مطالب درسی

جواب تمرین های درس سوم عربی دوازدهم انسانی؛ صفحات ۴۷ تا ۵۲

پاسخ کامل تمرین های درس سوم عربی دوازدهم انسانی از صفحه ۴۷ تا ۵۲، همراه با ترجمه عبارت ها، قواعد، تحلیل صرفی و اعراب کلمات.

تمرین‌های درس سوم عربی دوازدهم انسانی چند مهارت مهم را هم‌زمان می‌سنجند؛ از معنی واژگان و تشخیص مترادف و متضاد گرفته تا شناخت نوع فعل، جمع مکسر، نقش دستوری کلمات و اسم‌های مشتق مانند اسم فاعل، اسم مفعول و اسم تفضیل. برای اینکه حل این تمرین‌ها مخصوصاً در بخش‌های صرف و اعراب راحت‌تر باشد، هر سؤال و پاسخ به‌صورت جداگانه و با فاصله مناسب تنظیم شده است.

جواب تمرین اول صفحه ۴۷ درس سوم عربی دوازدهم انسانی

اَلتَّمْرينُ الْأَوَّلُ: اِبْحَثْ عَنْ كَلِمَةٍ مُناسِبَةٍ لِلتَّوضيحاتِ التّالِيَةِ في مُعْجَمِ الدَّرسِ.
در واژه‌نامه درس، برای توضیحات زیر واژه‌ای مناسب پیدا کن.
۱- صَبِيٌّ قَبْلَ سِنِّ الْبُلوغِ.
پسری پیش از سن بلوغ.
پاسخ: اَلْيافِعُ ✅
اَلْيافِع: جوان کم‌سال.
۲- جَعَلَهُ حُرّاً وَ أَخْرَجَهُ مِنَ الْعُبودِيَّةِ.
او را آزاد کرد و از بندگی بیرون آورد.
پاسخ: أَعْتَقَ ✅
۳- اَلرَّجُلُ أَوِ الْمَرْأَةُ الْكَبيرةُ فِي السِّنِّ.
مرد یا زن سالخورده و دارای سن زیاد.
پاسخ: اَلْعَجوزُ ✅
۴- قِطْعَةٌ مِنْ قُماشٍ يُلْبَسُ فَوْقَ الْمَلابِسِ، كَالْعَباءَةِ.
تکه‌ای پارچه که مانند عبا روی لباس‌ها پوشیده می‌شود.
پاسخ: اَلرِّداءُ ✅
۵- ثَمَرَةٌ قِشْرُها صُلْبٌ وَ غَيْرُ صالِحٍ لِلْأَكْلِ، يُكْسَرُ لِتَناوُلِها.
میوه‌ای که پوستش سخت و خوردنی نیست و برای خوردن آن، پوستش شکسته می‌شود.
پاسخ: اَلْجَوْزُ ✅
یعنی: گردو.

جواب تمرین دوم صفحه ۴۷ و ۴۸ درس سوم عربی دوازدهم انسانی

اَلتَّمْرينُ الثّاني: اِقْرَأِ النَّصَّ التّالي؛ ثُمَّ عَيِّنْ تَرْجَمَةَ الْكَلِماتِ الْحَمْراءِ.
متن زیر را بخوان؛ سپس معنی کلمات قرمز را مشخص کن.
دَخَلَ رَسولُ اللهِ (ص) في مَسْجِدٍ. كانَ في الْمَسْجِدِ جَماعَتانِ.
پیامبر خدا (ص) وارد مسجدی شد. در مسجد دو گروه حضور داشتند.

جَماعَةٌ يَتَفَقَّهونَ، وَ جَماعَةٌ يَدْعونَ اللهَ وَ يَسْأَلونَهُ.
گروهی دانش فرا می‌گرفتند و گروهی خدا را می‌خواندند و از او درخواست می‌کردند.

فَقالَ: كِلا الْجَماعَتَيْنِ إِلى خَيْرٍ.
پس فرمود: هر دو گروه در مسیر خیر و نیکی هستند.

