جواب درس چهارم جامعه شناسی دهم انسانی | اجزا و لایه های جهان اجتماعی
پاسخ کامل درس ۴ جامعه شناسی دهم «اجزا و لایه های جهان اجتماعی» شامل جواب هم اندیشی صفحه ۳۰، تفسیر و تکمیل صفحه ۳۳ و مفاهیم اساسی، خلاصه کنید و آنچه از این درس آموختیم صفحه ۳۵.
در درس چهارم جامعه شناسی دهم، «اجزا و لایههای جهان اجتماعی»، پدیدههای اجتماعی را از نظر اندازه، ویژگیهای ذهنی و عینی و میزان تأثیرگذاری بررسی میکنیم. در ادامه، پاسخ پرسشهای کاربردی درس، هماندیشی صفحهٔ ۳۰، تفسیر و تکمیل صفحهٔ ۳۳ و بخشهای پایانی صفحهٔ ۳۵ را بخوانید.
پاسخ درس بعدی : جواب درس پنجم جامعه شناسی دهم انسانی | جهان های اجتماعی
جواب سؤالهای صفحه ۲۹ جامعه شناسی دهم
آیا میتوانید پدیدههای اجتماعی زیر را روی طیف خرد ـ کلان قرار دهید؟ کلاس درس، مدرسه، نظام آموزشی.
پاسخ: ترتیب از خرد به کلان چنین است: کلاس درس، مدرسه، نظام آموزشی. کلاس درس بخشی از مدرسه است و مدرسه نیز درون نظام آموزشی قرار میگیرد؛ بنابراین اندازه و دامنهٔ نظام آموزشی از دو مورد دیگر گستردهتر است.
به نظر شما پدیدههایی مانند گروهها و سازمانها در کجای این طیف جای میگیرند؟ چرا؟
پاسخ: معمولاً میان دو سر طیف قرار میگیرند؛ زیرا از یک کنش فردی گستردهترند، اما لزوماً به بزرگی کل جامعه نیستند. جای دقیق آنها به اندازه و دامنهٔ فعالیتشان بستگی دارد؛ مثلاً یک گروه دوستانه از یک سازمان کشوری خردتر است.
به نظر شما تقسیمبندی پدیدههای اجتماعی به خرد و کلان چه فوایدی دارد؟
پاسخ: این تقسیمبندی کمک میکند اندازهٔ یک مسئله و سطح مناسب بررسی آن را بشناسیم. بعضی مسائل با اقدام یک فرد یا گروه کوچک حل میشوند، اما بعضی دیگر به همکاری سازمانها و برنامهریزی در سطح جامعه نیاز دارند. همچنین بهتر متوجه میشویم بر کدام پدیدهها بیشتر تأثیر میگذاریم و از کدام پدیدهها تأثیر میپذیریم.
در مثالهای بیکاری، حل کدام مشکل آسانتر است: نداشتن مهارت فرد، نامناسب بودن توزیع مشاغل در شهر یا کافی نبودن مشاغل در جامعه؟ چرا؟
پاسخ: در مقایسهٔ این سه مثال، برطرف کردن کمبود مهارت یک فرد معمولاً آسانتر است؛ زیرا میتوان با آموزش و کسب تجربه به او کمک کرد. اصلاح توزیع مشاغل در یک شهر یا ایجاد شغل کافی در کل جامعه، به امکانات بیشتر، زمان طولانیتر و همکاری نهادهای مختلف نیاز دارد.
جواب هماندیشی کنید صفحه ۳۰ جامعه شناسی دهم
با هماندیشی، جایگاه تقریبی پدیدههای اجتماعی زیر را روی دو طیف خرد ـ کلان و ذهنی ـ عینی تعیین کنید: شهر، هدیه دادن برای روز تولد یک دوست، تصور من از معلم کلاس اول ابتدایی، عدالت اجتماعی.
پاسخ: در نمودار کتاب، بالای محور «کلان»، پایین آن «خرد»، سمت راست «عینی» و سمت چپ «ذهنی» است. عبارتها را به این صورت قرار دهید:
شهر؛ قسمت بالا و راست: در مقایسه با کنش یک فرد، کلان است و ساختمانها، خیابانها و دیگر بخشهای محسوس آن، بُعد عینی برجستهای دارند.
هدیه دادن برای روز تولد یک دوست؛ قسمت پایین و راست: کنشی در مقیاس محدود و خرد است و عمل هدیه دادن را میتوان مشاهده کرد؛ بنابراین به سمت عینی نزدیکتر است.
تصور من از معلم کلاس اول ابتدایی؛ قسمت پایین و چپ: به تصور یک فرد مربوط است، پس خرد است. همچنین در ذهن فرد قرار دارد و مستقیماً دیده نمیشود، پس ذهنی است.
عدالت اجتماعی؛ قسمت بالا و چپ: به روابط و وضعیت کل جامعه مربوط میشود، پس کلان است. عدالت بهعنوان یک ارزش، بُعد ذهنی و معنایی برجستهای دارد.
📌 جایگاهها تقریبی و مقایسهایاند. «عینی» بودن هدیه دادن به معنی بیمعنا بودن آن نیست؛ هدیه میتواند معنای محبت یا قدردانی داشته باشد. همچنین عدالت اجتماعی میتواند در رفتارها و شرایط قابل مشاهده تحقق پیدا کند.
شما پدیدههای اجتماعی زیر را چگونه روی طیف ذهنی ـ عینی قرار میدهید؟ نظم، قوانین راهنمایی و رانندگی، علائم راهنمایی، سرعتگیر.
