مطالب درسی
جواب درس ۱۳ علوم ششم؛ پاسخ سالم بمانیم – صفحه ۹۴ تا ۱۰۰
جواب کامل درس ۱۳ علوم ششم - سالم بمانیم؛ پاسخ گفتوگو، فکر کنید، کاوشگری و جمعآوری اطلاعات صفحات ۹۴ تا ۱۰۰.
در درس سیزدهم علوم ششم با عنوان «سالم بمانیم» با بیماریهای واگیر و غیرواگیر، راههای ورود میکروبها به بدن و روشهای دفاع بدن در برابر آنها آشنا میشویم. در این درس میآموزیم که پوست، مخاط دستگاه تنفسی، گویچههای سفید و پادتنها چگونه از بدن محافظت میکنند و بعضی جانوران چگونه میتوانند ناقل بیماری باشند. همچنین دربارهی نشانههای بیماری، مصرف درست آنتیبیوتیک، افزایش مقاومت بدن، واکسن، بیماریهای غیرواگیر و رفتارهای سالم گفتوگو میکنیم. در ادامه پاسخ کامل سؤالها، گفتوگوها، فکر کنیدها، جمعآوری اطلاعات و کاوشگری صفحات ۹۴ تا ۱۰۰ علوم ششم را به ترتیب کتاب میخوانید.
جواب سوال صفحه ۹۴ علوم ششم
پزشک به فردی که سرماخورده است، میگوید از دست دادن یا روبوسی کردن با دیگران پرهیز کند؛ امّا به فردی که دیابت (بیماری قند) دارد چنین توصیهای نمیکند؛ چرا؟
پاسخ: زیرا سرماخوردگی یک بیماری واگیر است و عامل آن میتواند از فرد بیمار به فرد دیگر منتقل شود؛ اما دیابت بیماری واگیر نیست و با دست دادن یا روبوسی از فردی به فرد دیگر منتقل نمیشود.
بیماری واگیر چیست؟
بیماریهایی که میتوانند از فردی به فرد دیگر منتقل شوند، بیماریهای واگیر نامیده میشوند. طبق کتاب، عامل ایجاد این بیماریها میکروبها هستند و بیشتر عوامل بیماریزا فقط با میکروسکوپ دیده میشوند.
بیماریهایی که میتوانند از فردی به فرد دیگر منتقل شوند، بیماریهای واگیر نامیده میشوند. طبق کتاب، عامل ایجاد این بیماریها میکروبها هستند و بیشتر عوامل بیماریزا فقط با میکروسکوپ دیده میشوند.
در تصاویر کتاب نمونههایی از عوامل بیماریهای سل، سالک، آنفلوآنزا و کووید ۱۹ نشان داده شده است.
جواب گفت و گو صفحه ۹۴ علوم ششم
میکروب سرماخوردگی از چه راهی وارد بدن ما میشود؟
پاسخ: عامل سرماخوردگی بیشتر از راه بینی، دهان و دستگاه تنفسی وارد بدن میشود. قطرههای تنفسی فرد بیمار هنگام سرفه یا عطسه و همچنین دستها یا وسایل آلوده میتوانند در انتقال عامل بیماری نقش داشته باشند.
جواب جمع آوری اطلاعات صفحه ۹۴ علوم ششم
با مراجعه به خانهی بهداشت محلّهی خود دربارهی بیماری وبا اطلاعات جمعآوری کنید و به کلاس گزارش دهید.
نمونه گزارش:
وبا یک بیماری واگیر رودهای است که عامل آن نوعی باکتری است. مهمترین راه انتقال آن مصرف آب یا غذای آلوده است.
وبا یک بیماری واگیر رودهای است که عامل آن نوعی باکتری است. مهمترین راه انتقال آن مصرف آب یا غذای آلوده است.
یکی از مهمترین نشانههای بیماری، اسهال آبکی شدید است که میتواند سبب از دست رفتن مقدار زیادی آب و املاح بدن شود.
