جواب فعالیت های درس هجدهم مطالعات ششم | دریا، نعمت خداوندی

دریا یکی از نعمت‌های ارزشمند خداوند است و منابع غذایی، انرژی، راه‌های بازرگانی، فرصت‌های شغلی و جاذبه‌های گردشگری فراوانی در اختیار انسان قرار می‌دهد. در ادامه، جواب فعالیت‌ها و پرسش‌های درس هجدهم مطالعات اجتماعی ششم «دریا، نعمت خداوندی» را به‌طور کامل می‌خوانید.

جواب فعالیت ۱ صفحه ۱۱۲ مطالعات اجتماعی ششم

یک کره‌ی جغرافیایی یا نقشه‌ی جهان‌نما به کلاس بیاورید و به کمک معلّم، مسیر کشتیرانی از خلیج‌فارس و تنگه‌ی هرمز تا اقیانوس‌ها را دنبال کنید. کشورهای مهم نفت‌خیز اطراف خلیج‌فارس را به یکدیگر نشان دهید.

پاسخ: کشتی‌ها از خلیج فارس وارد تنگه هرمز می‌شوند و پس از عبور از دریای عمان به اقیانوس هند می‌رسند. از اقیانوس هند، مسیرهای کشتیرانی به سوی شرق تا اقیانوس آرام و به سوی غرب از راه دریای سرخ، کانال سوئز و دریای مدیترانه تا اقیانوس اطلس ادامه پیدا می‌کند.

کشورهای مهم نفت‌خیز اطراف خلیج فارس عبارت‌اند از: ایران، عراق، کویت، عربستان سعودی، بحرین، قطر و امارات متحده عربی.

جواب فعالیت ۲ صفحه ۱۱۲ مطالعات اجتماعی ششم

چرا خلیج‌فارس از دیرباز مورد توجّه کشورهای قدرتمند بوده است و آنها همواره در پی نفوذ به این منطقه هستند؟ در کلاس گفت‌وگو کنید.

پاسخ: خلیج فارس منابع بسیار فراوان نفت و گاز دارد و به همین دلیل «انبار نفت جهان» نامیده می‌شود. مقدار زیادی از انرژی مورد نیاز جهان از این منطقه تأمین و با نفتکش‌ها از تنگه هرمز عبور داده می‌شود. خلیج فارس همچنین در مسیر مهم بازرگانی و کشتیرانی قرار دارد؛ بنابراین کشورهای قدرتمند برای دسترسی به منابع انرژی و تسلط بر راه‌های مهم دریایی، همواره در پی نفوذ در این منطقه بوده‌اند.

جواب پرسش‌های صفحه ۱۱۳ مطالعات اجتماعی ششم

شما تا به حال کدام نوع ماهی شمال یا جنوب را مصرف کرده‌اید؟

پاسخ: نمونه پاسخ: من ماهی سفید و کفال از ماهی‌های شمال و ماهی شیر و حلوا از ماهی‌های جنوب را مصرف کرده‌ام.

خانواده‌ی شما دوست دارند بیشتر از کدام نوع ماهی بخرند؟

پاسخ: نمونه پاسخ: خانواده من بیشتر ماهی سفید و ماهی شیر می‌خرند؛ زیرا گوشت خوش‌طعم و ارزش غذایی مناسبی دارند.

شما دوست دارید کدام نوع ماهی جدول مقابل را امتحان کنید؟

پاسخ: نمونه پاسخ: دوست دارم ماهی سرخو را امتحان کنم؛ زیرا یکی از ماهی‌های معروف و خوش‌طعم دریای جنوب است.

صید ماهی در دریای خزر از اوایل بهار تا اوایل پاییز ممنوع است. آیا می‌دانید چرا؟

پاسخ: زیرا این زمان با دوره تخم‌ریزی و تولیدمثل بسیاری از ماهی‌ها هم‌زمان است. ممنوعیت صید فرصت می‌دهد ماهی‌ها زادآوری کنند و ذخایر آبزیان کاهش نیابد.

به نظر شما چرا کشتی‌ها و کامیون‌های حمل ماهی باید یخچال و سردخانه داشته باشند؟

پاسخ: ماهی پس از صید خیلی زود فاسد می‌شود. یخچال و سردخانه دمای ماهی را پایین نگه می‌دارند، سرعت رشد میکروب‌ها را کاهش می‌دهند و کمک می‌کنند ماهی تا رسیدن به بازار یا کارخانه تازه و سالم بماند.

