جواب درس هشتم دین و زندگی دهم | آهنگ سفر

۱ـ چرا رسول خدا بهترین اسوه و سرمشق برای مؤمنان است؟

پاسخ: زیرا پیامبر راه بندگی خدا را به‌درستی پیموده و در ایمان، اخلاق، عمل به فرمان خدا و وفاداری به پیمان الهی، الگویی کامل است. مؤمنان با پیروی از رفتار و روش او می‌توانند مسیر درست زندگی را بشناسند و بپیمایند.

۲ـ آیا می‌شود که خدا و رسول خدا به وعده‌های خود عمل نکنند؟ مؤمنان در این‌باره چه می‌گویند؟

پاسخ: خیر؛ خداوند و پیامبرش راست‌گو و وفادار به وعده‌های خود هستند. مؤمنان می‌گویند: «این همان چیزی است که خدا و رسولش به ما وعده داده بودند و خدا و رسولش راست گفتند.» رویارویی با دشواری‌ها نیز ایمان و تسلیم آنان را بیشتر می‌کند.

۳ـ مهم‌ترین وعده‌ای که خدا به مؤمنان داده، چیست؟

پاسخ: رستگاری و پاداش اخروی برای ایمان و عمل صالح؛ یعنی رسیدن به خشنودی خداوند و زندگی جاودانه در بهشت. در آیات ابتدای درس نیز خداوند وعده می‌دهد که راست‌گویان و وفاداران به پیمان را به سبب صداقتشان پاداش دهد.

۴ـ اولین کسی که مؤمن باید با او پیمان ببندد، کیست؟

پاسخ: خداوند؛ مؤمن با او عهد می‌بندد که فرمان‌هایش را انجام دهد و از آنچه نهی کرده است، دوری کند.

۵ـ چرا مؤمن حقیقی تا پای جان بر عهد خود با خدا ثابت‌قدم می‌ماند؟

پاسخ: چون به خدا و راست بودن وعده‌های او ایمان دارد و می‌داند وفاداری به پیمان الهی، راه رسیدن به سعادت حقیقی است. به همین دلیل، سختی‌ها او را از انجام وظیفه و پیمان درست خود منصرف نمی‌کنند.

۶ـ مؤمنان دربارهٔ چه چیزهایی با خدا عهد می‌بندند؟

پاسخ: عهد می‌بندند که دستورهای خداوند را انجام دهند و از کارهایی که او نهی کرده است، دوری کنند؛ مانند انجام واجبات، ترک گناهان، رعایت حقوق مردم، راست‌گویی و کمک به نیازمندان.

۷ـ نتیجهٔ ثابت‌قدم بودن بر پیمان با خدا چیست؟ خدا در این مورد چه وعده‌ای می‌دهد؟

پاسخ: موجب رضایت خداوند و رسیدن به پاداش الهی می‌شود. خداوند در آیهٔ ۲۴ سورهٔ احزاب وعده می‌دهد که صادقان را به سبب صداقت و وفاداری‌شان پاداش دهد.

۸ـ خداوند کسانی را که در عهد خود صادق نیستند، چه می‌نامد؟

پاسخ: در این آیات، آنان را «منافقان» می‌نامد؛ کسانی که ادعای ایمان دارند، اما در پیمان خود با خدا صادق نیستند. آیهٔ ۲۴ در کنار بیان عذاب، امکان پذیرفته شدن توبهٔ آنان را نیز مطرح می‌کند.

آیا تاکنون عهدی با خدا بسته‌اید؟ نسبت به آن عهد چگونه بوده‌اید؟

پاسخ: این سؤال دربارهٔ تجربهٔ شخصی شماست. نمونه‌های زیر می‌توانند به نوشتن پاسخی متناسب با تجربهٔ خودتان کمک کنند:

نمونهٔ اول؛ راست‌گویی: با خدا عهد کرده‌ام حتی وقتی اشتباهی کرده‌ام، برای پنهان کردن آن دروغ نگویم. در بیشتر موقعیت‌ها به عهدم پایبند بوده‌ام؛ هر وقت کوتاهی کرده‌ام، حقیقت را گفته‌ام و برای جبران اشتباهم تلاش کرده‌ام.

نمونهٔ دوم؛ نماز: با خدا عهد بسته‌ام نمازهایم را با دقت و در وقت خود بخوانم. گاهی به دلیل سرگرم شدن، آن را به تأخیر انداخته‌ام؛ برای بهتر عمل کردن، زمان نماز را در برنامهٔ روزانه‌ام مشخص کرده‌ام.

نمونهٔ سوم؛ رفتار با خانواده: عهد کرده‌ام هنگام اختلاف‌نظر با پدر و مادرم، با احترام صحبت کنم. همیشه موفق نبوده‌ام، اما سعی می‌کنم هنگام عصبانیت کمی مکث کنم و اگر تند صحبت کردم، عذرخواهی کنم.

۱ـ خداوند که خالق انسان و سایر موجودات است، بهتر از هر کس مخلوقات خود و از جمله انسان را می‌شناسد و می‌داند در درونش چه می‌گذرد.

پاسخ: سوره: ق؛ آیه: ۱۶.

این آیه از آفرینش انسان، آگاهی خداوند از وسوسه‌های نفس او و نزدیکی خدا به انسان سخن می‌گوید.

۲ـ در عین حال، فرشتگانی را گمارده تا مراقب انسان باشند و اعمال آشکار و پنهان او را ثبت کنند؛ یعنی خودِ عمل را نگه دارند تا در دادگاهی که تعیین‌کنندهٔ سرنوشت ابدی انسان است، عرضه نمایند.