أَمّا هٰؤلاءِ فَيَدْعونَ اللهَ؛ وَ أَمّا هٰؤلاءِ فَيَتَعَلَّمونَ وَ يُفَقِّهونَ الْجاهِلَ.
اما این گروه خدا را می‌خوانند و گروه دیگر دانش فرا می‌گیرند و فرد نادان را دانا می‌کنند.

هٰؤلاءِ أَفْضَلُ. بِالتَّعْليمِ أُرْسِلْتُ.
اینان برترند. من برای آموزش دادن فرستاده شده‌ام.

ثُمَّ قَعَدَ مَعَهُمْ.
سپس با آنان نشست.

معنی کلمات مهم متن:
يَتَفَقَّهونَ: دانش فرا می‌گیرند
يَسْأَلونَهُ: از او درخواست می‌کنند
كِلا: هر دو
يُفَقِّهونَ: دانا می‌کنند، دانش می‌آموزند
أَفْضَلُ: برتر، بهتر
أُرْسِلْتُ: فرستاده شدم
قَعَدَ: نشست
وَ الْآنَ أَجِبْ عَمّا يَلي حَسَبَ النَّصِّ.
اکنون بر اساس متن به پرسش‌های زیر پاسخ بده.
۱- لِماذا جاءَتْ كَلِمَةُ «مَسْجِدٍ» فِي الْمَرَّةِ الْأُولى بِدونِ أَل وَ فِي الْمَرَّةِ الثّانِيَةِ مَعَ أَل؟
چرا کلمه «مسجد» بار اول بدون «ال» و بار دوم همراه با «ال» آمده است؟
پاسخ: بار نخست «مَسْجِدٍ» برای خواننده هنوز شناخته‌شده نیست، بنابراین نکره آمده است؛ اما در مرتبه دوم همان مسجد قبلی منظور است و شناخته شده، پس با «ال» و به صورت معرفه آمده است.
۲- ما هُوَ نَوْعُ هٰذِهِ الْكَلِماتِ؟
این کلمات از چه نوعی هستند؟
اَلتَّعْليمُ: مصدر، از باب تفعیل
اَلْجاهِلُ: اسم فاعل
اَلْأَفْضَلُ: اسم تفضیل
۳- اُكْتُبْ نَوْعَ هٰذَيْنِ الْفِعْلَيْنِ وَ صيغَتَهُما وَ بابَهُما.
نوع این دو فعل، صیغه و باب آنها را بنویس.
يَتَفَقَّهونَ: فعل مضارع، جمع مذکر غائب، از باب تفعّل.

أُرْسِلْتُ: فعل ماضی مجهول، متکلم وحده، از باب إفعال.

۴- أَعْرِبِ الْكَلِماتِ الَّتي تَحْتَها خَطٌّ:
اعراب کلماتی را که زیر آنها خط کشیده شده است بیان کن.
اللهِ: مضافٌ إلیه و مجرور به کسره
اللهَ: مفعولٌ‌به و منصوب به فتحه
خَيْرٍ: مجرور به حرف جر «إِلى» و علامت آن کسره
اَلْجاهِلَ: مفعولٌ‌به و منصوب به فتحه
أَفْضَلُ: خبر و مرفوع به ضمه
۵- اُكْتُبْ مُتَرادِفَ «جَلَسَ» وَ «بُعِثْتُ» وَ «أَحْسَنُ» فِي النَّصِّ.
مترادف «جَلَسَ»، «بُعِثْتُ» و «أَحْسَنُ» را از متن پیدا کن.
جَلَسَ = قَعَدَ
بُعِثْتُ = أُرْسِلْتُ
أَحْسَنُ = أَفْضَلُ
۶- اُكْتُبْ جَمْعَ التَّكْسيرِ لِهٰذِهِ الْأَسْماءِ: «رَسول» وَ «جاهِل» وَ «أَفْضَل» وَ «تَعْليم».
جمع مکسر اسم‌های «رسول»، «جاهل»، «أفضل» و «تعلیم» را بنویس.
رَسول ← رُسُل
جاهِل ← جُهّال
أَفْضَل ← أَفاضِل
تَعْليم ← تَعاليم

