مطالب درسی
جواب درس ۷ علوم پنجم؛ پاسخ چه خبر (۲) – صفحه ۵۴ تا ۶۲
جواب کامل درس ۷ علوم پنجم - چه خبر (۲)؛ پاسخ فعالیت، آزمایش کنید، گفتوگو، کاوشگری و فکر کنید صفحات ۵۴ تا ۶۲.
در درس هفتم علوم پنجم با عنوان «چه خبر؟ (۲)» با سه حس مهم چشایی، بویایی و لامسه آشنا میشویم. در این درس بررسی میکنیم زبان چگونه مزهی غذاها را تشخیص میدهد، چرا بوی غذا در تشخیص مزهی آن مؤثر است، ذرههای بودار چگونه باعث احساس بو میشوند و حس بویایی چگونه ما را از بعضی خطرها آگاه میکند. همچنین با ساختمان پوست، گیرندههای حسی، غدههای عرق و چربی و تفاوت حساسیت بخشهای مختلف پوست آشنا میشویم. در ادامه پاسخ کامل فعالیتها، آزمایشها، گفتوگوها، کاوشگری، فکر کنید و جمعآوری اطلاعات صفحات ۵۴ تا ۶۲ علوم پنجم را به ترتیب کتاب میخوانید.
جواب فعالیت صفحه ۵۴ علوم پنجم
وسایل و مواد لازم: آینه، نان، آب و شیر
نکتهی بهداشتی: قبل از انجام دادن این فعالیت، دستهایتان را بشویید.
۱- یک تکهی کوچک نان را روی زبان خود بگذارید. آیا مزهای را احساس میکنید؟
پاسخ: در ابتدا مزهی نان را خیلی کم یا تقریباً احساس نمیکنیم؛ زیرا هنوز ذرههای کافی از نان در بزاق دهان حل نشدهاند.
۲- نان را به آرامی بجوید؛ حالا چه مزهای را احساس میکنید؟
پاسخ: با جویدن نان و مخلوط شدن آن با بزاق یا آب دهان، مزهی نان را بهتر احساس میکنیم.
۳- پس از خوردن نان، دهان خود را با آب بشویید و کمی شیر را به آرامی بنوشید؛ چه مزهای را احساس میکنید؟ کدام مزه را زودتر احساس کردید؟
پاسخ: مزهی شیر را احساس میکنیم و معمولاً مزهی شیر را زودتر از نان تشخیص میدهیم؛ زیرا شیر مایع است و مواد آن سریعتر با سطح زبان تماس پیدا میکنند.
۴- اکنون دهانتان را دوباره بشویید. زبانتان را بیرون بیاورید و در آینه ببینید. مشاهدههای خود را بیان کنید.
پاسخ: سطح زبان کاملاً صاف نیست و روی آن برجستگیهای فراوان و ریزی دیده میشود.
از این فعالیت چه نتیجهای میگیرید؟
پاسخ: زبان به جویدن غذا و مخلوط شدن آن با بزاق کمک میکند. وقتی ذرههای غذا در بزاق حل میشوند، برجستگیهای روی زبان مزهی غذا را دریافت میکنند و از طریق عصب چشایی به مغز پیام میفرستند؛ به این ترتیب مزهی غذا را تشخیص میدهیم.
جواب گفت و گو صفحه ۵۵ علوم پنجم
ما کدام مزهها را احساس میکنیم؟
پاسخ: مزههایی مانند شیرین، شور، ترش و تلخ را احساس میکنیم.
کدام مزهها برای شما خوشایندترند؟
نمونه پاسخ: این موضوع در افراد مختلف متفاوت است؛ برای مثال من مزهی شیرین و کمی ترش را بیشتر دوست دارم.
نکتهی بهداشتی: از خوردن غذا و نوشیدنی خیلی سرد و خیلی گرم پرهیز کنید.
