جواب فعالیت های درس سوم جغرافیا دهم؛ موقعیت جغرافیایی ایران صفحه ۱۴ تا ۲۱

پاسخ: این پاسخ با توجه به استان محل زندگی دانش‌آموز متفاوت است و باید با استفاده از کتاب استان‌شناسی، حدود طول و عرض جغرافیایی استان مشخص شود.

برای نمونه: تهران تقریباً در عرض جغرافیایی ۳۵ تا ۳۶ درجۀ شمالی و طول جغرافیایی حدود ۵۱ تا ۵۳ درجۀ شرقی قرار دارد و مشهد نیز تقریباً در عرض ۳۶ درجۀ شمالی و طول ۵۹ تا ۶۰ درجۀ شرقی واقع شده است.

پاسخ: این فعالیت نیز به محل مدرسه و منزل هر دانش‌آموز بستگی دارد. با جست‌وجوی مکان موردنظر در Google Earth می‌توان طول و عرض جغرافیایی آن را مشاهده و یادداشت کرد.

نمونۀ پاسخ:
مدرسه: عرض جغرافیایی ۳۲٫۶۵ درجه شمالی و طول جغرافیایی ۵۱٫۶۷ درجه شرقی
منزل: عرض جغرافیایی ۳۲٫۶۴ درجه شمالی و طول جغرافیایی ۵۱٫۶۹ درجه شرقی

پاسخ:

اگر ایران به عرض‌های جغرافیایی نزدیک قطب شمال منتقل می‌شد: زمستان‌های بسیار سرد و طولانی، تابستان‌های کوتاه، یخبندان گسترده و شرایط نامناسب‌تر برای کشاورزی به وجود می‌آمد.

اگر ایران به عرض‌های جغرافیایی نزدیک خط استوا منتقل می‌شد: دمای هوا، رطوبت و بارندگی افزایش پیدا می‌کرد و در بسیاری از مناطق پوشش گیاهی گرم و مرطوب گسترش می‌یافت.

مقایسه با موقعیت واقعی ایران: ایران در جنوب منطقۀ معتدل نیمکرۀ شمالی قرار دارد و گستردگی آن در عرض‌های جغرافیایی مختلف، یکی از عوامل تنوع آب‌وهوایی و تنوع محصولات کشاورزی کشور است.

پاسخ: ایران در جنوب غربی آسیا قرار گرفته است.

ایران از طریق مرزهای خشکی با کشورهای عراق، ترکیه، ارمنستان، جمهوری آذربایجان، ترکمنستان، افغانستان و پاکستان همسایه است.

در شمال ایران دریای خزر قرار دارد و در جنوب کشور نیز خلیج فارس و دریای عمان واقع شده‌اند. ایران همچنین در مجاورت تنگۀ هرمز قرار گرفته است که یکی از آبراهه‌های مهم و راهبردی جهان به شمار می‌رود.

قرار گرفتن ایران در کنار خلیج فارس، دریای عمان، دریای خزر و تنگۀ هرمز و همچنین قرارگیری در مسیر ارتباطی بخش‌های مختلف آسیا، موقعیت نسبی مهمی برای کشور ایجاد کرده است.

پاسخ: برای جلوگیری از کاهش جمعیت در نواحی کم‌تراکم می‌توان:

• فرصت‌های شغلی و فعالیت‌های اقتصادی مناسب ایجاد کرد.
• امکانات آموزشی، درمانی و رفاهی را افزایش داد.
• راه‌ها، حمل‌ونقل و زیرساخت‌های ارتباطی را توسعه داد.
• امکانات مسکن و خدمات عمومی را بهبود بخشید.
• از ظرفیت‌های کشاورزی، صنعتی و گردشگری هر منطقه برای ایجاد اشتغال استفاده کرد.
• دسترسی به اینترنت و فناوری‌های ارتباطی را تقویت کرد.
• با توسعۀ متوازن مناطق، عوامل مهاجرت مردم به شهرهای بزرگ را کاهش داد.

معرفی شهید مهدی باکری

شهید مهدی باکری از فرماندهان برجستۀ دوران دفاع مقدس و فرماندۀ لشکر عاشورا بود. او در سال ۱۳۳۳ در شهرستان میاندوآب در استان آذربایجان غربی به دنیا آمد. دوران تحصیلات ابتدایی و متوسطۀ خود را در ارومیه گذراند.

تحصیلات و فعالیت‌های دوران جوانی

مهدی باکری پس از دریافت دیپلم وارد دانشگاه تبریز شد و در رشتۀ مهندسی مکانیک تحصیل کرد. او از دوران دانشجویی در فعالیت‌های سیاسی علیه حکومت پهلوی حضور داشت و به همین دلیل فعالیت‌های او مورد توجه و مراقبت ساواک قرار گرفته بود. پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز به عضویت سپاه پاسداران درآمد و در شکل‌گیری و سازماندهی سپاه ارومیه فعالیت کرد. او مدتی دادستان دادگاه انقلاب ارومیه بود و حدود ۹ ماه نیز مسئولیت شهرداری ارومیه را برعهده داشت.

حضور در دفاع مقدس

با آغاز جنگ تحمیلی، شهید باکری بخش مهمی از فعالیت خود را به دفاع از کشور اختصاص داد. او در عملیات‌های مختلفی از جمله فتح‌المبین، بیت‌المقدس، رمضان، مسلم بن عقیل، والفجر، خیبر و بدر حضور داشت. در عملیات فتح‌المبین به عنوان معاون تیپ نجف اشرف فعالیت کرد و در عملیات رمضان فرماندهی تیپ عاشورا را برعهده داشت. پس از آن نیز به عنوان فرماندۀ لشکر عاشورا در چندین عملیات مهم حضور یافت.

شهید باکری در میدان نبرد تنها به فرماندهی از دور اکتفا نمی‌کرد و در بسیاری از مواقع در کنار نیروهای خود در خط مقدم حضور داشت.

عملیات خیبر و بدر

در عملیات خیبر، حمید باکری، برادر و همرزم مهدی باکری، به شهادت رسید. مهدی باکری با وجود این حادثه به حضور خود در جبهه ادامه داد. در عملیات بدر نیز او فرماندهی نیروهای لشکر عاشورا را برعهده داشت و در یکی از حساس‌ترین مناطق عملیاتی، نیروهای خود را از نزدیک هدایت می‌کرد.

شهادت

شهید مهدی باکری در ۲۵ اسفند ۱۳۶۳ و در جریان عملیات بدر به شهادت رسید. پس از شهادت، پیکر او برای انتقال به عقب در قایقی قرار گرفت؛ اما قایق حامل پیکر وی مورد اصابت قرار گرفت و پیکر او بازنگشت. به همین دلیل شهید مهدی باکری از شهدای جاویدالاثر دفاع مقدس به شمار می‌آید.

ویژگی‌های اخلاقی شهید مهدی باکری

در روایت‌های همرزمان و نزدیکان او، ساده‌زیستی، تواضع، مسئولیت‌پذیری، شجاعت، اخلاص و توجه به نیروهای تحت فرمان از ویژگی‌های برجستۀ شهید باکری شمرده شده است. او نسبت به حفظ بیت‌المال حساس بود و با وجود جایگاه فرماندهی، زندگی ساده‌ای داشت و خود را جدا از نیروهای عادی نمی‌دانست.

شهید مهدی باکری نمونه‌ای از رزمندگانی است که در سال‌های دفاع مقدس برای دفاع از استقلال، سرزمین و مرزهای ایران تلاش کردند و سرانجام در همین راه به شهادت رسیدند.

پاسخ: مرزهای آبی شمال و جنوب ایران مزیت‌های زیادی دارند، از جمله:

• امکان برقراری ارتباط دریایی با کشورهای دیگر.
• گسترش تجارت و حمل‌ونقل دریایی کالا.
• دسترسی ایران از طریق دریای عمان به آب‌های آزاد جهان.
• دسترسی به منابع غذایی و آبزیان و توسعۀ فعالیت‌های شیلاتی.
• امکان بهره‌برداری از منابع نفت، گاز و دیگر منابع معدنی دریایی.
• ایجاد و توسعۀ بنادر و فعالیت‌های دریانوردی و کشتی‌رانی.
• افزایش اهمیت اقتصادی، ارتباطی و دفاعی کشور.

پاسخ: زیرا تنگه‌ها معمولاً دو پهنۀ آبی را به یکدیگر متصل می‌کنند و مسیر عبور تعداد زیادی از کشتی‌های تجاری و نفتکش‌ها هستند. از این مسیرها حجم زیادی از کالا، انرژی و مواد اولیه جابه‌جا می‌شود؛ بنابراین کنترل یا ایجاد اختلال در یک تنگه می‌تواند بر حمل‌ونقل و تجارت مناطق وسیعی اثر بگذارد. به همین دلیل تنگه‌ها از نظر اقتصادی، تجاری، ارتباطی، سیاسی و نظامی اهمیت راهبردی دارند.

نمونۀ مهم: تنگۀ هرمز، دریای عمان و آب‌های آزاد اقیانوس هند را به خلیج فارس متصل می‌کند و یکی از گذرگاه‌های مهم حمل‌ونقل نفت و تجارت دریایی جهان است.

جواب فعالیت های درس دوم جغرافیا دهم؛ روش مطالعه و پژوهش در جغرافیا

جواب فعالیت های درس اول جغرافیا دهم؛ جغرافیا علمی برای زندگی بهتر صفحه ۶ و ۷