جواب درس سوم جامعه شناسی دهم انسانی | جهان اجتماعی
پاسخ کامل درس ۳ جامعه شناسی دهم «جهان اجتماعی» شامل جواب گفت و گو کنید صفحه ۲۲، جدول صفحه ۲۳، نمونه بیاورید صفحه ۲۵ و مفاهیم اساسی، خلاصه کنید و آنچه از این درس آموختیم صفحه ۲۶.
در درس سوم جامعه شناسی دهم، «جهان اجتماعی»، با ارتباط میان پدیدههای اجتماعی، نقش فرهنگ در تداوم جامعه و گسترهٔ جهان اجتماعی آشنا میشویم. پاسخ فعالیتها و جدولهای صفحات ۲۲، ۲۳، ۲۵ و ۲۶ را در ادامه بخوانید.
جواب گفتوگو کنید صفحه ۲۲ جامعه شناسی دهم
چه بخشی از فرهنگ توسط خانواده و کدام بخش آن توسط مدرسه انتقال مییابد؟ نمونههایی را بیان کنید.
پاسخ: خانواده معمولاً نخستین محیط یادگیری فرهنگ است. کودک بسیاری از شیوههای صحبت کردن، رفتار با دیگران و رسمهای زندگی را در خانواده یاد میگیرد. مدرسه این آموختهها را گسترش میدهد و آموزشهای منظم و برنامهریزیشدهای در اختیار دانشآموز قرار میدهد.
نمونههای انتقال فرهنگ در خانواده
یادگیری زبان مادری، سلام و احوالپرسی، احترام به بزرگترها، مهماننوازی، آداب غذا خوردن، همکاری در کارهای خانه و آشنایی با رسمهایی مانند دیدوبازدید نوروز و شب یلدا.
نمونههای انتقال فرهنگ در مدرسه
یادگیری خواندن و نوشتن، آشنایی با تاریخ و ادبیات، شناخت حقوق و مسئولیتهای اجتماعی، رعایت مقررات، کار گروهی، احترام به نظر دیگران و مراقبت از امکانات عمومی.
نمونهٔ کوتاه برای نوشتن در کتاب: در خانواده، زبان مادری، آداب معاشرت و رسمهای خانوادگی را یاد میگیریم. در مدرسه، خواندن و نوشتن، دانش، تاریخ، مسئولیتپذیری و همکاری گروهی را میآموزیم.
📌 این تقسیمبندی مطلق نیست؛ خانواده و مدرسه هر دو در آموزش ارزشهایی مانند احترام، صداقت و مسئولیتپذیری نقش دارند.
جواب جدول صفحه ۲۳ جامعه شناسی دهم
کدامیک از پدیدههای زیر درون جهان اجتماعی قرار میگیرند؟ خانواده، ستارگان، احترام به قانون، فلزات، دولت، زلزله، عدالت، مدرسه، صلح، امنیت، کارخانه، رودخانه، خیابان، بیابان، خویشاوندان، حزب، کارمند، مسجد، آب و اتوبوس.
پدیدههایی را که مطمئن هستید درون جهان اجتماعی قرار دارند، در ستون اول و مواردی را که یقین دارید بیرون از جهان اجتماعی هستند، در ستون دوم بنویسید. مواردی را که دربارهٔ آنها شک دارید، در ستون سوم درج کنید.
پاسخ: این جدول برای بیان برداشت اولیهٔ شماست؛ به همین دلیل ستون سوم علامت «؟» دارد. با حفظ نمونههای چاپشدهٔ کتاب، میتوان جدول را به شکل زیر تکمیل کرد:
| درون جهان اجتماعی | بیرون جهان اجتماعی | ؟ «موارد تردید» |
|---|---|---|
| خانواده | ستارگان | زلزله |
| احترام به قانون، دولت، عدالت | فلزات | رودخانه |
| مدرسه، صلح، امنیت | — | بیابان |
| کارخانه، خیابان، خویشاوندان | — | آب |
| حزب، کارمند، مسجد، اتوبوس | — | — |
📌 این دستهبندی، پاسخ اولیه است و باید با توضیحات ادامهٔ درس کامل شود. طبیعی بودن یک پدیده به معنی بیرون ماندن همیشگی آن از جهان اجتماعی نیست. ستارگان در جهتیابی و تقویم، فلزات در صنعت، آب و رودخانه در کشاورزی و زلزله در مقررات ساختمانسازی با زندگی انسان ارتباط پیدا میکنند؛ از این جهت، در گسترهٔ جهان اجتماعی قرار میگیرند.
پر کردن جدول بالا نوعی دستهبندی بود. قاعده و معیار شما برای این دستهبندی چه بود؟
پاسخ: در دستهبندی اولیه، به نقش انسان در پیدایش پدیدهها توجه کردم. پدیدههایی را که حاصل کنش و روابط انسانها بودند، در ستون اول گذاشتم؛ بعضی پدیدههای طبیعی را در ستون دوم و مواردی را که دربارهٔ ارتباط آنها با جهان اجتماعی تردید داشتم، در ستون سوم نوشتم.