جواب آزمایش کنید صفحه ۵۶ و ۵۷ علوم پنجم
وسایل و مواد لازم: یک قطعه پارچه، سیب، ظرف دردار، آب، قاشق کوچک، سیبزمینی، هویج، رنده و خیار
۱- چهار ظرف دردار را شمارهگذاری کنید. در هریک از آنها به ترتیب سیب، خیار، سیبزمینی و هویج رنده شده بریزید و در ظرفها را ببندید.
۲- با پارچه، چشمهای دوستتان را ببندید و از او بخواهید با دست خود سوراخهای بینیاش را هم بسته نگه دارد.
۳- با قاشق مقداری سیب رنده شده را روی زبان دوستتان بریزید. از او بخواهید مزهی آن را بچشد و نام خوردنی را بگوید.
توجه: دوستتان از قبل نباید بداند در هر ظرف چه چیزی ریختهاید.
۴- از دوستتان بخواهید کمی آب بنوشد.
۵- مرحلهی ۳ را با خیار، هویج و سیبزمینی تکرار کنید.
۶- این آزمایش را یک بار دیگر انجام دهید ولی این بار از دوستتان بخواهید بینیاش را باز نگه دارد.
۷- نتایج مشاهدههایتان را در جدول صفحهی بعد یادداشت کنید.
توجه: جدول بالا نمونه پاسخ است. نتیجهی واقعی به پاسخ دانشآموزی که آزمایش روی او انجام میشود بستگی دارد؛ اما معمولاً وقتی بینی باز است، تشخیص مواد غذایی آسانتر میشود.
نتایج کار گروه خود را با گروههای دیگر مقایسه کنید.
نمونه پاسخ: در بیشتر گروهها هنگامی که بینی بسته بود، تعداد پاسخهای نادرست بیشتر بود؛ ولی با باز بودن بینی، دانشآموزان مواد غذایی را سریعتر و دقیقتر تشخیص دادند.
از این آزمایش چه نتیجهای میگیرید؟ در کدام حالت راحتتر میتوانیم مزهها را تشخیص دهیم؟
پاسخ: وقتی بینی باز است مواد غذایی را راحتتر تشخیص میدهیم. نتیجه میگیریم برای تشخیص بهتر غذاها، علاوه بر مزهی آنها باید بویشان را نیز حس کنیم؛ بنابراین حس بویایی و چشایی به یکدیگر کمک میکنند.
جواب گفت و گو صفحه ۵۷ علوم پنجم
چرا وقتی میخواهیم گلی را ببوییم آن را به بینی نزدیک میکنیم؟ در گروه خود در این باره گفتوگو کنید.
پاسخ: از گل ذرههای بودار در هوا پخش میشوند. وقتی گل را به بینی نزدیک میکنیم، تعداد بیشتری از این ذرهها همراه هوا وارد بینی میشوند و به سلولهای گیرندهی بو در قسمت بالای بینی میرسند. این سلولها به مغز پیام میفرستند و ما بوی گل را احساس میکنیم.
جواب سوالات متن صفحه ۵۸ علوم پنجم
وقتی گلی را میبوییم، درون بینیمان چه اتفاقی میافتد؟ بوی مواد گوناگون را چگونه احساس میکنیم؟
پاسخ: ذرههای بودار همراه هوا وارد بینی میشوند و به سلولهای گیرندهی بو که در قسمت بالای بینی قرار دارند میرسند. گیرندههای بو به مغز پیام میفرستند و مغز با بررسی این پیامها باعث میشود بوهای مختلف را تشخیص دهیم.
جواب گفت و گو صفحه ۵۸ علوم پنجم
دربارهی نقش بو در حفظ انسان از خطر، در هر یک از تصویرهای زیر گفتوگو کنید.
پاسخ:
تصویر ظرف غذای سوخته: بوی سوختگی به ما هشدار میدهد که غذا یا وسیلهای در حال سوختن است و ممکن است خطر آتشسوزی ایجاد شود. بنابراین حس بویایی کمک میکند زودتر متوجه خطر شویم.
تصویر شیر و تجهیزات گاز: احساس بوی گاز میتواند ما را از نشت گاز آگاه کند. در این حالت باید از روشن کردن شعله و وسایل برقی خودداری کنیم و در صورت امکان شیر گاز را ببندیم و محیط را تهویه کنیم.
نتیجه: حس بویایی فقط برای لذت بردن از بوهای خوش نیست؛ بعضی بوها مانند بوی سوختگی یا گاز میتوانند ما را از خطر آگاه کنند.
پاسخ سوال لمس کردن صفحه ۵۹ علوم پنجم
به پشت و کف دست خود نگاه کنید؛ چه چیزهایی مشاهده میکنید؟
پاسخ: سطح پشت و کف دست یکسان نیست. در کف دست خطوط و چینهای زیادی دیده میشود و مو وجود ندارد؛ در پشت دست معمولاً موهای ریز و گاهی رگهای سطحی بهتر دیده میشوند. همهی این قسمتها با پوست پوشیده شدهاند.
جواب گفت و گو صفحه ۵۹ علوم پنجم
شکل رو به رو را مشاهده کنید و درباره پرسش های زیر گفت و گو کنید.
۱- چگونه پوست ما چرب میشود؟
پاسخ: در پوست غدههای چربی وجود دارند. این غدهها مادهی چربی ترشح میکنند و باعث چرب شدن سطح پوست میشوند.
۲- چگونه پوست ما مرطوب میشود؟
پاسخ: در پوست غدههای عرق وجود دارند. این غدهها عرق ترشح میکنند و عرق از راه منافذ پوست به سطح آن میرسد و باعث مرطوب شدن پوست میشود.
نکته: در پوست گیرندههای گوناگونی وجود دارد که ما را از سرما، گرما، لمس و تماس آگاه میکنند. پوست همچنین بدن را میپوشاند و از آن در برابر میکروبها، سرما و گرما محافظت میکند.
جواب کاوشگری صفحه ۶۰ و ۶۱ علوم پنجم
پرسش کاوشگری: پوست کدام بخش دست حساستر است؟
وسایل و مواد لازم: خطکش، مداد و کاغذ، چسب، گیرهی فلزی کاغذ و مقوا
وسایل و مواد لازم: خطکش، مداد و کاغذ، چسب، گیرهی فلزی کاغذ و مقوا
۱- به کمک معلم خود یازده گیرهی کاغذ را مانند شکل (۱) باز کنید.
۲- شش تکه مقوا را به طول ۶ و عرض ۳ سانتیمتر ببرید.
۳- یک گیرهی کاغذ باز شده را در وسط یکی از مقواها قرار دهید و بچسبانید. گوشههای مقوا را مانند شکل ببرید. نوک گیره باید دستکم یک سانتیمتر از لبهی مقوا فاصله داشته باشد.
۴- دو گیرهی دیگر را با فاصلهی ۲ میلیمتر از هم روی مقوای دیگر قرار دهید و آنها را با نوار چسب در جای خود محکم کنید.
۵- بقیهی گیرهها را دوتا دوتا با فاصلههای ۴، ۶، ۸ و ۱۰ میلیمتر از هم روی مقواهای دیگر بچسبانید.
۶- از یکی از دانشآموزان بخواهید چشمانش را ببندد و دستش را مانند شکل (۳) روی میز بگذارد.
۷- نوک گیرهها را با بخشهای مختلف دست او تماس دهید و از او بپرسید که در چند نقطه آن را احساس کرده است. پاسخهای دانشآموز را در جدول زیر یادداشت کنید.
توجه: عددهای جدول نمونه پاسخ هستند و نتیجهی واقعی ممکن است برای افراد مختلف کمی تفاوت داشته باشد. نکتهی مهم این است که نوک انگشت نشانه معمولاً در فاصلههای کمتر نیز دو نقطه را از یکدیگر تشخیص میدهد.
