جواب فعالیت های درس بیست و یکم مطالعات نهم | نهاد حکومت

درس بیست‌ویکم مطالعات اجتماعی نهم، «نهاد حکومت»، دربارهٔ ضرورت وجود حکومت، وظایف آن و شیوهٔ ادارهٔ کشور است. در ادامه، پاسخ فعالیت‌های صفحات ۱۴۵، ۱۴۶ و ۱۴۹ را همراه با جدول وظایف قوا، آمار دوره‌های انتخابات و نمونه تحقیق دربارهٔ نهادهای حکومتی می‌خوانید.

پاسخ درس بعدی : جواب فعالیت های درس بیست و دوم مطالعات نهم | حقوق و تکالیف شهروندی

جواب فعالیت صفحه ۱۴۵ مطالعات نهم

۱ـ با توجه به آنچه در سال‌های قبل دربارهٔ قوهٔ مقننه، قضائیه و مجریه خوانده‌اید، چند مورد از مهم‌ترین وظایف حکومت را که در صفحهٔ قبل نوشته شده، انتخاب کنید و بگویید از وظایف کدام قوه است.

پاسخ: چند نمونه از وظایف حکومت و قوهٔ مسئول آنها:

📌 تصویب قانون با اجرای آن تفاوت دارد. برای مثال، مجلس قانون حمایت از افراد نیازمند را تصویب می‌کند و دستگاه‌های اجرایی خدمات مربوط به آن را انجام می‌دهند. همچنین وظایفی مانند امنیت و دفاع، با همکاری چند نهاد انجام می‌شوند و نباید همهٔ آنها را فقط به یک قوه نسبت داد.

جواب فعالیت صفحه ۱۴۶ مطالعات نهم

۲ـ چرا مبدأ اصلی قوانین برای برپایی حکومت از دیدگاه اسلام، حکمت و ارادهٔ خداوند است؟

پاسخ: از دیدگاه اسلام، خداوند آفرینندهٔ انسان و آگاه به نیازها و راه سعادت اوست؛ بنابراین، حکمت و ارادهٔ او سرچشمهٔ قوانین الهی است. این قوانین برای برقراری عدالت و فراهم کردن زمینهٔ رشد انسان‌هاست و عقل و وحی، دو وسیلهٔ اصلی شناخت آنها هستند.

۳ـ با مطالعهٔ آیات قرآن کریم در صفحهٔ قبل، دیدگاه اسلام را دربارهٔ ماهیت حکومت بیان کنید.

پاسخ: بر اساس آیات و توضیح کتاب، سرپرستی و حاکمیت اصلی از آنِ خداوند است. حکومت باید در مسیر فرمان الهی، عدالت و هدایت انسان‌ها باشد. مؤمنان به اطاعت از خدا، پیامبر و اولی‌الامر دعوت شده‌اند و نباید سرپرستی طاغوت را بپذیرند. در این دیدگاه، حاکمان باید هم قوانین الهی را بشناسند و هم عادلانه رفتار کنند.

۴ـ تحقیق کنید پس از انقلاب اسلامی تاکنون، چه انتخابات‌هایی و با چه تعداد، در کشور برگزار شده است؟

پاسخ: انتخابات ریاست‌جمهوری، مجلس شورای اسلامی، مجلس خبرگان رهبری و شوراهای اسلامی شهر و روستا، از انتخابات کشور پس از انقلاب‌اند. انتخابات مجلس بررسی نهایی قانون اساسی و سه همه‌پرسی نیز برگزار شده است. جدول زیر، آمار دوره‌های برگزارشده تا پایان سال ۱۴۰۳ را نشان می‌دهد.

در این جدول، تعداد «دوره‌ها» شمرده شده است؛ دور دوم یا انتخابات میان‌دوره‌ای، دورهٔ جدید محسوب نمی‌شود. همچنین آمار جدول مربوط به پایان ۱۴۰۳ است و نباید بدون بررسی انتخابات بعدی، آمار «تا امروز» نامیده شود.

جواب فعالیت صفحه ۱۴۹ مطالعات نهم

۵ـ حکومت جمهوری اسلامی چه ویژگی‌هایی دارد؟ ویژگی‌های رهبر در حکومت جمهوری اسلامی کدام‌اند؟ توضیح دهید.

