جواب درس هفتم دین و زندگی دوازدهم | بازگشت
پاسخ کامل درس ۷ دین و زندگی دوازدهم «بازگشت» شامل جواب بررسی صفحه ۸۲، بررسی و خودارزیابی صفحه ۸۷ و پیشنهاد صفحه ۹۰.
درس هفتم دین و زندگی دوازدهم، «بازگشت»، دربارهٔ حقیقت توبه، جبران اشتباهها و امید به رحمت خداوند است. در ادامه، پاسخ بررسی صفحهٔ ۸۲، بررسی و خودارزیابی صفحهٔ ۸۷ و پیشنهاد صفحهٔ ۹۰ را میخوانید. برای بخش خودارزیابی، چند نمونه همراه با برنامهٔ جبران وجود دارد که میتوانید متناسب با رفتار واقعی خود از آنها استفاده کنید.
پاسخ درس بعدی : جواب درس هشتم دین و زندگی دوازدهم | زندگی در دنیای امروز و عمل به احکام الهی
جواب بررسی صفحه ۸۲ دین و زندگی دوازدهم
با توجه به آنچه در سالهای قبل دربارهٔ «نفس امّاره» و «نفس لوّامه» و «خود دانی» و «خود عالی» آموختهاید، به سؤال زیر پاسخ دهید:
مقصود از انقلاب علیه خود چیست؟ کدام خود، علیه دیگری انقلاب میکند؟
پاسخ: انقلاب علیه خود یعنی انسان با کمک عقل و وجدان، در برابر تمایلات ناپسند خود بایستد و مسیر زندگیاش را اصلاح کند. در این حالت، خودِ عالی و نفس لوّامه که انسان را به خوبیها دعوت و از بدیها سرزنش میکند، علیه خودِ دانی و نفس امّاره که او را به گناه میکشاند، قیام میکند.
مثال: کسی که برای پنهان کردن اشتباهش دروغ گفته است، با سرزنش وجدان متوجه کار نادرست خود میشود، از آن پشیمان میگردد و تصمیم میگیرد حقیقت را بگوید و آسیب ایجادشده را جبران کند.
پاسخ کوتاه: یعنی قیام خودِ عالی و نفس لوّامه علیه خودِ دانی و نفس امّاره، برای کنار گذاشتن گناه و بازگشت به مسیر درست.
جواب بررسی صفحه ۸۷ دین و زندگی دوازدهم
برای اینکه حالت پشیمانی، به ترک گناه بینجامد، چه راهحلهایی را پیشنهاد میدهید؟
پاسخ: باید پشیمانی را به تصمیم و اقدام مشخص تبدیل کنیم. راههای زیر به جلوگیری از تکرار گناه کمک میکنند:
۱ـ شناخت موقعیتهای لغزش: بررسی کنیم معمولاً چه زمان، در چه محیطی و تحت تأثیر چه چیزی دچار آن رفتار میشویم؛ سپس زمینهٔ تکرار آن را کاهش دهیم.
۲ـ دوری از عوامل زمینهساز: از همراهی در جمعها، حضور در موقعیتها یا دنبال کردن محتواهایی که ما را به آن گناه تشویق میکنند، فاصله بگیریم.
۳ـ جایگزین کردن رفتار درست: برای لحظهٔ وسوسه، راه دیگری داشته باشیم؛ مثلاً به جای همراهی با غیبت، موضوع گفتوگو را عوض کنیم یا از آن جمع فاصله بگیریم.
۴ـ تقویت ارتباط با خدا: با نماز، دعا، یاد خدا و توجه به معنای آیات قرآن، تصمیم خود را برای بازگشت تقویت کنیم.
۵ـ جبران و مراقبت روزانه: اگر حقی را ضایع کردهایم، برای جبران آن اقدام کنیم و هر شب بررسی کنیم تا چه اندازه به تصمیم خود پایبند بودهایم.
۶ـ کمک گرفتن و ناامید نشدن: در صورت نیاز از فردی آگاه و مورد اعتماد کمک بگیریم. اگر دوباره لغزیدیم، به جای رها کردن تلاش، توبه کنیم و علت تکرار اشتباه را برطرف سازیم.
📌 تصمیم مشخص از وعدهٔ کلی مؤثرتر است؛ مثلاً به جای «دیگر بدرفتاری نمیکنم» بگوییم: «وقتی عصبانی شدم، پیش از پاسخ دادن مکث میکنم و از توهین خودداری میکنم.»
جواب خودارزیابی صفحه ۸۷ دین و زندگی دوازدهم
رفتار و اخلاق خود را ارزیابی کنید و ببینید به کدامیک از حقوق خداوند و مردم کمتر توجه کردهاید. آنها را یادداشت کنید و برای جبران آن برنامهریزی نمایید.
پاسخ: نمونههای زیر برای راهنمایی هستند؛ فقط مواردی را انتخاب کنید که با رفتار واقعی شما هماهنگاند.
نمونههایی دربارهٔ حقوق خداوند
کوتاهی در نماز: گاهی نماز را آنقدر به تأخیر انداختهام که قضا شده است.
