جواب فعالیت های درس بیست و سوم مطالعات نهم | بهره وری چیست؟
پاسخ کامل فعالیت های درس ۲۳ مطالعات اجتماعی نهم «بهره وری چیست؟» شامل جواب سوالات و تمرین های صفحات ۱۶۰، ۱۶۱ و ۱۶۳ کتاب.
بهرهوری یعنی کار درست را انتخاب کنیم و آن را با روشی مناسب انجام دهیم؛ بهگونهای که زمان، انرژی و امکانات هدر نرود و کیفیت کار حفظ شود. در ادامه، جواب فعالیتهای درس ۲۳ مطالعات نهم، «بهرهوری چیست؟»، در صفحات ۱۶۰، ۱۶۱ و ۱۶۳ را همراه با مثالهای کاربردی میخوانید.
پاسخ درس بعدی : جواب فعالیت های درس بیست و چهارم مطالعات نهم | اقتصاد و بهره وری
جواب فعالیت صفحه ۱۶۰ مطالعات نهم
۱ـ گفتوگو و همفکری کنید.
الف) آیا شما یا اعضای خانوادهتان با مثالهای صفحهٔ قبل یا موارد مشابه، روبهرو شدهاید؟ موارد را بیان کنید تا همکلاسیهایتان دربارهٔ آنها اظهارنظر کنند.
پاسخ: نمونه پاسخ: بله؛ در خانوادهٔ ما برای استفادهٔ بهتر از زمان و امکانات، کارهایی مانند موارد زیر انجام میدهیم:
خرید بهاندازهٔ نیاز: پیش از خرید، وسایل و مواد غذایی موجود در خانه را بررسی میکنیم و فهرست مینویسیم تا خرید تکراری و اضافی نداشته باشیم.
جلوگیری از دورریز نان: نان را به اندازهٔ مصرف میخریم و مقدار اضافه را به روش مناسب نگهداری میکنیم تا قابل استفاده بماند.
استفادهٔ بهتر از زمان: خریدها و کارهایی را که در یک مسیر قرار دارند، تا حد امکان در یک رفتوآمد انجام میدهیم.
کاهش مصرف غیرضروری: برای تهیهٔ چای، فقط به مقدار لازم آب گرم میکنیم و چراغ اتاق خالی را روشن نمیگذاریم.
نظم دادن به وسایل: کتابها و لوازمتحریر را در جای مشخص میگذاریم تا برای پیدا کردن آنها وقت تلف نشود.
ب) بهطور گروهی، فکر کنید و روشی را پیشنهاد کنید که در یکی از کارها یا فعالیتهای مدرسه، بازدهی را افزایش دهد و باعث استفادهٔ صحیح از امکانات شود. برای مثال، با چه راهکاری میتوان از تلف شدن وقت کلاس برای حضور و غیاب و دیدن تکالیف جلوگیری کرد؟ پیشنهادهای خود را با ذکر دلیل بنویسید و از طریق معلم به دست مسئولان مدرسه برسانید.
پاسخ: پیشنهاد گروه ما این است که کارهای تکراری کلاس با نظم بیشتری انجام شود، بدون اینکه دقت حضور و غیاب یا بررسی تکالیف کاهش پیدا کند.
| موضوع | پیشنهاد | دلیل |
|---|---|---|
| حضور و غیاب | نقشهٔ محل نشستن دانشآموزان در اختیار معلم باشد و تغییر صندلیها نیز اعلام شود. | معلم میتواند غایبان را سریعتر شناسایی و پس از بررسی، ثبت کند. |
| دیدن تکالیف | دفترها در ابتدای زمان بررسی، روی صفحهٔ تکلیف باز باشند و سؤالهای دشوار از قبل علامتگذاری شوند. | وقت کمتری صرف پیدا کردن دفتر و صفحه میشود و معلم فرصت بیشتری برای بازخورد دارد. |
| بررسی پاسخهای کوتاه | با اجازه و نظارت معلم، دانشآموزان پاسخهای خود را با راهنمای صحیح مقایسه کنند و اشکالها را بپرسند. | همه در بررسی فعال میشوند و خطاهای مشترک زودتر مشخص میشود. |
| وسایل مشترک کلاس | برای وسایل، جای مشخص و برچسب نام تعیین شود و پس از استفاده به همان محل برگردند. | از گم شدن وسایل، خرید دوباره و اتلاف وقت جلوگیری میشود. |
۲ـ دربارهٔ این سخنان ارزشمند پیامبر اکرم و امام علی فکر کنید و معنی و مفهوم هر یک را با ذکر یک مثال توضیح دهید.