پاسخ:

ویژگی‌های حکومت جمهوری اسلامی: بر اساس کتاب، «جمهوری» بودن یعنی حق انتخاب و مشارکت مردم در حکومت به رسمیت شناخته می‌شود. «اسلامی» بودن یعنی ادارهٔ کشور بر پایهٔ اصول و قوانین اسلامی است و زمامداران باید به اسلام و اجرای آن متعهد باشند.

ویژگی‌های رهبر: رهبر باید فقیه، عادل، باتقوا، آگاه به زمان، شجاع، مدیر و مدبر باشد؛ یعنی احکام اسلام را بشناسد، عادلانه رفتار کند، از شرایط زمان آگاه باشد و توان تصمیم‌گیری و ادارهٔ امور را داشته باشد.

۶ـ در روزنامه‌ها یا مجلات، یک یا چند مورد از توصیه‌های حضرت آیت‌الله العظمی سیدعلی حسینی خامنه‌ای، رهبر شهید جمهوری اسلامی ایران، به کارگزاران حکومتی را دربارهٔ امور مختلف کشور جست‌وجو کنید و بنویسید. در صورتی که به اینترنت دسترسی دارید، می‌توانید به پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر مقام معظم رهبری به نشانی www.leader.ir یا پایگاه اطلاع‌رسانی حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله خامنه‌ای به نشانی farsi.khamenei.ir مراجعه کنید. پس از جمع‌آوری گزیدهٔ سخنان ایشان، آنها را روی یک تابلو نمایش دهید.

پاسخ: برای آماده کردن محتوای تابلو، می‌توان موضوع‌هایی مانند پاسخ‌گویی مسئولان، خدمت به مردم و انتخاب افراد شایسته را در نظر گرفت. متن زیر، خلاصهٔ این محورها برای پیش‌نویس تابلوست و نقل‌قول مستقیم نیست:

برای تکمیل بخش «گزیدهٔ سخنان»، باید متن دقیق هر سخن همراه با تاریخ و منبع آن درج شود؛ متن اصلی سخنرانی برای این نسخه قابل بازیابی نبود، بنابراین جمله‌ای به‌عنوان نقل‌قول مستقیم درج نشده است.

۷ـ دربارهٔ یکی از نهادهایی که در مدیریت کلان و حاکمیت کشور، غیر از رهبری و قوای سه‌گانه، نقش دارند، تحقیق کنید و برخی از مهم‌ترین وظایف آنها را در کلاس بیان کنید.

پاسخ: نمونه تحقیق دربارهٔ مجلس خبرگان رهبری:

۸ـ دربارهٔ فعالیت‌های اخیر شورای اسلامی شهر یا روستای خود تحقیق کنید و مهم‌ترین اقدام‌هایی را که شورا برای پیشرفت منطقهٔ شما انجام داده است، در کلاس و با راهنمایی معلم خود، به بحث بگذارید.

پاسخ: چون محل زندگی دانش‌آموزان متفاوت است، دو نمونهٔ فرضی برای تنظیم گزارش ارائه می‌شود. فقط اقدام‌هایی را به شورای محل زندگی خود نسبت دهید که انجام آنها را در خبرها، مصوبات یا پرس‌وجو از مسئولان تأیید کرده‌اید.

برای کامل شدن تحقیق: نام طرح، تاریخ خبر یا مصوبه، نقش شورا و نتیجهٔ اقدام را یادداشت کنید. همچنین مشخص کنید طرح فقط تصویب شده، در حال اجراست یا به پایان رسیده است.

خلاصه درس ۲۱ مطالعات نهم؛ نهاد حکومت

جامعه برای تنظیم روابط، اجرای قوانین، رسیدگی به اختلاف‌ها و تأمین نیازهای مشترک به حکومت نیاز دارد. قانون‌گذاری، آموزش، عمران، حفاظت از منابع عمومی و دفاع از کشور، از وظایف حکومت‌اند. این وظایف میان قوا و نهادهای مختلف تقسیم می‌شوند و انجام درست آنها به هماهنگی نیاز دارد.

بر اساس کتاب، حکومت جمهوری اسلامی بر مشارکت مردم و اصول اسلامی استوار است. قوهٔ مقننه، مجریه و قضائیه وظایف متفاوتی دارند و نهادهایی مانند مجلس خبرگان رهبری نیز در ساختار حکومت نقش ایفا می‌کنند. شوراهای اسلامی شهر و روستا هم زمینهٔ مشارکت مردم در پیگیری نیازها و پیشرفت محل زندگی‌شان را فراهم می‌کنند.