جواب فعالیت ۳ صفحه ۱۱۴ مطالعات اجتماعی ششم

یک کنسرو ماهی را به کلاس بیاورید و با راهنمایی معلّم برچسب مشخّصات (تاریخ مصرف، نوع ماهی، طریقه‌ی مصرف، محلّ تولید و …) آن را بررسی کنید. چگونه می‌توانیم کنسرو ماهی فاسد شده را تشخیص بدهیم؟

پاسخ: نمونه بررسی برچسب یک کنسرو ماهی:

نشانه‌های احتمالی فساد: بادکردگی یا برآمدگی درِ قوطی، نشت‌کردن، زنگ‌زدگی شدید، فرورفتگی عمیق یا آسیب‌دیدگی درزها، خارج‌شدن کف یا مایع با فشار پس از بازکردن، تغییر غیرعادی رنگ و بوی نامطبوع از نشانه‌های خطر هستند.

جواب فعالیت ۴ صفحه ۱۱۵ مطالعات اجتماعی ششم

همفکری کنید و ده شغل را فهرست کنید که با دریا سر و کار دارد.

پاسخ:

جواب فعالیت ۵ صفحه ۱۱۵ مطالعات اجتماعی ششم

یکی از دو فعّالیت زیر را انتخاب کنید و پاسخ دهید:

الف ـ فرض کنید شما و دوستانتان برنده‌ی جایزه‌ی سفر دو روزه به دریا شده‌اید؛ امّا محلّ دقیق آن را باید خودتان انتخاب کنید. با همفکری یکدیگر مکانی را روی نقشه انتخاب کنید و برای نظر خود دلیل بیاورید.

پاسخ: جزیره قشم را انتخاب می‌کنیم؛ زیرا می‌توانیم در مدت دو روز از ساحل، جنگل‌های حرا، دره ستارگان، غارهای خربس و بازارهای محلی دیدن کنیم. قشم افزون بر طبیعت زیبا و جاذبه‌های زمین‌شناسی، فرهنگ بومی و فعالیت‌های دریایی متنوعی دارد و برای یک سفر آموزشی و تفریحی مناسب است.

ب ـ به این دو تصویر، توجّه و پرس‌وجو کنید هر یک از این سازمان‌ها چه وظیفه‌ای دارند و در چه زمینه‌ای فعّالیت می‌کنند؟

پاسخ:

جواب پرسش صفحه ۱۱۶ مطالعات اجتماعی ششم

متأسفانه این موجودات در معرض خطر نابودی قرار گرفته‌اند و هر ساله تعداد آنها کاهش می‌یابد؛ چرا؟

پاسخ: آلودگی آب با نفت، فاضلاب، پلاستیک و مواد شیمیایی، صید بی‌رویه و صید در فصل تولیدمثل، تخریب مرجان‌ها و زیستگاه‌های ساحلی، گرفتارشدن آبزیان در تورها و شکار جانوران کمیاب باعث کاهش تعداد موجودات دریایی می‌شود.

جواب فعالیت ۶ صفحه ۱۱۶ مطالعات اجتماعی ششم

یکی از دو فعّالیت زیر را انتخاب کنید و انجام دهید.

الف ـ با راهنمایی معلّم و به طور گروهی پوستری درباره‌ی حفاظت از دریا طراحی و رنگ‌آمیزی کنید و روی آن یک پیام هشدار بنویسید.

پاسخ: در پوستر، دریایی پاک با ماهی‌ها، لاک‌پشت‌ها و مرجان‌های سالم را در یک سمت و دریایی آلوده به زباله و نفت را در سمت دیگر می‌کشیم. چند دانش‌آموز نیز در حال پاک‌سازی ساحل نشان داده می‌شوند.

