جواب درس نهم دین و زندگی دهم | اعتماد بر او
پاسخ کامل فعالیت های درس ۹ دینی دهم «اعتماد بر او» شامل جواب تدبر در آیات، فعالیت کلاسی، اندیشه و تحقیق و پیشنهاد صفحات ۸۶، ۸۷ و ۸۸ کتاب.
توکل یعنی وظیفهمان را با فکر، برنامهریزی و تلاش انجام دهیم و به خدا اعتماد کنیم. درس نهم دین و زندگی دهم، «اعتماد بر او»، رابطهٔ توکل و کوشش را توضیح میدهد. در ادامه، پاسخ تدبر در آیات، فعالیت کلاسی، اندیشه و تحقیق و پیشنهاد صفحات ۸۶، ۸۷ و ۸۸ را میخوانید.
پاسخ درس بعدی : جواب درس دهم دین و زندگی دهم | یاری از دو یار عزیز
جواب تدبر در آیات صفحه ۸۶ دینی دهم
با تفکر در آیات ابتدای درس، به سؤالهای زیر پاسخ دهید و مشخص کنید که پاسخها را از کدام آیه بهدست آوردهاید.
پاسخ: جدول را با توجه به آیات ۱۵۹ و ۱۶۰ سورهٔ آلعمران کامل میکنیم:
| شماره | سؤال و پاسخ | آیه |
|---|---|---|
| ۱ |
چرا باید فقط بر خدا توکل کرد؟ مگر خداوند دارای چه ویژگیهایی است؟ پاسخ: زیرا قدرت خدا شکستناپذیر است؛ اگر او ما را یاری کند، هیچکس نمیتواند بر ما غلبه کند. پس تکیهگاه حقیقی ما خداوند است و باید به قدرت و یاری او اعتماد کنیم. |
آلعمران، آیهٔ ۱۶۰ |
| ۲ |
چرا بر غیر خدا نمیتوان توکل کرد؟ پاسخ: چون هیچکس قدرتی مستقل از خدا ندارد. اگر خداوند دست از یاری ما بردارد، دیگران نمیتوانند برخلاف خواست او ما را یاری کنند؛ بنابراین نباید کسی را تکیهگاهی مستقل و بینیاز از خدا بدانیم. |
آلعمران، آیهٔ ۱۶۰ |
| ۳ |
برای رسیدن به یک تصمیم بهتر است چه مراحلی را طی کنیم تا به تصمیم درست برسیم؟ پاسخ: ابتدا فکر کنیم و با افراد آگاه مشورت کنیم؛ سپس با بررسی نظرها، تصمیم بگیریم و با ارادهٔ محکم و توکل بر خدا برای انجام آن اقدام کنیم. |
آلعمران، آیهٔ ۱۵۹ |
📌 نکته: کمک گرفتن از دیگران با توکل منافاتی ندارد؛ مشورت با معلم، مراجعه به پزشک و استفاده از امکانات، بخشی از انجام وظیفه است. مهم این است که دیگران را مستقل از خدا و جایگزین او ندانیم.
جواب فعالیت کلاسی صفحه ۸۷ دینی دهم
۱ـ شخصی دلیل بیمه نکردن ماشین خود را اینگونه بیان میکند که من به خدا توکل دارم و خداوند خودش مال مرا حفظ خواهد کرد. شما عمل او را تأیید میکنید یا خیر؟ چرا؟
پاسخ: خیر؛ این برداشت از توکل درست نیست. انسان باید برای مراقبت از دارایی خود و جبران خسارتهای احتمالی، اقدامهای لازم را انجام دهد. بیمه کردن خودرو و رعایت نکات ایمنی با اعتماد به خدا سازگار است. توکل زمانی معنا دارد که مسئولیت خود را انجام دهیم و نتیجه را به خدا بسپاریم.
نمونهٔ ساده: همانطور که قفل کردن درِ خانه با توکل منافاتی ندارد، بیمه کردن ماشین هم نشانهٔ بیاعتمادی به خدا نیست.