پیامبر اکرم: «خداوند دوست دارد اگر کسی از شما کاری انجام میدهد، آن را محکم و بیعیب انجام دهد.»
پاسخ: هر کاری را باید با دقت و کیفیت مناسب انجام دهیم تا نتیجهٔ آن مفید باشد و به دوبارهکاری نیاز پیدا نکنیم.
مثال: هنگام ساخت کاردستی، اندازهها را درست مشخص کنیم و قطعات را محکم به هم وصل کنیم. اگر با عجله و بیدقتی کار کنیم، ممکن است کاردستی خراب شود و دوباره زمان و مواد مصرف کنیم.
امام علی: «فردی که به کاری بیاهمیت بپردازد، امور مهمتر را تباه ساخته است.»
پاسخ: باید کارها را اولویتبندی کنیم و وقت کارهای مهم را صرف امور کماهمیت نکنیم.
مثال: اگر فردا امتحان داریم، ابتدا مطالعه و تمرینهای لازم را انجام دهیم و بعد برای سرگرمی وقت بگذاریم. صرف زمان طولانی برای تزیین جلد دفتر، در حالی که درس را نخواندهایم، اولویتبندی درستی نیست.
جواب فعالیت صفحه ۱۶۱ مطالعات نهم
۳ـ معنی آیات قرآن کریم و سخنان امامان معصوم را بخوانید. عوامل مؤثر در بهرهوری را از آنها استخراج و فهرست کنید؛ مثلاً: الف) اهمیت دادن به کار و تلاش و … .
پاسخ:
الف) اهمیت دادن به کار و تلاش: کوشش برای تأمین مخارج خانواده و انجام مسئولیتها.
ب) پرهیز از اسراف: مصرف درست و بهاندازه و جلوگیری از هدر رفتن منابع.
پ) مشورت کردن: استفاده از نظر و تجربهٔ دیگران برای انتخاب روش بهتر.
ت) میانهروی: پرهیز از زیادهروی و رعایت تعادل در مصرف و هزینهها.
ث) تقوا و نظم در امور: مسئولانه و منظم انجام دادن کارها.
ج) استفاده از فرصتها: قدر دانستن زمان و بهموقع انجام دادن کارهای مفید.
۴ـ گفتوگو کنید. هریک از هنجارهای زیر در جامعه چگونه از بهرهوری جلوگیری میکند و در تضاد با آن است؟ توضیح دهید.
• مهمانیها، مجالس و جشنهای مفصل و پرهزینه
پاسخ: اگر هزینهها و مقدار غذا بیش از نیاز باشد، پول، مواد غذایی و زمان هدر میرود و ممکن است خانواده برای هزینههای غیرضروری بدهکار شود. میتوان همان هدف شادی و دیدار را با پذیرایی مناسب و سادهتر به دست آورد.
• مدگرایی و چشموهمچشمی در خرید لباس بهجای تمیز و سادهپوشی
پاسخ: خرید لباس فقط برای رقابت با دیگران، باعث کنار گذاشتن لباسهای قابل استفاده و افزایش هزینه میشود. انتخاب لباس متناسب با نیاز، کیفیت و توان مالی، استفادهٔ بهتری از منابع است.
• نداشتن برنامهٔ مناسب برای اوقات فراغت و تفریح
پاسخ: ممکن است زمان زیادی بدون هدف بگذرد و فرصت استراحت مناسب، ورزش، یادگیری و رسیدگی به کارهای ضروری از دست برود. تفریح برنامهریزیشده به تجدید نیرو کمک میکند و با بهرهوری در تضاد نیست.