برای پیشگیری از وبا باید از آب آشامیدنی سالم، غذای بهداشتی، شستن درست دستها و شستوشوی مناسب میوه و سبزی استفاده کنیم و از مصرف آب یا غذای مشکوک و آلوده بپرهیزیم.
جواب فکر کنید صفحه ۹۵ علوم ششم
به تصویر نگاه کنید. به نظر شما آیا این محیط میتواند سبب گسترش بیماریهای واگیر شود؟ اگر جواب شما مثبت است، چگونه؟
پاسخ بر اساس تصویر کتاب: بله. در تصویر، زبالهها در محیط رها شدهاند. چنین محیطی میتواند محل تجمع و تکثیر حشراتی مانند مگس و بعضی جانوران باشد. این جانوران ممکن است میکروبها را از زبالهها و مواد آلوده به مکانهای دیگر منتقل کنند و در گسترش بعضی بیماریها نقش داشته باشند.
جواب سوالات ناقل بیماری صفحه ۹۵ علوم ششم
بعضی میکروبها در بدن جانوران زندگی میکنند. به این جانوران، ناقل بیماری میگویند؛ مثلاً نوعی پشه ناقل بیماری مالاریا و سگ ناقل بیماری هاری است. چه جانوران دیگری میشناسید که ناقل بیماری هستند؟
نمونه پاسخ:
• پشهی خاکی: میتواند عامل بیماری سالک را منتقل کند.
• موش: میتواند در انتقال بعضی بیماریها نقش داشته باشد.
• مگس: میتواند میکروبها را از مواد آلوده به غذا و محیط زندگی انسان منتقل کند.
• کنه: میتواند ناقل بعضی بیماریهای میکروبی باشد.
• پشهی خاکی: میتواند عامل بیماری سالک را منتقل کند.
• موش: میتواند در انتقال بعضی بیماریها نقش داشته باشد.
• مگس: میتواند میکروبها را از مواد آلوده به غذا و محیط زندگی انسان منتقل کند.
• کنه: میتواند ناقل بعضی بیماریهای میکروبی باشد.
جواب سوالات سد دفاعی بدن صفحه ۹۵ علوم ششم
آیا میتوان جایی پیدا کرد که میکروب آنجا نباشد؟ پس چرا فقط بعضی مواقع بیمار میشویم؟
پاسخ: میکروبها در محیطهای بسیار زیادی وجود دارند؛ اما بدن ما دارای سدهای دفاعی است و بسیاری از میکروبها نمیتوانند از این سدها عبور کنند. فقط هنگامی که عامل بیماریزا بتواند وارد بدن شود، از دفاع بدن عبور کند و در بدن فعالیت کند، ممکن است بیمار شویم.
سد اول: پوست بدن از ورود میکروبها جلوگیری میکند؛ امّا اگر زخم یا خراشی در پوست ایجاد شود، چه اتفاقی میافتد؟
پاسخ: با زخمی شدن پوست، یکی از راههای دفاعی بدن آسیب میبیند و میکروبها آسانتر میتوانند وارد بافتهای بدن شوند. به همین دلیل تمیز نگه داشتن و مراقبت از زخم اهمیت دارد.
وقتی نفس میکشیم، میکروبها وارد بینی میشوند؛ امّا چرا نمیتوانند به راحتی پایینتر بروند و وارد ششها شوند؟ مخاط بینی و راههای تنفسی چه نقشی در گیر انداختن میکروبها و خارج کردن آنها دارند؟
پاسخ: مخاط بینی و راههای تنفسی میتواند بخشی از میکروبها و ذرات را به دام بیندازد. سپس این مواد با کمک سازوکارهای دستگاه تنفسی و ترشحات، به سمت بیرون هدایت میشوند و از رسیدن بسیاری از عوامل بیماریزا به قسمتهای عمیقتر دستگاه تنفسی جلوگیری میشود.