جواب تمرین سوم صفحه ۴۹ درس سوم عربی دوازدهم انسانی

اَلتَّمْرينُ الثّالِثُ: عَيِّنِ الْكَلِمَةَ الْغَريبَةَ في كُلِّ مَجْموعَةٍ مَعَ بَيانِ السَّبَبِ.
در هر مجموعه، واژه ناهماهنگ را مشخص کن و دلیل آن را بنویس.
۱- اَلْيافِعُ ـ اَلشّابُّ ـ اَلْأَمْرَدُ ـ اَلْعَجوزُ ـ اَلْوِعاءُ
واژه ناهماهنگ: اَلْوِعاءُ
زیرا چهار واژه دیگر به انسان و مراحل سنی او مربوط‌اند؛ اما «اَلْوِعاء» به معنی ظرف است.
۲- اَلرَّصيدُ ـ اَلرِّداءُ ـ اَلْفُسْتانُ ـ اَلْقَميصُ ـ اَلسِّرْوالُ
واژه ناهماهنگ: اَلرَّصيدُ
زیرا بقیه واژه‌ها نام لباس هستند؛ اما «اَلرَّصيد» به معنی موجودی یا اعتبار است.
۳- اَلْأَفْراسُ ـ اَلْقَصيرُ ـ اَلْكِلابُ ـ اَلذِّئابُ ـ اَلْأُسودُ
واژه ناهماهنگ: اَلْقَصيرُ
زیرا چهار واژه دیگر نام حیوانات به صورت جمع هستند؛ اما «اَلْقَصير» یک صفت به معنی کوتاه است.
۴- اَلْإِخْوَةُ ـ اَلْأُمَّهاتُ ـ اَلْأَجْدادُ ـ اَلْآبارُ ـ اَلْأَخَواتُ
واژه ناهماهنگ: اَلْآبارُ
زیرا بقیه واژه‌ها به اعضای خانواده و خویشاوندان اشاره دارند؛ اما «اَلْآبار» یعنی چاه‌ها.
۵- اَلْقِشْرُ ـ اَلْفَظُّ ـ اَلْجِذْعُ ـ اَلْغُصْنُ ـ اَلثَّمَرُ
واژه ناهماهنگ: اَلْفَظُّ
زیرا بقیه واژه‌ها به درخت، میوه یا اجزای آن مربوط‌اند؛ اما «اَلْفَظّ» یعنی تندخو.
۶- اَلْفُسْتُقُ ـ اَلْجَوْزُ ـ اَلنَّوْمُ ـ اَلْعِنَبُ ـ اَلتُّفّاحُ
واژه ناهماهنگ: اَلنَّوْمُ
زیرا بقیه واژه‌ها خوراکی و از انواع میوه یا مغزها هستند؛ اما «اَلنَّوْم» یعنی خواب.

جواب تمرین چهارم صفحه ۴۹ درس سوم عربی دوازدهم انسانی

اَلتَّمْرينُ الرّابِعُ: ضَعِ الْمُتَرادِفاتِ وَ الْمُتَضادّاتِ في مَكانِها الْمُناسِبِ.
مترادف‌ها و متضادها را در جای مناسب قرار بده.
متضادها:
غَلا ≠ رَخُصَ ← گران شد ≠ ارزان شد
اَلشِّراءُ ≠ اَلْبَيْعُ ← خرید ≠ فروش
اِتَّسَعَ ≠ ضاقَ ← فراخ شد ≠ تنگ شد
أَعْطى ≠ أَخَذَ ← داد ≠ گرفت
اَلشِّمالُ ≠ اَلْيَمينُ ← چپ ≠ راست
مترادف‌ها:
قَدَرَ = اِسْتَطاعَ ← توانست
اَلدّاءُ = اَلْمَرَضُ ← بیماری
اَلصَّبِيُّ = اَلْوَلَدُ ← کودک، پسر
راحَ = ذَهَبَ ← رفت
اَلْأَعْوامُ = اَلسِّنينَ ← سال‌ها
اَلرَّوْحُ = اَلرَّحْمَةُ ← رحمت و گشایش
صارَ = أَصْبَحَ ← شد، گشت