• ورزش نکردن و پرخوری
پاسخ: این عادتها میتوانند سلامت و توان انجام فعالیتهای روزانه را تحت تأثیر قرار دهند و هزینههای اضافی ایجاد کنند. مصرف بیش از نیاز نیز نوعی استفادهٔ نامناسب از مواد غذایی است.
۵ـ یک زوج جوان میخواهند جشن عروسی سادهای با حداقل هزینه برپا کنند. اگر قرار باشد از شما کمک فکری بگیرند، چه طرح و پیشنهادی به آنها میدهید؟ همفکری کنید و طرح خود را روی کاغذ بنویسید.
پاسخ: نمونه طرح پیشنهادی:
طرح «جشن صمیمی، هزینهٔ حسابشده»
هدف: برگزاری جشنی شاد و محترمانه، بدون اسراف و فشار مالی غیرضروری.
۱. تعیین بودجه: زوج جوان ابتدا با توجه به توان مالی خود، سقف هزینه را مشخص کنند و بخش مهمی از پول را برای نیازهای اصلی زندگی نگه دارند.
۲. انتخاب محل مناسب: یک فضای ساده و متناسب با تعداد مهمانان انتخاب کنند؛ خانه یا حیاط مناسب هم میتواند گزینه باشد، به شرط رعایت آسایش همسایگان.
۳. تعداد مهمانان: با توافق دو خانواده، مهمانان را متناسب با بودجه و ظرفیت محل دعوت کنند.
۴. پذیرایی بهاندازه: بهجای چند نوع غذای پرهزینه، یک غذای مناسب و پذیرایی ساده در نظر بگیرند و مقدار آن را با تعداد مهمانان هماهنگ کنند.
۵. حذف هزینههای غیرضروری: از تزیینات گران، خریدهای نمایشی و برگزاری چند مراسم مشابه خودداری کنند. وسایل تزیینی قابل استفادهٔ مجدد، انتخاب بهتری هستند.
۶. همکاری داوطلبانه: بستگان علاقهمند میتوانند در دعوت مهمانان، چیدمان یا برنامهریزی کمک کنند؛ بدون اینکه مسئولیت زیادی به یک نفر تحمیل شود.
نتیجه: شادی و صمیمیت حفظ میشود و هزینه و دورریز کاهش پیدا میکند.
۶ـ متن صفحهٔ بعد را که دربارهٔ یک کارآفرین است بخوانید.
الف) چه نکاتی در این متن برای شما قابل توجه است؟
پاسخ: نکات مهم داستان کارآفرین عبارتاند از:
- پس از فوت پدر، در تعطیلات کار میکرد و به مادرش در تأمین مخارج کمک میکرد.
- تحصیل را رها نکرد و با انتخاب دورهٔ شبانهٔ دانشگاه، کار و درس را هماهنگ کرد.
- در هزینههای غیرضروری صرفهجویی میکرد و پسانداز داشت.
- از تجربهٔ توزیع و فروش مواد غذایی برای ورود به تولید استفاده کرد.
- پس از روبهرو شدن با دشواری دریافت مجوز، با راهنمایی فردی باتجربه دوباره تلاش کرد.
- با دوستان خلاق و خوشفکر شریک شد و از همکاری و مشورت بهره برد.
- با بهتر کردن کیفیت و روش عرضهٔ محصولات، کارش را گسترش داد.
- برای دیگران شغل ایجاد کرد و به کارکنان و شرایط کار آنها توجه داشت.
- از ایدههای تازه استقبال میکرد و به بهبود کیفیت ادامه میداد.