پاسخ: سوره: ق؛ آیه: ۱۷ و ۱۸.

این دو آیه به حضور فرشتگان دریافت‌کنندهٔ اعمال و ثبت سخنان انسان اشاره دارند.

چه عواملی می‌تواند مانع اجرای تصمیم شود؟ برخی از آن‌ها را نام ببرید:

پاسخ:

۱ـ امروز و فردا کردن و فاصله انداختن میان تصمیم و شروع کار.

۲ـ نداشتن برنامهٔ روشن یا انتخاب کاری فراتر از توان و فرصت خود.

۳ـ غفلت و سرگرم شدن به کارهای کم‌اهمیت، به‌طوری که هدف اصلی فراموش شود.

نمونه‌های دیگر: ناامید شدن پس از یک اشتباه، تأثیرپذیری از دوستان نامناسب و پیگیری نکردن میزان پیشرفت نیز می‌توانند مانع ادامهٔ تصمیم شوند.

۱ـ کدام آیه از آیات ابتدای درس، پیامبر اکرم را به عنوان اسوه معرفی کرده است؟

پاسخ: آیهٔ ۲۱ سورهٔ احزاب: «لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ»؛ یعنی در پیامبر خدا برای شما سرمشقی نیکوست.

۲ـ چه کسانی بهتر می‌توانند پیامبر اکرم را اسوهٔ خود قرار دهند؟

پاسخ: کسانی که به خدا و روز آخرت امید دارند و خداوند را بسیار یاد می‌کنند. این ویژگی‌ها کمک می‌کنند در تصمیم‌ها و رفتارهای خود از پیامبر پیروی کنند.

عهد کلی: با خدا عهد می‌بندم در گفتار و رفتارم راست‌گو و امانت‌دار باشم و حقوق دیگران را رعایت کنم.

مورد عهد روزانه: هر روز دست‌کم ۱۵ دقیقه، با تمرکز و بدون استفاده از تلفن همراه، درس همان روز را مرور کنم.

تاریخ: تاریخ روز آغاز برنامه در دفتر ثبت می‌شود.

مراقبت: نکاتی که در طول عمل به این عهد، باید رعایت کنیم:

۱ـ زمان مشخص و قابل اجرایی برای مرور درس انتخاب کنم و کتاب و دفترم را از قبل آماده بگذارم.

۲ـ در این مدت، تلفن همراه و عوامل حواس‌پرتی را کنار بگذارم و اگر یک روز موفق نشدم، روز بعد برنامه را ادامه دهم.

محاسبه:

موضوع‌های دیگر برای دفتر: خواندن روزانهٔ یک صفحه قرآن، مراقبت از نمازها، پرهیز از غیبت یا کمک منظم در کارهای خانه نیز می‌توانند موضوع عهد و برنامه باشند.

۱ـ چرا انسان مؤمن باید برنامهٔ «مراقبت» داشته باشد؟

پاسخ: چون تصمیم گرفتن به‌تنهایی کافی نیست و ممکن است گذشت زمان، غفلت، وسوسه‌ها و سرگرمی‌های روزانه باعث فراموش شدن عهد شوند. مؤمن با مراقبت، رفتار خود را زیر نظر می‌گیرد، موانع را برطرف می‌کند و می‌کوشد به پیمانش با خدا وفادار بماند.

۲ـ «محاسبه» یعنی چه؟ چگونه باید آن را انجام داد؟ نتیجهٔ آن چیست؟

پاسخ:

معنا: محاسبه یعنی بررسی اعمال خود و سنجیدن میزان موفقیت در انجام وظایف و وفاداری به عهد.

روش انجام: در پایان روز، چند دقیقه رفتار خود را مرور کنیم؛ ببینیم کجا به برنامه عمل کرده‌ایم، کجا کوتاهی داشته‌ایم و علت هرکدام چه بوده است. برای کارهای نیک خدا را شکر کنیم و برای خطاها طلب بخشش کنیم، به جبران آن‌ها بپردازیم و برنامهٔ خود را اصلاح کنیم. ارزیابی هفتگی و سالانه نیز مفید است.

نتیجه: عیب‌ها و علت‌های موفقیت یا ناکامی خود را بهتر می‌شناسیم، از تکرار خطاها کم می‌کنیم و برای اصلاح نفس و رسیدن به سعادت آماده‌تر می‌شویم.

۳ـ چه تفاوتی میان آدم‌های مصمم و دارای قدرت تصمیم با آدم‌هایی که در تصمیم سستی می‌ورزند، وجود دارد؟

پاسخ: افراد مصمم، پس از انتخاب هدف درست، وارد عمل می‌شوند، در برابر دشواری‌ها صبر می‌کنند و با پیگیری و اصلاح برنامه به تلاش ادامه می‌دهند. اما کسانی که در تصمیم سستی می‌کنند، کارها را عقب می‌اندازند، با موانع زود دلسرد می‌شوند و ممکن است پیش از رسیدن به نتیجه، هدف را رها کنند.

البته قدرت اراده قابل تقویت است؛ با تصمیم‌های کوچک و قابل اجرا و پایبندی تدریجی به آن‌ها می‌توان مصمم‌تر شد.

پاسخ درس‌های قبلی:

جواب درس ششم دین و زندگی دهم | واقعه بزرگ

جواب درس هفتم دین و زندگی دهم | فرجام کار