سد دوم: اگر میکروبها از سد اول عبور کنند با سد دوم دفاعی بدن یعنی گویچههای سفید روبهرو میشوند. گویچههای سفید چگونه با میکروبها مبارزه میکنند؟
پاسخ: بعضی گویچههای سفید به میکروبها حمله میکنند و آنها را میخورند؛ به این گویچهها بیگانهخوار میگویند.
بعضی گویچههای سفید نیز مادهای به نام پادتن ترشح میکنند. پادتنها باعث غیرفعال شدن میکروبها میشوند و بیگانهخوارها میتوانند آنها را آسانتر از بین ببرند.
بعضی گویچههای سفید نیز مادهای به نام پادتن ترشح میکنند. پادتنها باعث غیرفعال شدن میکروبها میشوند و بیگانهخوارها میتوانند آنها را آسانتر از بین ببرند.
امّا اگر میکروبها از این سد نیز عبور کنند، چه اتفاقی میافتد؟
پاسخ: اگر میکروبها بتوانند از سدهای دفاعی بدن عبور کنند، ممکن است در قسمتهای مختلف بدن ساکن و تکثیر شوند و بیماری ایجاد کنند.
باکتری های مفید صفحه ۹۶ علوم ششم
شگفتیهای آفرینش: همهی باکتریها زیانآور نیستند. طبق کتاب، انواعی از باکتریها درون و روی بدن ما زندگی میکنند. برای مثال بعضی باکتریهای روده در تولید ویتامین نقش دارند و بعضی باکتریهای مفید پوست به مقابله با باکتریهای زیانآور کمک میکنند.
همچنین در بعضی مکانها از باکتریهای خاص برای تصفیهی فاضلاب استفاده میشود.
جواب گفت و گو صفحه ۹۷ علوم ششم
بیماریها، نشانهها و علامتهایی دارند. بوی بد دهان، درد ماهیچهها و سوزش هنگام دفع ادرار نشانههای بعضی از بیماریها هستند. شما چه نشانههای دیگری از بیماریها میشناسید؟
پاسخ: تب، سرفه، گلودرد، آبریزش بینی، سردرد، دلدرد، تهوع، استفراغ، اسهال، احساس ضعف و بیحالی از نمونههای دیگر نشانههای بیماری هستند.
فرد بیمار در صورت داشتن چنین نشانههایی چه کارهایی را باید انجام دهد و چه کارهایی را نباید انجام دهد؟
پاسخ: باید موضوع را با والدین یا بزرگتر مسئول در میان بگذارد و در صورت نیاز برای تشخیص و درمان به پزشک یا مرکز درمانی مراجعه کند. باید استراحت و دستورهای پزشکی را رعایت کند و از مصرف خودسرانهی دارو، بهویژه آنتیبیوتیک خودداری کند.
هشدار مهم دربارهی آنتیبیوتیک: اگر پزشک برای بیماری آنتیبیوتیک تجویز کرده است، باید آن را در همان ساعتها و به همان مقدار و تعداد توصیهشده مصرف کرد. مصرف نادرست یا بیش از اندازهی آنتیبیوتیک میتواند باعث شود میکروبها در برابر دارو مقاوم شوند و درمان بیماریهای میکروبی دشوارتر شود.
جواب سوالات افزایش مقاومت بدن صفحه ۹۸ علوم ششم
چرا بعضی افراد بیشتر سرما میخورند و یا زود به زود بیمار میشوند؟
پاسخ: یکی از عوامل، مقاومت کمتر بدن در برابر عوامل بیماریزا است. هرچه بدن مقاومتر باشد، بهتر میتواند با عوامل بیماریزا مبارزه کند.
شما چه کارهایی برای افزایش مقاومت بدنتان انجام میدهید؟
نمونه پاسخ: ورزش کردن، خوردن غذای کافی و متنوع، خواب و استراحت کافی و رعایت بهداشت فردی به حفظ سلامت و مقاومت بدن کمک میکنند.