جواب تمرین پنجم صفحه ۵۰ درس سوم عربی دوازدهم انسانی

اَلتَّمْرينُ الْخامِسُ:
أ. تَرْجِمِ الْأَفْعالَ.
فعل‌ها را ترجمه کن.
۱- تَقْتَرِحْنَ: پیشنهاد می‌دهید.
رَجاءً، اِقْتَرِحْنَ: لطفاً پیشنهاد بدهید.
۲- تَبْتَعِدُ: دور می‌شوی.
لا تَبْتَعِدْ: دور نشو.
۳- تُسْرِعُ: می‌شتابی.
أَسْرِعْ: بشتاب.
۴- يَعْتَذِرُ: عذرخواهی می‌کند.
أَعْتَذِرُ: عذرخواهی می‌کنم.
۵- قاتَلَ: جنگید.
لا يُقاتِلْ: نباید بجنگد.
۶- اِسْتَهْلَكَ: مصرف کرد.
ما اسْتَهْلَكْنا: مصرف نکردیم.
۷- اِنْفَتَحَ: گشوده شد.
لَمْ يَنْفَتِحْ: گشوده نشد.
۸- تَظاهَرَ: وانمود کرد.
لا نَتَظاهَرُ: وانمود نمی‌کنیم.
۹- تَوَكَّلَ: توکل کرد.
سَنَتَوَكَّلُ: توکل خواهیم کرد.
۱۰- عَلِّمْ: آموزش بده.
عَلِّمْني: به من آموزش بده.
۱۱- يَرْجِعُ: بازمی‌گردد.
لَنْ يَرْجِعَ: بازنخواهد گشت.
۱۲- يَنْجَحُ: موفق می‌شود.
لِيَنْجَحْ: باید موفق شود.
ب. تَرْجِمِ الْأَسْماءَ.
اسم‌ها را ترجمه کن.
۱- كَبُرَ: بزرگ شد.
اَلْأَكابِرُ: بزرگان.
۲- نَدِمَ: پشیمان شد.
اَلنّادِمونَ: پشیمانان.
۳- عَمِلَ: کار کرد.
اَلْمَعْمَلُ: کارگاه، محل کار.
۴- نَصَرَ: یاری کرد.
اَلْمَنْصوراتُ: یاری‌شدگانِ مؤنث.
۵- شَجَّعَ: تشویق کرد.
اَلْمُشَجِّعَةُ: زن یا دختر تشویق‌کننده.
۶- عَيَّنَ: مشخص کرد.
اَلْمُعَيَّنُ: مشخص‌شده، تعیین‌شده.
۷- اِحْتَفَلَ: جشن گرفت.
اَلِاحْتِفالاتُ: جشن‌ها.
۸- اِسْتَمَعَ: گوش فرا داد.
اَلْمُسْتَمِعينَ: شنوندگان.
۹- غَفَرَ: آمرزید.
اَلْغَفّارُ: بسیار آمرزنده.
۱۰- لَعِبَ: بازی کرد.
اَلْمَلاعِبُ: زمین‌ها یا مکان‌های بازی.
۱۱- صَغُرَ: کوچک شد.
اَلصُّغْرى: کوچک‌تر، کوچک‌ترینِ مؤنث.
۱۲- دَرَّسَ: درس داد.
اَلتَّدْريسُ: تدریس، درس دادن.