۲ـ برخی میگویند ما اهل خطر (ریسک) کردن هستیم. چه تفاوتی میان «خطر کردن» و «توکل بر خدا» وجود دارد؟
پاسخ: خطر کردن به معنای پذیرفتن احتمال شکست یا زیان در یک کار است؛ اما توکل یعنی همراه با انجام درست وظیفه، به خدا اعتماد کنیم. کسی که بدون فکر، مشورت و احتیاط خود را به خطر میاندازد، نمیتواند بیاحتیاطیاش را توکل بنامد. انسان متوکل راههای مختلف را بررسی میکند، برای کاهش خطرها آماده میشود و با تلاش و اعتماد به خدا پیش میرود.
مثال: رفتن به کوه بدون شناخت مسیر و تجهیزات، خطر کردن نسنجیده است؛ ولی آماده کردن وسایل، انتخاب مسیر مناسب و همراهی با فرد باتجربه، همراه با اعتماد به خدا، با توکل سازگار است.
📌 دقت کنید: هر ریسکی بیفکری نیست. پذیرفتن خطرِ حسابشده پس از بررسی و آمادگی میتواند با توکل همراه باشد؛ توکل، مجوز بیاحتیاطی نیست.
جواب اندیشه و تحقیق صفحه ۸۷ دینی دهم
۱ـ با توجه به آیات، روایات و توضیحات درس، آثار و فواید توکل را ذکر کنید.
پاسخ: توکل به خدا این آثار و فواید را دارد:
- انسان با یاد خدا در تنهایی و سختیها آرامش پیدا میکند.
- امید و اعتمادش برای ادامهٔ تلاش بیشتر میشود.
- در برابر مشکلات، پایداری بیشتری نشان میدهد و زود ناامید نمیشود.
- پس از انجام وظیفه، نگرانی کمتری دربارهٔ نتیجه دارد؛ زیرا به علم و حکمت خدا اعتماد میکند.
- به جای تکیهٔ کامل بر قدرت محدود دیگران، خدا را پشتیبان اصلی خود میداند.
- از محبت خدا بهرهمند میشود؛ زیرا خداوند توکلکنندگان را دوست دارد.
۲ـ آیا توکل، سبب تنبلی میشود یا تحرک؟ چرا؟
پاسخ: توکل سبب تحرک و تلاش میشود؛ زیرا انسان متوکل میداند که باید وظیفهٔ خود را بهخوبی انجام دهد. اعتماد به یاری خدا به او امید و انگیزه میدهد تا با فکر، مشورت و پشتکار به سوی هدف حرکت کند و با دیدن مشکلات، دست از کوشش نکشد.
مثال دانشآموزی: دانشآموز متوکل برای امتحان درس میخواند، اشکالاتش را میپرسد و تمرین میکند؛ در کنار این تلاشها از خدا کمک میخواهد و با آرامش بیشتری در امتحان حاضر میشود.
۳ـ شرایط توکل حقیقی کداماند؟
پاسخ: توکل حقیقی دو شرط اصلی دارد:
۱. اعتماد قلبی و واقعی به خدا: فقط گفتن «به خدا توکل میکنم» کافی نیست؛ باید از دل باور داشته باشیم که خدا خالق جهان و تکیهگاه حقیقی ماست و رویدادهای عالم از قدرت او بیرون نیستند.
۲. انجام درست مسئولیت و وظیفه: باید فکر کنیم، با دیگران مشورت کنیم، بهترین راه ممکن را برگزینیم و با اراده و تلاش برای رسیدن به هدف اقدام کنیم؛ سپس نتیجه را به خدا بسپاریم.
جواب پیشنهاد صفحه ۸۸ دینی دهم
۱ـ مولوی در دفتر اول مثنوی در «قصهٔ نخجیران و بیان توکل و ترک جهد» رابطهٔ توکل و تلاش را بهخوبی به تصویر میکشد و در ضمن آن میگوید:
گفت پیغمبر به آواز بلند
با توکل زانوی اشتر ببند
این داستان را مطالعه کنید و آن را برای دوستان در کلاس بیان کنید.