ب) نظر شما دربارهٔ افرادی که میخواهند با کار نکردن یا کار کم به ثروت یا موفقیتهای بزرگ دست یابند چیست؟
پاسخ: انتظار موفقیت بزرگ بدون یادگیری، تلاش و مسئولیتپذیری، واقعبینانه نیست. موفقیت معمولاً به برنامهریزی، پشتکار و استفاده از تجربه و فرصتها نیاز دارد. البته هوشمندانه کار کردن با تنبلی تفاوت دارد؛ ممکن است فردی با روش بهتر، در زمان کمتر نتیجهٔ باکیفیتتری بگیرد و این همان بهرهوری است.
جواب فعالیت صفحه ۱۶۳ مطالعات نهم
۷ـ دلیل بیاورید: الف) آیا سطح بهرهوری دانشآموزی که کیف یا کمد لوازمتحریرش شلوغ و نامرتب است، پایین میرود؟ چرا؟
پاسخ: بله؛ زیرا برای پیدا کردن کتاب و وسایل وقت بیشتری صرف میکند، ممکن است وسایلش گم یا خراب شود و حتی چیزی را که دارد دوباره بخرد. نظم دادن به کیف و کمد، باعث دسترسی سریعتر، کاهش هزینه و استفادهٔ بهتر از زمان میشود.
۸ـ منظور از تنظیم بودجهٔ ماهانهٔ خانواده چیست؟ تنظیم این بودجه چه فایدهای دارد؟ توضیح دهید.
پاسخ: یعنی خانواده درآمد پیشبینیشده و هزینههای یک ماه را مشخص و ثبت کند و برای مصرف پول برنامه داشته باشد. در این برنامه، هزینههای ضروری در اولویت قرار میگیرند و در صورت امکان، مبلغی هم برای پسانداز و مخارج پیشبینینشده کنار گذاشته میشود.
فایدهها: خانواده میفهمد پولش در چه بخشهایی مصرف میشود، خریدهای غیرضروری را بهتر تشخیص میدهد و میتواند هزینهها را با درآمد هماهنگ کند.
مثال: پیش از خرید یک وسیلهٔ غیرضروری، بررسی میکند که پول مورد نیاز خوراک، مسکن، رفتوآمد و دیگر هزینههای ضروری تأمین شده باشد.
۹ـ کاربرگهٔ شمارهٔ ۱۷، «چند پیشنهاد برای بهرهوری»، را انجام دهید.
پاسخ: برای دیدن پاسخ کامل موقعیتهای کاربرگ، وارد مطلب زیر شوید.
مشاهده جواب کاربرگ ۱۷ مطالعات نهم؛ چند پیشنهاد برای بهرهوری ←
۱۰ـ یکی از عادتهای غلط بعضی از دانشآموزان مصرف نادرست و بیرویهٔ کاغذ است. چند راهکار برای بهرهوری در مصرف کاغذ پیشنهاد کنید و توافق کنید که آن راهکارها عملی شوند.
پاسخ:
- از صفحههای دفتر بهطور کامل و منظم استفاده کنیم و بیدلیل برگه نکنیم.
- پشت برگههای یکرو و بدون اطلاعات شخصی را برای پیشنویس و تمرین استفاده کنیم.
- پیش از چاپ، متن را بررسی کنیم تا بهدلیل اشتباه مجبور به چاپ دوباره نشویم.
- در صورت امکان، مطالب را دورو چاپ کنیم و فقط صفحههای مورد نیاز را چاپ بگیریم.
- برگههای سفید دفترهای نیمهتمام را برای یادداشت و تمرین نگه داریم.
- کاغذهای قابل بازیافت را جدا از زبالهٔ تر جمعآوری کنیم.
📌 توافق پیشنهادی کلاس
دو جعبه در کلاس قرار میدهیم: یکی برای کاغذهای یکرو و قابل استفاده و دیگری برای کاغذهای باطلهٔ قابل بازیافت. توافق میکنیم برای پیشنویس از جعبهٔ اول استفاده کنیم و مسئول نوبتی کلاس، با هماهنگی مدرسه، کاغذهای جعبهٔ دوم را برای بازیافت تحویل دهد.