جواب تمرین ششم صفحه ۵۱ درس سوم عربی دوازدهم انسانی

اَلتَّمْرينُ السّادِسُ: عَيِّنِ الْمَحَلَّ الْإِعْرابِيَّ لِلْكَلِماتِ الَّتي تَحْتَها خَطٌّ.
نقش دستوری کلماتی را که زیر آنها خط کشیده شده است مشخص کن.
۱- مُداراةُ النّاسِ نِصْفُ الْإيمانِ.
مدارا کردن با مردم، نیمی از ایمان است.
مُداراةُ: مبتدا و مرفوع
النّاسِ: مضاف‌الیه و مجرور
نِصْفُ: خبر و مرفوع
الْإيمانِ: مضاف‌الیه و مجرور
۲- عَدُوٌّ عاقِلٌ خَيْرٌ مِنْ صَديقٍ جاهِلٍ.
دشمن خردمند بهتر از دوست نادان است.
عَدُوٌّ: مبتدا و مرفوع
عاقِلٌ: صفت و مرفوع
خَيْرٌ: خبر و مرفوع
صَديقٍ: مجرور به حرف جر «مِنْ»
جاهِلٍ: صفت و مجرور
۳- يا حَبيبي، لا تَقُلْ كَلاماً إِلّا الْحَقَّ أَبَداً.
ای دوست من، هرگز سخنی جز حق نگو.
كَلاماً: مفعولٌ‌به و منصوب
الْحَقَّ: مستثنی و منصوب
۴- اَلْعِلْمُ فِي الصِّغَرِ كَالنَّقْشِ فِي الْحَجَرِ.
دانش در کودکی مانند نقش بر سنگ است.
اَلْعِلْمُ: مبتدا و مرفوع
اَلنَّقْشِ: مجرور به حرف جر «کَـ»
اَلْحَجَرِ: مجرور به حرف جر «في»
۵- أَضْعَفُ النّاسِ مَنْ ضَعُفَ عَنْ كِتْمانِ سِرِّهِ.
ناتوان‌ترین مردم کسی است که در پنهان کردن رازش ناتوان باشد.
أَضْعَفُ: مبتدا و مرفوع
النّاسِ: مضاف‌الیه و مجرور
كِتْمانِ: مجرور به حرف جر «عَنْ»
سِرِّهِ: مضاف‌الیه و مجرور

