جواب فعالیت های درس ششم مطالعات ششم | محصولات کشاورزی از تولید تا مصرف

پاسخ:
✓ غلات: گندم، برنج، جو، ذرت و ارزن
✓ حبوبات: نخود، عدس، ماش، لپه و انواع لوبیا
✓ محصولات جالیزی: خیار، گوجه‌فرنگی، هندوانه، خربزه، کدو و بادمجان

علاوه بر نان، چه خوراکی‌های دیگری از آرد گندم درست می‌شود؟

پاسخ: ماکارونی، رشته آش، کیک، کلوچه، بیسکویت، شیرینی، حلوا، نان خشک و برخی غذاها و دسرها از آرد گندم تهیه می‌شوند.

بیشترین میزان تولید گندم در چه سالی بوده است؟

پاسخ: براساس نمودار کتاب، بیشترین تولید گندم در سال زراعی ۱۳۸۵-۱۳۸۶ و به میزان ۱۵ میلیون تن بوده است.

از نمودار میزان تولید گندم چه چیزهایی می‌فهمید؟

پاسخ: میزان تولید گندم در سال‌های مختلف ثابت نبوده و افزایش و کاهش داشته است. بیشترین مقدار نمودار ۱۵ میلیون تن در سال ۱۳۸۵-۱۳۸۶ و کمترین مقدار آن ۶ میلیون تن در سال ۱۳۸۶-۱۳۸۷ است. پس از کاهش شدید سال دوم، تولید دوباره افزایش یافته و در سال ۱۳۹۴-۱۳۹۵ به ۱۴ میلیون تن رسیده است. مقدار تولید در پایان نمودار، یعنی سال ۱۳۹۹-۱۴۰۰، حدود ۱۱ میلیون تن نشان داده شده است.

پاسخ: گیلان، مازندران، گلستان، قزوین، اصفهان، چهارمحال و بختیاری، خوزستان، فارس و سیستان و بلوچستان.

الف) از یک یا چند مغازه برنج‌فروشی، نام انواع برنج ایرانی و قیمت آنها را بپرسید و به کلاس بیاورید.

پاسخ: نمونه نتیجه پرس‌وجو از برنج‌فروشی: برنج طارم کیلویی حدود ۳۸۰ هزار تومان، هاشمی حدود ۳۷۰ هزار تومان، فجر حدود ۲۷۰ هزار تومان و شیرودی حدود ۲۳۰ هزار تومان عرضه می‌شد. قیمت برنج با توجه به کیفیت، محل تولید، سال برداشت و زمان مراجعه تغییر می‌کند؛ بنابراین این اعداد نمونه‌اند و بهتر است دانش‌آموز قیمت همان روز فروشگاه محل زندگی خود را نیز یادداشت کند.

ب) از یک فروشنده میوه و سبزی بپرسید کدام محصولات مغازه او کشت گلخانه‌ای است و آنها را از کجا تهیه می‌کند؟

پاسخ: فروشنده گفت خیار، گوجه‌فرنگی، فلفل دلمه‌ای، بادمجان، توت‌فرنگی، قارچ و بعضی سبزی‌ها ممکن است محصول گلخانه‌ای باشند. او این محصولات را از میدان میوه و تره‌بار یا از عمده‌فروشانی تهیه می‌کند که محصول گلخانه‌های اطراف شهر و استان‌های دیگر را به بازار می‌آورند.

پ) از بزرگ‌ترها درباره «جهاد سازندگی» که پس از پیروزی انقلاب اسلامی در روستاها فعالیت می‌کرد، پرس‌وجو کنید و چند مورد از اقدامات آن را در کلاس بیان کنید.

پاسخ: جهاد سازندگی برای آبادانی روستاها و کمک به مناطق محروم فعالیت می‌کرد. ساخت و بهسازی راه و پل روستایی، آبرسانی و برق‌رسانی، ساخت مدرسه و خانه بهداشت، کمک به توسعه کشاورزی و دامداری، آموزش روستاییان، محرومیت‌زدایی و پشتیبانی از مردم و رزمندگان در دوران دفاع مقدس از اقدامات آن بود.

الف) درباره معنی و مفهوم سخن امام صادق (علیه‌السلام) در مورد کشاورزی گفت‌وگو کنید.

پاسخ: امام صادق (علیه‌السلام) کشاورزی و درختکاری را کاری حلال و پاکیزه معرفی کرده‌اند. کشاورز با تلاش خود غذای مردم را فراهم می‌کند، زمین را آباد نگه می‌دارد و از راهی درست روزی به دست می‌آورد؛ بنابراین کشاورزی شغلی ارزشمند، سودمند و مورد تأیید دین است.

ب) از بزرگ‌ترها بپرسید بیمه کردن محصولات کشاورزی چگونه است و چه فایده‌هایی دارد؟

پاسخ: کشاورز با ثبت مشخصات زمین، محصول و سطح زیر کشت و پرداخت حق بیمه، محصول خود را در برابر خطرهای تعیین‌شده در قرارداد بیمه می‌کند. اگر حوادثی مانند سیل، تگرگ، سرمازدگی، خشکسالی، آفت یا بیماریِ تحت پوشش به محصول خسارت بزند، کارشناس میزان زیان را بررسی می‌کند و بیمه بخشی از خسارت را می‌پردازد. این کار خطر مالی کشاورزی را کمتر می‌کند و به ادامه تولید پس از حادثه کمک می‌کند.

پ) تحقیق کنید کشاورزان چگونه می‌توانند خود را بیمه کنند و حقوق بازنشستگی دریافت کنند؟

پاسخ: کشاورزان می‌توانند با مراجعه به کارگزاری‌های صندوق بیمه اجتماعی کشاورزان، روستاییان و عشایر یا مسیرهای رسمی معرفی‌شده، شرایط عضویت را بررسی و ثبت‌نام کنند. پس از انتخاب سطح درآمدی و پرداخت منظم حق بیمه، سابقه بیمه برای آنان ثبت می‌شود و در صورت رسیدن به شرایط قانونیِ سن و سابقه پرداخت، می‌توانند از مستمری بازنشستگی بهره‌مند شوند. چون مقررات و میزان حق بیمه ممکن است تغییر کند، شرایط دقیق باید هنگام ثبت‌نام از کارگزاری رسمی پرسیده شود.

الف) مساحت باغ آقای رضوانی دو هکتار است؛ یعنی چند مترمربع؟ نمودار محصول باغ او را روی کاربرگه شماره ۷ ترسیم کنید.

پاسخ: هر هکتار برابر با ۱۰٬۰۰۰ مترمربع است؛ بنابراین مساحت باغ برابر است با:

پس مساحت باغ آقای رضوانی ۲۰٬۰۰۰ مترمربع است. مقادیر لازم برای رسم نمودار کاربرگه شماره ۷ در بخش بعدی آمده است.

ب) فرض کنید می‌خواهید با یک باغدار مصاحبه کنید. پرسش‌های خود را روی یک برگ کاغذ بنویسید و به معلم بدهید.

پاسخ:
✓ چند سال است که به باغداری مشغول هستید؟
✓ مساحت باغ شما چقدر است و چه درختانی در آن پرورش می‌دهید؟
✓ نهال‌ها را چگونه انتخاب و با چه فاصله‌ای می‌کارید؟
✓ باغ را با چه روشی و هر چند وقت یک‌بار آبیاری می‌کنید؟
✓ برای تقویت خاک و مبارزه با آفت‌ها چه می‌کنید؟
✓ چه ابزارها و ماشین‌هایی در باغ به کار می‌برید؟
✓ محصول را در چه زمانی و چگونه برداشت و بسته‌بندی می‌کنید؟
✓ محصول باغ را چگونه به بازار می‌رسانید و مهم‌ترین مشکل شما چیست؟

سال زراعی	مقدار محصول	ارتفاع ستون نمودار
۱۳۹۵-۱۳۹۶	۵۰ تن	تا عدد ۵۰
۱۳۹۶-۱۳۹۷	۴۰ تن	تا عدد ۴۰
۱۳۹۷-۱۳۹۸	۵۵ تن	بین ۵۰ و ۶۰
۱۳۹۸-۱۳۹۹	۳۰ تن	تا عدد ۳۰
۱۳۹۹-۱۴۰۰	۶۰ تن	تا عدد ۶۰
۱۴۰۰-۱۴۰۱	۴۰ تن	تا عدد ۴۰

پاسخ: روی محور افقی سال‌ها را به ترتیب قرار دهید و برای هر سال ستونی تا مقدار نوشته‌شده در جدول رسم و رنگ‌آمیزی کنید. بیشترین محصول مربوط به سال ۱۳۹۹-۱۴۰۰ با ۶۰ تن و کمترین محصول مربوط به سال ۱۳۹۸-۱۳۹۹ با ۳۰ تن است.

پاسخ: محل قرار دادن نمادهای هر محصول روی نقشه، در پاسخ کاربرگه شماره ۸ مشخص شده است.

پاسخ:
● پسته: کرمان، یزد، سمنان، خراسان جنوبی و خراسان رضوی
● خرما: کرمان، هرمزگان، فارس، بوشهر، سیستان و بلوچستان و خوزستان
● مرکبات: مازندران، کرمان، فارس، هرمزگان، گیلان و خوزستان
● محصول بومی استان اصفهان: نماد سیب‌زمینی را روی استان اصفهان قرار می‌دهیم؛ زیرا منطقه فریدن از نواحی شناخته‌شده تولید سیب‌زمینی است.
● دریای خزر، خلیج فارس و دریای عمان را آبی رنگ می‌کنیم.