پاسخ تکمیلی: با خواندن ادامهٔ درس متوجه میشویم این معیار بهتنهایی کافی نیست؛ علاوه بر کنشها و پیامدهای آنها، پدیدههای طبیعی و ماوراءطبیعی نیز بهواسطهٔ ارتباط با زندگی اجتماعی انسان در گسترهٔ جهان اجتماعی قرار میگیرند.
جواب نمونه بیاورید صفحه ۲۵ جامعه شناسی دهم
جهان اجتماعی شامل دو دسته پدیدهٔ زیر است. برای هر دسته، پنج مثال بیاورید.
پدیدههای اعتباری: کنشها و پیامدهای آنها.
پدیدههای تکوینی «طبیعی و ماوراءطبیعی»: پدیدههایی که انسان آنها را ایجاد نمیکند، ولی بهواسطهٔ ارتباطی که با زندگی انسان دارند، به جهان اجتماعی راه مییابند.
پاسخ: پنج نمونهٔ پیشنهادی برای هر دسته:
| پدیدههای اعتباری | پدیدههای تکوینی «طبیعی و ماوراءطبیعی» |
|---|---|
| مدرسه | رودخانه |
| قانون راهنمایی و رانندگی | زلزله |
| پول | خشکسالی |
| تیم ورزشی | فرشته |
| انتخابات | بهشت |
نمونههای جایگزین برای پدیدههای اعتباری: ازدواج، بانک، دولت، مراسم عروسی و مالکیت.
نمونههای جایگزین برای پدیدههای تکوینی: دریا، ستارگان، باران، خورشید و فلزات؛ هنگامی که ارتباط آنها با زندگی اجتماعی انسان در نظر گرفته شود.
✅ برای درک بهتر مثالها:
رودخانه با کشاورزی، سکونت و تقسیم آب ارتباط دارد. زلزله موجب توجه به مقاومسازی ساختمانها میشود و خشکسالی بر شیوهٔ مصرف آب و کشت محصولات اثر میگذارد.
در چارچوب توضیح کتاب، شناخت و باور به فرشتگان و بهشت نیز میتواند بر ارزشها، هدفها و رفتار انسانها اثر بگذارد؛ به همین دلیل این پدیدههای ماوراءطبیعی در گسترهٔ جهان اجتماعی بررسی میشوند.
جواب مفاهیم اساسی صفحه ۲۶ جامعه شناسی دهم
مفاهیم اساسی درس را بنویسید.
پاسخ: جهان اجتماعی، نظم اعتباری، نظم تکوینی، آگاهی مشترک و عمومی، فرهنگ، انتقال فرهنگ، گسترهٔ جهان اجتماعی، پدیدههای اعتباری، پدیدههای تکوینی، جهان طبیعی و جهان ماوراءطبیعی.
جواب خلاصه کنید صفحه ۲۶ جامعه شناسی دهم
مطالب مهم درس را خلاصه کنید.
پاسخ: جهان اجتماعی مجموعهای از پدیدههای اجتماعیِ مرتبط با یکدیگر است. این جهان مانند یک موجود زنده، اعضای متفاوت و وابسته به هم دارد؛ اما نظم آن برخلاف نظم بدن موجود زنده، اعتباری و وابسته به آگاهی و ارادهٔ انسانهاست. جهان اجتماعی بر پایهٔ آگاهی مشترک و عمومی یا فرهنگ شکل میگیرد و با انتقال فرهنگ از طریق آموزش و یادگیری به نسلهای بعد ادامه مییابد. گسترهٔ آن فقط به پدیدههای ساختهشده توسط انسان محدود نیست؛ پدیدههای طبیعی و ماوراءطبیعی نیز بهواسطهٔ ارتباط با زندگی اجتماعی انسان در این گستره قرار میگیرند.
جواب آنچه از این درس آموختیم صفحه ۲۶ جامعه شناسی دهم
آنچه از این درس آموختهاید، به زبان خودتان در یک بند بنویسید.
پاسخ: در این درس یاد گرفتم که خانواده، مدرسه، قوانین و دیگر پدیدههای اجتماعی جدا از هم نیستند و در ارتباط با یکدیگر، جهان اجتماعی را میسازند. نظم این جهان به آگاهی و ارادهٔ انسانها وابسته است؛ درست مانند یک بازی گروهی که اعضای آن باید نقشها و قواعد مشترک را بشناسند. فرهنگ از راه یادگیری و آموزش منتقل میشود و به ادامه یافتن جهان اجتماعی کمک میکند. همچنین فهمیدم حتی پدیدههایی که انسان آنها را نساخته است، مانند رودخانه و زلزله، وقتی با زندگی ما ارتباط پیدا کنند در گسترهٔ جهان اجتماعی قرار میگیرند.
نمونهٔ کوتاهتر برای نوشتن در کتاب:
پاسخ: جهان اجتماعی از پدیدههای مرتبط با یکدیگر تشکیل شده و نظم آن به آگاهی و ارادهٔ انسانها وابسته است. این جهان با آموزش فرهنگ به نسلهای بعد تداوم مییابد و پدیدههای طبیعی و ماوراءطبیعیِ مرتبط با زندگی انسان را نیز در بر میگیرد.