جواب تمرین هفتم صفحه ۵۲ درس سوم عربی دوازدهم انسانی

أ. اِبْحَثْ عَنِ الْأَسْماءِ التّالِيَةِ في ما يَلي.
در عبارت‌های زیر اسم‌های خواسته‌شده را پیدا کن.
(اِسْمُ الْفاعِلِ، اِسْمُ الْمَفْعولِ، اِسْمُ الْمُبالَغَةِ، اِسْمُ التَّفْضيلِ، اِسْمُ الْمَكانِ)
۱- ﴿… إِنَّ النَّفْسَ لَأَمّارَةٌ بِالسّوءِ …﴾ يوسف: ۵۳
همانا نفس، بسیار به بدی فرمان می‌دهد.
أَمّارَةٌ ← اسم مبالغه ✅
۲- اِعْلَمْ بِأَنَّ خَيْرَ الْإِخْوانِ أَقْدَمُهُمْ.
بدان که بهترین برادران و دوستان، قدیمی‌ترین آنهاست.
خَيْرَ ← اسم تفضیل
أَقْدَمُ ← اسم تفضیل
۳- أَكْبَرُ الْحُمْقِ الْإِغْراقُ فِي الْمَدْحِ وَ الذَّمِّ. ـ الإمام علي (ع)
بزرگ‌ترین نادانی، زیاده‌روی در ستایش و نکوهش است.
أَكْبَرُ ← اسم تفضیل ✅
۴- طَلَبُ الْحاجَةِ مِنْ غَيْرِ أَهْلِها أَشَدُّ مِنَ الْمَوْتِ. ـ الإمام علي (ع)
درخواست نیاز از فرد نااهل، سخت‌تر از مرگ است.
أَشَدُّ ← اسم تفضیل ✅
۵- قُمْ عَنْ مَجْلِسِكَ لِأَبيكَ وَ مُعَلِّمِكَ وَ إِنْ كُنْتَ أَميراً. ـ الإمام علي (ع)
برای پدر و آموزگارت از جای خود برخیز، حتی اگر فرمانروا باشی.
مَجْلِسِ ← اسم مکان
مُعَلِّمِ ← اسم فاعل
۶- يَوْمُ الْعَدْلِ عَلَى الظّالِمِ أَشَدُّ مِنْ يَوْمِ الْجَوْرِ عَلَى الْمَظْلومِ. ـ الإمام علي (ع)
روز اجرای عدالت برای ستمگر سخت‌تر از روز ستم برای ستمدیده است.
اَلظّالِمِ ← اسم فاعل
أَشَدُّ ← اسم تفضیل
اَلْمَظْلومِ ← اسم مفعول
ب. أَعْرِبْ ما أُشيرَ إِلَيْهِ بِخَطٍّ.
اعراب کلماتی را که با خط مشخص شده‌اند بیان کن.
۱- ﴿… إِنَّ النَّفْسَ لَأَمّارَةٌ بِالسّوءِ …﴾
اَلنَّفْسَ: اسم «إِنَّ» و منصوب به فتحه
لَأَمّارَةٌ: خبر «إِنَّ» و مرفوع به ضمه
۲- اِعْلَمْ بِأَنَّ خَيْرَ الْإِخْوانِ أَقْدَمُهُمْ.
خَيْرَ: اسم «أَنَّ» و منصوب به فتحه
الْإِخْوانِ: مضاف‌الیه و مجرور
أَقْدَمُ: خبر «أَنَّ» و مرفوع به ضمه
۳- أَكْبَرُ الْحُمْقِ الْإِغْراقُ فِي الْمَدْحِ وَ الذَّمِّ.
أَكْبَرُ: مبتدا و مرفوع
الْحُمْقِ: مضاف‌الیه و مجرور
الْإِغْراقُ: خبر و مرفوع
۴- طَلَبُ الْحاجَةِ مِنْ غَيْرِ أَهْلِها أَشَدُّ مِنَ الْمَوْتِ.
طَلَبُ: مبتدا و مرفوع
۵- قُمْ عَنْ مَجْلِسِكَ لِأَبيكَ وَ مُعَلِّمِكَ وَ إِنْ كُنْتَ أَميراً.
مَجْلِسِكَ: مجرور به حرف جر «عَنْ»
۶- يَوْمُ الْعَدْلِ عَلَى الظّالِمِ أَشَدُّ مِنْ يَوْمِ الْجَوْرِ عَلَى الْمَظْلومِ.
يَوْمُ: مبتدا و مرفوع
الْعَدْلِ: مضاف‌الیه و مجرور
أَشَدُّ: خبر و مرفوع
يَوْمِ: مجرور به حرف جر «مِنْ»
اَلْمَظْلومِ: مجرور به حرف جر «عَلى»

جمع‌بندی نکات امتحانی تمرین‌های درس سوم عربی دوازدهم انسانی

در تمرین‌های این درس باید روی چند نکته بیشتر دقت کنید. در سؤال‌های مربوط به معرفه و نکره، وجود «ال» و همچنین شناخته‌شدن اسم در جمله اهمیت دارد.

در بخش فعل‌ها، تنها معنی فعل کافی نیست؛ به نشانه‌هایی مانند لا، لم، لن، سـ و لام امر توجه کنید، زیرا هرکدام می‌توانند زمان یا مفهوم فعل را تغییر دهند.

در سؤال‌های اعراب، ابتدا نقش کلمه در جمله را پیدا کنید و سپس علامت آن را مشخص کنید؛ مانند مبتدا و خبر مرفوع، مفعول‌به منصوب و مضاف‌الیه مجرور.

در تشخیص اسم‌های مشتق نیز تفاوت اسم فاعل، اسم مفعول، اسم مبالغه، اسم تفضیل و اسم مکان را به‌خوبی مرور کنید؛ زیرا این بخش از تمرین‌ها می‌تواند به شکل‌های مختلف در امتحان مطرح شود.

نکته مهم: در سؤال‌های مترادف، متضاد و واژه ناهماهنگ، فقط انتخاب پاسخ کافی نیست؛ اگر سؤال دلیل خواسته باشد، حتماً علت انتخاب را نیز بنویسید.

مطالب پیشنهادی :
اگه خوب بود امتیاز بده

سعید شکری

علاقه‌مند به دنیای وب و تولید محتوا هستم و در تاپ ناپ تلاش می‌کنم مطالبی متنوع، ساده و کاربردی بر اساس نیاز کاربران تهیه و منتشر کنم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا