جواب فعالیت های درس پنجم جغرافیا دهم؛ آب و هوای ایران صفحه ۳۶ تا ۴۶

اطلاعات ثبت‌شده در ایستگاه‌های هواشناسی برای پیش‌بینی وضعیت هوا، کشاورزی، حمل‌ونقل، مدیریت منابع آب و هشدار درباره پدیده‌های جوی استفاده می‌شود.

بله؛ با مقایسۀ تصاویر ماهواره‌ای پی‌درپی می‌توان جهت حرکت ابرها، گسترش یا کاهش پوشش ابری و نزدیک شدن سامانه‌های جوی را تشخیص داد و در کنار سایر اطلاعات هواشناسی، وضعیت هوا را پیش‌بینی کرد.

• افزایش سریع ابرهای تیره و متراکم می‌تواند نشانۀ نزدیک شدن بارندگی باشد.
• تغییر ناگهانی جهت و شدت باد ممکن است از تغییر وضعیت هوا خبر دهد.
• تشکیل مه و افزایش رطوبت نزدیک سطح زمین می‌تواند نشان‌دهندۀ شرایط پایدار و مرطوب باشد.
• نوع و نحوۀ گسترش ابرها نیز می‌تواند اطلاعاتی دربارۀ بارش احتمالی بدهد.

نکته: این روش‌ها قطعی نیستند و پیش‌بینی علمی هوا با استفاده از داده‌های ایستگاه‌های هواشناسی، رادارها، تصاویر ماهواره‌ای و مدل‌های رایانه‌ای دقیق‌تر است.

نکته امتحانی: در لایۀ تروپوسفر، به طور میانگین با هر ۱۰۰۰ متر افزایش ارتفاع، حدود ۶ درجۀ سانتی‌گراد از دمای هوا کاسته می‌شود.

اثر ال‌نینو در ایران در همۀ سال‌ها و همۀ مناطق یکسان نیست؛ اما می‌تواند در بعضی سال‌ها موجب تغییر در زمان، مقدار و پراکندگی بارش‌های فصلی شود. بنابراین نمی‌توان تنها با وقوع ال‌نینو، مقدار بارش یک سال ایران را به طور قطعی پیش‌بینی کرد.

استان‌های غربی و شمال غربی: تودۀ هوای مرطوب غربی و در فصل سرد، تودۀ سرد سیبری.

سواحل دریای خزر: تودۀ سرد و خشک سیبری در تعامل با رطوبت دریای خزر و همچنین توده‌های مرطوب غربی.

جنوب و جنوب غرب: تودۀ گرم و خشک عربستان، تودۀ سودانی و در فصل سرد توده‌های مرطوب غربی.

جنوب شرق: تودۀ مرطوب موسمی در فصل گرم و تودۀ گرم و خشک.

بخش‌های مرکزی ایران: بیشتر تودۀ مرطوب غربی در فصل سرد و تودۀ گرم و خشک در فصل گرم.

چند نمونه:

گیلان و مازندران: آب و هوای معتدل خزری.

یزد و بخش زیادی از کرمان: آب و هوای گرم و خشک.

بخش‌های مرتفع آذربایجان و زاگرس: آب و هوای سرد کوهستانی.

سواحل هرمزگان و جنوب خوزستان: آب و هوای گرم و شرجی.

برخی استان‌های پهناور ممکن است بیش از یک نوع آب و هوا داشته باشند؛ بنابراین باید محل دقیق خود را روی نقشۀ شکل ۱۴ مشخص کنید.

۲ـ جهت رشته‌کوه‌های البرز و زاگرس: این کوه‌ها در مسیر توده‌های مرطوب قرار می‌گیرند و بخش زیادی از رطوبت هوا در دامنه‌های رو به باد تخلیه می‌شود. در نتیجه هوایی که به نواحی داخلی می‌رسد، رطوبت کمتری دارد.

۳ـ دور بودن از دریاها و منابع رطوبتی: بخش‌های داخلی ایران فاصله زیادی از منابع اصلی رطوبت دارند و توده‌های هوا تا رسیدن به این مناطق، مقدار زیادی از رطوبت خود را از دست می‌دهند؛ بنابراین بارندگی در آنها کم است.

الف) استفاده از پایه‌های چوبی برای ساختمان (     )
ب) پنجره‌های کوچک با سایبان (     )
پ) بام‌های شیب‌دار یا شیروانی (     )
ت) انطباق جهت ساختمان با نسیم ساحل و دریا (     )
ث) دادن شکل گنبدی به بنا (     )
ج) بهره‌گیری از جهت آفتاب در بنا (     )
چ) استفاده از بادگیر (     )
ح) استفاده از خاک و گل که ظرفیت حرارتی زیادی دارند (     )

ب) پنجره‌های کوچک با سایبان: گرم و خشک

پ) بام‌های شیب‌دار یا شیروانی: معتدل خزری

ت) انطباق جهت ساختمان با نسیم ساحل و دریا: گرم و شرجی

ث) دادن شکل گنبدی به بنا: گرم و خشک

ج) بهره‌گیری از جهت آفتاب در بنا: سرد کوهستانی

چ) استفاده از بادگیر: گرم و خشک

ح) استفاده از خاک و گل که ظرفیت حرارتی زیادی دارند: گرم و خشک

• با هر ۱۰۰۰ متر افزایش ارتفاع در تروپوسفر، دما به طور میانگین حدود ۶ درجۀ سانتی‌گراد کاهش می‌یابد.

• مهم‌ترین سامانۀ بارشی ایران تودۀ هوای مرطوب غربی است.

• دامنه‌های شمالی البرز و غربی زاگرس بارش بیشتری دارند.

• مهم‌ترین عوامل ایجاد بیابان‌های ایران: پرفشار جنب حاره‌ای، جهت رشته‌کوه‌های البرز و زاگرس و دوری از دریاها و منابع رطوبتی هستند.

• معماری هماهنگ با اقلیم سبب کاهش مصرف انرژی و افزایش آسایش ساکنان می‌شود.

جواب فعالیت های درس چهارم جغرافیا دهم؛ ناهمواری های ایران

جواب فعالیت های درس سوم جغرافیا دهم؛ موقعیت جغرافیایی ایران صفحه ۱۴ تا ۲۱

جواب فعالیت های درس دوم جغرافیا دهم؛ روش مطالعه و پژوهش در جغرافیا

جواب فعالیت های درس اول جغرافیا دهم؛ جغرافیا علمی برای زندگی بهتر صفحه ۶ و ۷