کدام محصولات باید زودتر به بازار مصرف برسند؟ چند مثال بزنید.

پاسخ: محصولات زودفساد مانند گوجه‌فرنگی، خیار، توت‌فرنگی، هلو، زردآلو، سبزی‌های تازه و میوه‌های کاملاً رسیده باید سریع‌تر و با نگهداری مناسب به بازار برسند تا خراب نشوند.

برای مصرف درست مواد غذایی چه کارهایی باید انجام دهیم؟

پاسخ: باید نعمت‌های خدا را شکر کنیم، به اندازه نیاز خرید و غذا تهیه کنیم، مواد غذایی را درست نگهداری کنیم، باقی‌مانده سالم غذا را دور نریزیم و از خرید بیش از اندازه که باعث خراب شدن میوه و سبزی می‌شود پرهیز کنیم.

خداوند در قرآن کریم درباره کسانی که اسراف می‌کنند چه فرموده است؟

پاسخ: خداوند فرموده است: «إِنَّهُ لَا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ»؛ یعنی خداوند اسراف‌کنندگان را دوست ندارد. پس نباید خوراکی و نعمت‌های الهی را بیهوده مصرف یا دور بریزیم.

وظیفه ما در برابر گرسنگان چیست؟

پاسخ: باید از اسراف دوری کنیم، بخشی از غذای سالم و دارایی خود را با نیازمندان تقسیم کنیم، در برنامه‌های خیریه و کمک‌رسانی مشارکت داشته باشیم و دیگران را نیز به حمایت محترمانه و آبرومندانه از افراد گرسنه تشویق کنیم.

پاسخ: دوست دارم گوجه‌فرنگی و خیار را در گلخانه بکارم؛ زیرا این محصولات مصرف زیادی دارند، می‌توان آنها را در فصل‌های مختلف تولید کرد و کشت گلخانه‌ای در مقایسه با بسیاری از روش‌های سنتی، امکان کنترل بهتر دما و رطوبت و صرفه‌جویی بیشتر در مصرف آب را فراهم می‌کند.

پاسخ: ترتیب دقیق شماره‌های تصاویر و رنگ مرحله‌های کاشت، داشت و برداشت در بخش بعدی نوشته شده است.

پاسخ:
۱- کاشت بذر گندم
۲- داشت و مراقبت از مزرعه گندم
۳- برداشت گندم
۴- حمل گندم با کامیون
۵- انتقال و نگهداری گندم در سیلو
۶- تبدیل گندم به آرد در کارخانه آرد
۷- تهیه خمیر و پخت نان در نانوایی

شماره هر تصویر در کاربرگه:
پاسخ: تصویر بالای سمت چپ «سیلو» شماره ۵، تصویر بالای سمت راست «نانوایی» شماره ۷، تصویر وسط سمت چپ «کاشت» شماره ۱، تصویر وسط سمت راست «کامیون» شماره ۴، تصویر پایین سمت چپ «برداشت» شماره ۳، تصویر پایین وسط «داشت» شماره ۲ و تصویر پایین سمت راست «کارخانه آرد» شماره ۶ است.

۲- تابلوی مربوط به کاشت، داشت و برداشت را با رنگ‌های خواسته‌شده مشخص کنید.

پاسخ: تابلوی تصویر شماره ۱، یعنی کاشت را سبز؛ تابلوی تصویر شماره ۲، یعنی داشت را زرد؛ و تابلوی تصویر شماره ۳، یعنی برداشت را قهوه‌ای رنگ کنید.

پاسخ: برای پوستر، عنوان «نعمت خدا را درست مصرف کنیم» را در بالای برگه بنویسید و تصویر سفره‌ای ساده، میوه و نان را رسم کنید. سپس این جمله‌ها را روی پوستر قرار دهید:
✓ به اندازه نیاز خرید کنیم.
✓ غذای سالم را دور نریزیم.
✓ از کشاورزان و تولیدکنندگان داخلی حمایت کنیم.
✓ بخشی از غذای خود را با نیازمندان تقسیم کنیم.
✓ شکر نعمت، استفاده درست از آن است.
در پایان نیز بنویسید: «بخورید و بیاشامید، ولی اسراف نکنید؛ زیرا خداوند اسراف‌کنندگان را دوست ندارد.»

پاسخ: چگونه می‌توان مصرف آب در کشاورزی را کاهش داد؟ چرا بعضی محصولات فقط در نواحی خاصی کشت می‌شوند؟ کشاورزان چگونه با آفت‌ها مبارزه می‌کنند؟ کشت گلخانه‌ای چه مزایا و هزینه‌هایی دارد؟ محصولات کشاورزی چگونه قیمت‌گذاری می‌شوند؟ چگونه می‌توان از خراب شدن میوه و سبزی در مسیر مزرعه تا بازار جلوگیری کرد؟