نتایج به دست آمده را با هم مقایسه کنید. از این آزمایش چه نتیجهای میگیرید؟
پاسخ: حساسیت پوست در همهی قسمتهای دست یکسان نیست. بعضی بخشها میتوانند دو نقطهی نزدیک به هم را بهتر تشخیص دهند و بنابراین حساستر هستند.
براساس نتایج آزمایش، هرچه فاصلهی گیرهها کمتر شود، تعداد نقطههایی که احساس میکنید، چه تغییری میکند؟
پاسخ: هرچه فاصلهی دو گیره کمتر شود، در بسیاری از قسمتهای پوست ممکن است دو نقطه را یک نقطه احساس کنیم؛ بنابراین تعداد نقطههایی که جداگانه احساس میکنیم کمتر میشود.
کدام بخش دست حساستر است؟ چگونه به این نتیجه رسیدید؟
پاسخ: نوک انگشت نشانه حساستر است؛ زیرا حتی وقتی فاصلهی گیرهها کم بود، دو نقطهی تماس را جدا از هم احساس کردیم. این موضوع نشان میدهد تعداد گیرندههای لمسی در نوک انگشتان بیشتر است.
هشدار: نوک گیرهها را در پوست فرو نکنید؛ فقط باید وجود آنها را روی دست حس کنید.
جواب فکر کنید صفحه ۶۲ علوم پنجم
افراد نابینا به کمک خط بریل میتوانند بخوانند. چرا این افراد برای خواندن از سرانگشتان خود استفاده میکنند؟
پاسخ: خط بریل از نقطههای برجسته تشکیل شده است. در سرانگشتان تعداد گیرندههای لمسی بیشتری وجود دارد و پوست این قسمت حساستر است؛ بنابراین افراد نابینا میتوانند با حرکت دادن سرانگشتان روی نقطههای برجسته، شکل آنها را بهتر تشخیص دهند و نوشتهی بریل را بخوانند.
جواب جمع آوری اطلاعات صفحه ۶۲ علوم پنجم
برای حفظ سلامت پوست چه کارهایی باید انجام دهیم؟ در این باره اطلاعات جمعآوری کنید و به کلاس گزارش دهید.
پاسخ پیشنهادی: برای حفظ سلامت پوست باید بدن را تمیز نگه داریم و بهطور منظم استحمام کنیم، پس از فعالیت و عرق کردن پوست را تمیز کنیم و از حوله و وسایل شخصی دیگران استفاده نکنیم. هنگام قرار گرفتن طولانی در آفتاب از پوشش مناسب استفاده کنیم و از آفتاب شدید دور بمانیم.
همچنین باید آب کافی و غذاهای سالم مصرف کنیم، از ایجاد خراش و زخم روی پوست جلوگیری کنیم و اگر پوست دچار زخم، سوختگی، حساسیت یا بیماری شد، از دستکاری آن خودداری کرده و در صورت نیاز به پزشک مراجعه کنیم.
جمعبندی کوتاه درس: برجستگیهای زبان مزهی مواد غذایی را دریافت میکنند و پیام آنها از راه عصب چشایی به مغز میرسد. برای تشخیص بهتر غذاها، حس بویایی و چشایی با یکدیگر همکاری میکنند. ذرههای بودار به گیرندههای بویایی بینی میرسند و این گیرندهها به مغز پیام میفرستند. پوست نیز دارای گیرندههایی برای لمس، گرما و سرماست و حساسیت همهی بخشهای پوست یکسان نیست؛ برای نمونه سرانگشتان به دلیل داشتن گیرندههای لمسی بیشتر، حساسترند.
بیشتر بخوانید :
پاسخ درس سوم رنگین کمان – صفحه ۱۸ تا ۲۴