برنامهٔ جبران: برای نمازهای روزانه زمان مشخصی در نظر میگیرم و برای بهجا آوردن نمازهای قضاشده، برنامهای منظم تنظیم میکنم.
بیتوجهی به یادگیری وظایف دینی: دربارهٔ بعضی وظایف خود آگاهی کافی نداشتهام و برای یادگیری آنها اقدام نکردهام.
برنامهٔ جبران: پرسشهایم را یادداشت میکنم و پاسخ آنها را از معلم، فرد آگاه یا منبع معتبر میگیرم تا وظایفم را درست انجام دهم.
نمونههایی دربارهٔ حقوق مردم
بیاحترامی به پدر و مادر: گاهی با تندی پاسخ دادهام و باعث ناراحتی آنها شدهام.
برنامهٔ جبران: عذرخواهی میکنم، با احترام بیشتری صحبت میکنم و در کارهای خانه مسئولیت مشخصی میپذیرم.
کوتاهی در نگهداری امانت: وسیلهٔ دوستم را دیر پس دادهام یا در نگهداری آن دقت نکردهام.
برنامهٔ جبران: امانت را پس میدهم، اگر آسیبی به آن زدهام برای جبرانش اقدام میکنم و زمان بازگرداندن امانتهای بعدی را یادداشت میکنم.
انتشار حرف نادرست: مطلبی تأییدنشده دربارهٔ کسی گفته یا منتشر کردهام.
برنامهٔ جبران: انتشار آن را متوقف میکنم و نزد کسانی که مطلب نادرست را شنیدهاند، آن را اصلاح میکنم؛ بدون اینکه با تکرار جزئیات، آسیب بیشتری به آبروی فرد برسانم.
بیتوجهی به حق همکلاسیها: گاهی با صحبت بیموقع، فرصت یادگیری دیگران را گرفتهام.
برنامهٔ جبران: نظم کلاس را رعایت میکنم، در زمان مناسب صحبت میکنم و حق دیگران برای شنیدن و یاد گرفتن را در نظر میگیرم.
نمونه پاسخ یکپارچه و کوتاه: گاهی در انجام بهموقع نماز و رعایت احترام خانواده کوتاهی کردهام و امانت دوستم را دیر برگرداندهام. تصمیم دارم برای عبادتهایم برنامه داشته باشم، از خانوادهام عذرخواهی کنم و امانت را پس بدهم. هر شب نیز رفتارم را مرور میکنم تا این تصمیمها فقط در حد حرف باقی نمانند.
جواب پیشنهاد صفحه ۹۰ دین و زندگی دوازدهم
مناجات التائبین را در کتاب «مفاتیحالجنان» بخوانید و به سؤالهای زیر پاسخ دهید:
الف) گناه چه آثاری در وجود انسان باقی میگذارد؟
پاسخ: بر اساس آغاز مناجات، گناه انسان را گرفتار خواری میکند، دوری از خدا لباس درماندگی بر او میپوشاند و گناهان بزرگ، دل او را از زندگی معنوی دور میکنند. منظور از مردن دل، از دست رفتن بیداری و حساسیت معنوی آن است.
ب) چه اموری است که جز خداوند دیگری توان انجام آن را ندارد؟
پاسخ: آمرزش گناهان و جبران شکستگی و آسیب معنوی انسان، در نهایت به خداوند وابسته است. اوست که میتواند بنده را ببخشد و پناه او در برابر خشم الهی باشد.
ج) خداوند چه راهی پیش پای گناهکار قرار داده که راه عذرآوردن را بر او بسته است؟
پاسخ: خداوند درِ توبه را به سوی بخشایش خود گشوده و بندگان را به بازگشتی خالصانه دعوت کرده است. بنابراین، انسان نمیتواند به بهانهٔ بسته بودن راه بازگشت، از توبه غفلت کند.
متن مناجات برای مطالعه: مناجات تائبین در مفاتیحالجنان
خلاصه درس هفتم دین و زندگی دوازدهم؛ بازگشت
توبه به معنای بازگشت از گناه به سوی خداوند است و با پشیمانی واقعی و تصمیم به انجام ندادن دوبارهٔ گناه شکل میگیرد. گفتن استغفار بدون پشیمانی قلبی، حقیقت توبه را محقق نمیکند. انسان توبهکننده برای دوری از زمینههای گناه و جبران حقوق خداوند و مردم تلاش میکند. ناامیدی از رحمت خدا، امروز و فردا کردن توبه و عادی شدن تدریجی گناه، از موانع بازگشت هستند. اگر کسی پس از توبه دوباره لغزید، نباید ناامید شود؛ بلکه باید صادقانه بازگردد و برای اصلاح رفتار خود اقدام کند.
جوانی فرصت مناسبی برای توبه است؛ زیرا تغییر عادتها و جبران گذشته آسانتر است. توبه فقط فردی نیست؛ جامعه نیز برای اصلاح انحرافها و بازگشت به عدالت و اطاعت از خدا، به توبهٔ اجتماعی نیاز دارد. پیام اصلی درس این است که راه بازگشت را جدی بگیریم و فرصت اصلاح را به آینده موکول نکنیم.