پاسخ: از سمت ذهنی به سمت عینی: نظم، قوانین راهنمایی و رانندگی، علائم راهنمایی، سرعتگیر. نظم یک ارزش و مفهوم است و قوانین، قواعد رفتار را مشخص میکنند. علائم راهنمایی، شکل دیدنی این پیامها هستند و سرعتگیر نیز یک مانع فیزیکی و محسوس است.
جواب تفسیر و تکمیل کنید صفحه ۳۳ جامعه شناسی دهم
تفسیر و تکمیل کنید.
پاسخ: شکل اول نشان میدهد نهادهایی مانند خانواده، تعلیم و تربیت، سیاست و اقتصاد، هرکدام با عقاید، ارزشها، هنجارها و نمادها ارتباط دارند. در شکل دوم، نمونههای نهاد تعلیم و تربیت مشخص شدهاند و باید بخش خانواده را تکمیل کنیم.
| تعلیم و تربیت «نمونهٔ کتاب» | لایه | خانواده «نمونهٔ پاسخ» |
|---|---|---|
| دفتر، قلم و… | نمادها | حلقهٔ ازدواج و عکس خانوادگی |
| برای دانا شدن باید به مدرسه رفت. | هنجارها | به اعضای خانواده احترام بگذاریم و در کارهای خانه همکاری کنیم. |
| دانایی | ارزشها | محبت، وفاداری و احترام متقابل |
| تربیتپذیر بودن انسان | عقاید | باور به ارزشمندی و قداست خانواده و نقش آن در رشد انسان |
عبارتهای کوتاه برای نوشتن در کادرهای تصویر:
نمادها: حلقهٔ ازدواج.
هنجارها: احترام به اعضای خانواده.
ارزشها: محبت و وفاداری.
عقاید: باور به قداست خانواده.
پاسخِ تفسیر ارتباط لایهها: وقتی خانواده را ارزشمند بدانیم، محبت و وفاداری در آن اهمیت پیدا میکند. این ارزشها در رفتارهایی مانند احترام گذاشتن و همکاری نمود پیدا میکنند و نمادهایی مانند حلقهٔ ازدواج، معنایی مرتبط با پیوند خانوادگی دارند. بنابراین این چهار لایه به هم وابستهاند.
جواب مفاهیم اساسی صفحه ۳۵ جامعه شناسی دهم
مفاهیم اساسی درس را بنویسید.
پاسخ: نهاد اجتماعی، اجزای جهان اجتماعی، پدیدههای اجتماعی خرد و کلان، طیف خرد ـ کلان، ابعاد ذهنی و عینی، طیف ذهنی ـ عینی، لایههای سطحی، لایههای عمیق و بنیادین، عقاید، ارزشها، هنجارها و نمادها.
جواب خلاصه کنید صفحه ۳۵ جامعه شناسی دهم
مطالب مهم درس را خلاصه کنید.
پاسخ: اجزای جهان اجتماعی را میتوان با معیارهای مختلف دستهبندی کرد. اندازه و دامنهٔ پدیدهها، جایگاه آنها را در طیف خرد ـ کلان مشخص میکند و میزان محسوس بودنشان در بررسی طیف ذهنی ـ عینی اهمیت دارد. همهٔ پدیدههای اجتماعی معنا دارند، اما همه به یک اندازه محسوس نیستند. عقاید و ارزشها از لایههای عمیق جهان اجتماعیاند و تأثیر گستردهتری دارند؛ در مقابل، هنجارها و نمادها نسبت به آنها در لایههای سطحیتر قرار میگیرند و تغییرپذیرترند. نهاد اجتماعی مجموعهای از عقاید، ارزشها، هنجارها و نمادهاست که برای تأمین نیازهای معینی از افراد و جهان اجتماعی شکل میگیرد. خانواده، تعلیم و تربیت، سیاست و اقتصاد از نهادهای مهم اجتماعی هستند.
جواب آنچه از این درس آموختیم صفحه ۳۵ جامعه شناسی دهم
آنچه از این درس آموختهاید، به زبان خودتان در یک بند بنویسید.
پاسخ: در این درس یاد گرفتم برای شناخت جهان اجتماعی باید هم اجزای آن را بشناسیم و هم رابطهٔ میان آنها را بررسی کنیم. بعضی پدیدهها مانند هدیه دادن به یک دوست، خرد هستند و بعضی مانند شهر، دامنهٔ بزرگتری دارند. همچنین برخی را میتوان دید، اما برخی مانند تصورها و ارزشها بیشتر ذهنیاند. لایههای جهان اجتماعی اهمیت یکسانی ندارند؛ عقاید و ارزشها بر لایههای دیگر اثر میگذارند و تغییر آنها میتواند جامعه را بهطور اساسی دگرگون کند. نهادهایی مانند خانواده و مدرسه نیز با کمک همین لایههای مرتبط، بخشی از نیازهای زندگی ما را تأمین میکنند.
نمونهٔ کوتاهتر برای نوشتن در کتاب:
پاسخ: آموختم پدیدههای اجتماعی را میتوان از نظر خرد و کلان یا ذهنی و عینی بودن مقایسه کرد. عقاید و ارزشها لایههای عمیقتر و هنجارها و نمادها لایههای سطحیتر جهان اجتماعیاند. ارتباط این لایهها در نهادهای اجتماعی به تأمین نیازهای انسانها و جامعه کمک میکند.