ب ـ همفکری کنید و فعّالیت‌هایی را که به محیط زیست دریا آسیب می‌رساند، بیان کنید. اگر شما مسئول یک منطقه‌ی ساحلی بودید برای حفظ دریا ـ این نعمت خداوندی ـ چه کارهایی می‌کردید؟

پاسخ:

فعالیت‌های آسیب‌رسان:

✗ ریختن زباله، پلاستیک، فاضلاب و مواد شیمیایی در دریا

✗ نشت نفت از نفتکش‌ها، سکوها و تأسیسات ساحلی

✗ صید بی‌رویه، صید غیرمجاز و صید در فصل تولیدمثل آبزیان

✗ تخریب مرجان‌ها، جنگل‌های حرا و محل تخم‌گذاری لاک‌پشت‌ها

✗ شکار جانوران کمیاب و رهاکردن تور و وسایل صیادی در آب

کارهایی که به‌عنوان مسئول منطقه ساحلی انجام می‌دادم:

✓ سطل‌های تفکیک زباله نصب می‌کردم و برنامه منظم پاک‌سازی ساحل برگزار می‌کردم.

✓ از ورود فاضلاب تصفیه‌نشده و مواد آلوده به دریا جلوگیری می‌کردم.

✓ ایمنی نفتکش‌ها و سکوهای نفتی و آمادگی برای مهار نشت نفت را کنترل می‌کردم.

✓ بر فصل، مقدار و روش صید نظارت می‌کردم و با صید غیرمجاز برخورد می‌کردم.

✓ مناطق حساس مانند زیستگاه مرجان‌ها، حرا و لاک‌پشت‌ها را حفاظت‌شده اعلام می‌کردم.

✓ با نصب تابلو و برگزاری برنامه‌های آموزشی، مردم و گردشگران را با روش‌های حفاظت از دریا آشنا می‌کردم.

جواب پرسش پایانی صفحه ۱۱۶ مطالعات اجتماعی ششم

اکنون که این فصل را به پایان رساندید، روی یک کاغذ بنویسید درباره‌ی دریا چه سؤال‌های دیگری دارید؟

پاسخ: نمونه سؤال‌هایی که می‌توان نوشت:

✓ آب دریا چگونه شیرین و قابل آشامیدن می‌شود؟

✓ چرا رنگ آب دریا از دور آبی دیده می‌شود؟

✓ موج، جزر و مد چگونه به وجود می‌آیند؟

✓ نفت و گاز چگونه از کف دریا استخراج می‌شوند؟

✓ برای جلوگیری از ورود پلاستیک و فاضلاب به دریا چه کارهایی می‌توان انجام داد؟

✓ جانوران دریایی چگونه در اعماق زیاد زندگی می‌کنند؟

✓ نمک چگونه از آب دریا به دست می‌آید؟

خلاصه درس هجدهم مطالعات اجتماعی ششم | دریا، نعمت خداوندی

خلیج فارس و دریای خزر دارای منابع نفت و گاز هستند. خلیج فارس به دلیل فراوانی این منابع «انبار نفت جهان» نامیده می‌شود و نفتکش‌های بسیاری از خلیج فارس و تنگه هرمز عبور می‌کنند. موقعیت جغرافیایی و منابع انرژی فراوان، این منطقه را از گذشته مورد توجّه کشورهای قدرتمند قرار داده است.

دریاهای ایران منابع غذایی ارزشمندی مانند انواع ماهی، میگو و خاویار دارند. برای حفظ ذخایر آبزیان، صید باید طبق قانون و در فصل مناسب انجام شود. بخشی از ماهی‌های صیدشده نیز به کارخانه‌های کنسروسازی فرستاده می‌شوند. ماهی باید با وسایل یخچال‌دار حمل شود تا فاسد نشود.

بخش مهمی از صادرات و واردات ایران از طریق بندرها انجام می‌شود. ماهیگیری، کشتی‌سازی، حمل‌ونقل، گردشگری، استخراج نفت و فعالیت‌های بندری شغل‌های فراوانی ایجاد می‌کنند. دریاها زیستگاه موجودات گوناگونی هستند؛ بنابراین باید با جلوگیری از آلودگی، نشت نفت، صید بی‌رویه و تخریب زیستگاه‌ها از این نعمت خداوندی حفاظت کنیم.

مطالب پیشنهادی:

جواب فعالیت های درس هفدهم مطالعات ششم | ویژگی های دریاهای ایران

جواب فعالیت های درس شانزدهم مطالعات ششم | لباس از تولید تا مصرف

جواب فعالیت های درس پانزدهم مطالعات ششم | انواع لباس

جواب فعالیت های درس چهاردهم مطالعات ششم | برنامه ریزی برای اوقات فراغت