۱۱ـ تفکیک زباله از مبدأ یعنی چه؟ چه راهکارهایی برای کمک به این امر میتوانید برشمارید؟
پاسخ: یعنی زبالهها را در همان محل تولید، مانند خانه، مدرسه یا محل کار، بر اساس نوعشان جدا کنیم؛ نه اینکه ابتدا همه را با هم مخلوط کنیم.
راهکارها:
- برای پسماند تر و مواد خشک قابل بازیافت، ظرف یا کیسهٔ جداگانه داشته باشیم.
- روی ظرفها برچسب بزنیم تا اعضای خانواده یا دانشآموزان بدانند هر ماده را کجا قرار دهند.
- کاغذ و مقوا را خشک نگه داریم تا با باقیماندهٔ غذا آلوده نشوند.
- مواد قابل بازیافت را مطابق شیوهٔ جمعآوری محل زندگی، تحویل دهیم.
- باتری و وسایل الکترونیکی فرسوده را جدا نگه داریم و به محل جمعآوری مناسب بسپاریم.
- شیشهٔ شکسته را ایمن و جداگانه بستهبندی کنیم تا به افراد آسیب نزند.
با این کار، بازیافت آسانتر میشود و مقدار کمتری از مواد قابل استفاده همراه با زبالههای دیگر از بین میرود.
۱۲ـ به وسایل خودتان و همچنین مواد دورریختنی که در یک هفته در منزل شما تولید شده است، نگاهی دقیق بیندازید. چه چیزهایی را میتوانید بیابید که امکان استفادهٔ مجدد از آنها، اگرچه نیاز به تغییراتی در آنها باشد، برای شما یا خانوادهتان یا دیگران وجود دارد؟
پاسخ: نمونههایی برای استفادهٔ مجدد از وسایل:
| وسیله یا ماده | روش استفادهٔ مجدد |
|---|---|
| کاغذ یکرو | استفاده برای تمرین، پیشنویس یا درست کردن دفترچهٔ یادداشت |
| جعبهٔ کفش | تبدیل به جعبهٔ نظمدهنده برای لوازمتحریر و وسایل کوچک |
| شیشهٔ سالم و تمیز | استفاده بهعنوان گلدان یا ظرف نگهداری دکمه و وسایل ریز |
| لباس سالمی که اندازه نیست | بخشیدن به فردی که به آن نیاز دارد |
| پارچهٔ نخی کهنه و تمیز | استفاده برای دستمال گردگیری یا کاردستی |
| کیسهٔ خرید سالم | استفاده در خریدهای بعدی بهجای گرفتن کیسهٔ تازه |
| کتاب و اسباببازی سالم | اهدا، مبادله یا سپردن به فرد دیگری برای استفاده |
| مقوا و کاغذ کادوی سالم | ساخت کارت تبریک، بستهبندی هدیه یا کاردستی |
تفاوت استفادهٔ مجدد و بازیافت: وقتی جعبهٔ کفش را برای نگهداری وسایل به کار میبریم، استفادهٔ مجدد کردهایم؛ اما تبدیل کاغذ باطله به کاغذ تازه، بازیافت است.
خلاصه درس ۲۳ مطالعات نهم؛ بهرهوری چیست؟
بهرهوری یعنی انتخاب کار درست و انجام دادن آن با روش مناسب. برای افزایش بهرهوری باید از زمان، انرژی، پول و وسایل آگاهانه استفاده کنیم و کیفیت کار را در نظر بگیریم. نظم، اولویتبندی، مشورت، یادگیری مهارت و انجام دقیق کارها، از اتلاف منابع و دوبارهکاری جلوگیری میکند.
در زندگی فردی و خانوادگی نیز میتوان با تنظیم بودجه، خرید بهاندازه، نگهداری درست از وسایل و مواد غذایی، استفادهٔ مجدد و تفکیک پسماند، بهرهوری را افزایش داد. صرفهجویی به معنای مصرف درست و بهاندازه است؛ کم کردن هزینه یا زمان نباید باعث افت کیفیت و نادیده گرفتن نیازهای ضروری شود.
