهادی جلسه
عنوان: بهتر بشنویم، بهتر گفتوگو کنیم.
پیش از جلسه: دانشآموزان و والدین، بدون نوشتن نام و جزئیات خصوصی، موضوعهای مورد نظرشان را به معلم بدهند.
۱۰ دقیقه اول: معرفی موضوع و بیان قواعد جلسه؛ احترام، نوبت صحبت و پرهیز از سرزنش.
۲۰ دقیقه بعد: توضیح کارشناس دربارهٔ علتهای اختلاف و راههای گفتوگوی صحیح.
۲۰ دقیقه بعد: اجرای یک موقعیت فرضی و بررسی راهحلهای آن با مشارکت اولیا و دانشآموزان.
۱۰ دقیقه پایانی: پرسش و پاسخ و انتخاب یک رفتار عملی، مانند اختصاص زمان هفتگی برای گفتوگوی خانوادگی.
نتیجهٔ مورد انتظار: هر خانواده یک تغییر کوچک و قابل اجرا انتخاب کند و پس از مدتی، تأثیر آن را بررسی کند.
۳ـ با اعضای خانوادهٔ خود در روزهای تعطیل آخر هفته به دیدن یکی از سالمندان خانواده بروید و از وی قدردانی کنید.
پاسخ: پیش از رفتن، زمان دیدار را هماهنگ میکنیم. در دیدار، با حوصله به صحبتهای او گوش میدهیم، از خاطراتش میپرسیم و بابت محبتها و زحمتهایش تشکر میکنیم. اگر مایل باشد، در کاری مانند خرید یا مرتب کردن وسایل کمک میکنیم. مدت دیدار را نیز با حال و توان او هماهنگ میکنیم.
نمونه جمله برای قدردانی: «از محبتها و زحمتهایی که برای خانواده کشیدهاید، ممنونم. خوشحالم که امروز کنار شما هستم و دوست دارم بیشتر از خاطرات و تجربههایتان بشنوم.»
نمونه گزارش، پس از انجام فعالیت: «آخر هفته همراه خانواده به دیدن مادربزرگم رفتیم. دربارهٔ خاطرات کودکیاش صحبت کردیم و من در مرتب کردن چند وسیله کمک کردم. از او بابت محبتهایش تشکر کردم و فهمیدم که وقت گذاشتن و گوش دادن هم راهی برای قدردانی است.»
خلاصه درس ۲۰ مطالعات نهم؛ آرامش در خانواده
آرامش خانواده به شناخت مسئولیتها، احترام متقابل و همکاری اعضای آن بستگی دارد. اختلاف نظر میان والدین و فرزندان تا حدی طبیعی است و میتوان با انتخاب زمان مناسب، بیان روشن خواستهها، شنیدن حرف یکدیگر و پیشنهاد راهحل، بسیاری از اختلافها را مدیریت کرد. در مسائل جدی نیز کمک گرفتن از فرد باتجربه و متخصص اهمیت دارد.
خانوادهها هنگام بیماری، کاهش درآمد و دیگر دشواریها به صبر، همدلی و تقسیم مسئولیت نیاز دارند. صلهٔ ارحام، قدردانی از اعضای خانواده و رسیدگی به سالمندان، پیوندهای عاطفی را تقویت میکند. حمایتهایی مانند بیمه نیز میتواند بخشی از فشار مالی حوادث را کاهش دهد و به آرامش خانواده کمک کند.