پاسخ: خلاصهٔ زیر برای بیان داستان در کلاس مناسب است:
حیوانات یک منطقه از حملههای شیر در امان نبودند. برای اینکه شیر هر روز به دنبال آنها نرود، پیشنهاد کردند هر روز یکی از حیوانات را نزد او بفرستند. در گفتوگوی میان شیر و حیوانات، بحث توکل و تلاش پیش آمد. حیوانات از توکل سخن میگفتند و شیر بر کوشش و استفاده از امکانات تأکید میکرد. بیت «با توکل زانوی اشتر ببند» در همین گفتوگو یادآوری میکند که اعتماد به خدا نباید باعث کنار گذاشتن کار و احتیاط شود.
سرانجام نوبت خرگوش رسید. او برای نجات حیوانات نقشهای کشید و دیرتر نزد شیر رفت. وقتی شیر علت تأخیر را پرسید، خرگوش گفت شیر دیگری در راه، او و خرگوش همراهش را متوقف کرده و همراهش را گرفته است. شیر خشمگین شد و خواست آن رقیب را ببیند.
خرگوش شیر را کنار چاهی برد. شیر وقتی به آب نگاه کرد، تصویر خودش و خرگوش را دید و گمان کرد شیر دیگری، خرگوش را در آغوش گرفته است. برای حمله به او داخل چاه پرید و جانش را از دست داد. به این ترتیب، حیوانات از ستم او نجات یافتند.
ارتباط داستان با درس: برای حل مشکلات باید از فکر و توانایی خود استفاده کنیم و در همان حال به خدا اعتماد داشته باشیم. تلاش و تدبیر با توکل همراهاند.
معنی بیت: هنگام توکل بر خدا، زانوی شترت را هم ببند تا فرار نکند؛ یعنی وظیفه و احتیاط لازم را انجام بده و به خدا اعتماد کن.
نمونهٔ کوتاه برای گفتن در کلاس:
حیوانات برای در امان ماندن از شیر، هر روز یکی از خودشان را نزد او میفرستادند. خرگوش با نقشهای شیر را کنار چاه برد. شیر تصویر خود را رقیب پنداشت و به داخل چاه پرید. گفتوگوی داستان دربارهٔ توکل و تلاش به ما یاد میدهد که همراه با اعتماد به خدا، باید فکر کنیم و دست به کار شویم.
۲ـ آیا میدانید شیطان بر چه کسانی مسلط نمیشود؟ آیهٔ ۹۹ سورهٔ نحل را مطالعه کنید و جواب را بنویسید.
پاسخ: شیطان بر کسانی که ایمان دارند و بر پروردگار خود توکل میکنند، تسلط ندارد.
إِنَّهُ لَيْسَ لَهُ سُلْطَانٌ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَعَلَىٰ رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ
ترجمه: همانا او بر کسانی که ایمان آوردهاند و بر پروردگارشان توکل میکنند، تسلطی ندارد.
پس دو ویژگی مورد تأکید آیه، ایمان به خدا و توکل بر پروردگار است.
خلاصه درس نهم دینی دهم؛ اعتماد بر او
توکل یعنی به خدا اعتماد کنیم و در کنار انجام مسئولیتها، نتیجهٔ کار را به او بسپاریم. انسان متوکل از فکر، مشورت و امکانات استفاده میکند و با ارادهٔ محکم تلاش میکند؛ بنابراین توکل بهانهای برای تنبلی یا بیاحتیاطی نیست. اعتماد قلبی به خدا و انجام درست وظیفه، دو شرط اصلی توکلاند. کسی که به علم و حکمت خدا اعتماد دارد، در سختیها امیدوارتر و آرامتر است و میداند که خیر او همیشه در رسیدن به نتیجهٔ دلخواهش نیست.