جواب سوال واکسن صفحه ۹۸ علوم ششم
تا به حال برای چه بیماریهایی واکسینه شدهاید؟
نمونه پاسخ: پاسخ هر دانشآموز به سابقهی واکسیناسیون او بستگی دارد. برای نمونه، بسیاری از کودکان در برنامهی واکسیناسیون خود برای بیماریهایی مانند فلج اطفال، کزاز، دیفتری، سیاهسرفه، سرخک و هپاتیت واکسن دریافت کردهاند.
واکسن چگونه کمک میکند؟ وقتی واکسن وارد بدن میشود، گویچههای سفید علیه آن پادتن میسازند. هر بیماری واکسن مخصوص خود را دارد. برای ایجاد یا ادامهی مقاومت در برابر بعضی بیماریها ممکن است واکسن در چند نوبت دریافت شود.
تفاوت سرماخوردگی، آنفلوآنزا و کووید ۱۹ صفحه ۹۸ علوم ششم
مطابق متن کتاب: سرماخوردگی با آنفلوآنزا تفاوت دارد. در آنفلوآنزا معمولاً علائمی مانند تب، بدندرد و سرفه دیده میشود. بعضی علائم کووید ۱۹ نیز میتوانند شبیه آنفلوآنزا باشند و در بعضی بیماران تنگی نفس ایجاد شود.
تشخیص دقیق بیماری به بررسی پزشکی نیاز دارد. چون عامل سرماخوردگی و آنفلوآنزا ویروس است، طبق کتاب معمولاً برای آنها آنتیبیوتیک لازم نیست و نباید از پزشک درخواست تجویز بیدلیل آنتیبیوتیک کرد.
بیماری های غیرواگیر صفحه ۹۸ علوم ششم
بیماری غیرواگیر چیست؟ بیماریهای غیرواگیر در اثر میکروبها به وجود نمیآیند و از فردی به فرد دیگر منتقل نمیشوند. این بیماریها میتوانند در اثر اختلال در کار دستگاههای بدن یا عوامل دیگری مانند نوع تغذیه و سبک زندگی ایجاد شوند.
برای نمونه، مصرف نکردن مقدار کافی مواد غذایی دارای کلسیم میتواند بر سلامت و استحکام استخوانها اثر منفی بگذارد.
جواب کاوشگری صفحه ۹۹ علوم ششم
با راهنمایی معلّم خود به صورت گروهی، فهرستی از چند بیماری غیرواگیر و علت آنها تهیه کنید و در کلاس گزارش دهید.
جواب سوال رفتارهای سالم صفحه ۹۹ علوم ششم
شما بیشتر شبیه کدامیک رفتار میکنید؟
پاسخ بر اساس دو تصویر کتاب: رفتار مناسبتر مربوط به دانشآموزی است که خوراکی سالمتر مانند میوه انتخاب کرده است. مصرف مداوم خوراکیهای بسیار پرنمک، چرب و سرخشده انتخاب مناسبی برای سلامت نیست.
چند رفتار سالم که کتاب به آنها اشاره میکند:
• مسواک زدن و مراقبت از دندانها
• نشکستن مواد سخت با دندان
• مصرف مواد غذایی دارای کلسیم و پروتئین
• درست نشستن و درست راه رفتن
• انجام نرمش و ورزش مناسب
• پرهیز از مصرف زیاد غذاهای پرنمک و بسیار چرب
• مسواک زدن و مراقبت از دندانها
• نشکستن مواد سخت با دندان
• مصرف مواد غذایی دارای کلسیم و پروتئین
• درست نشستن و درست راه رفتن
• انجام نرمش و ورزش مناسب
• پرهیز از مصرف زیاد غذاهای پرنمک و بسیار چرب
جواب سوال تصویری صفحه ۱۰۰ علوم ششم
شما بیشتر شبیه کدامیک رفتار میکنید؟
پاسخ بر اساس دو تصویر: رفتار درست مربوط به فردی است که هنگام کار و مطالعه صاف و با وضعیت بدنی مناسب مینشیند. خم شدن زیاد و نزدیک کردن بیش از حد سر و بدن به میز، وضعیت مناسبی نیست و میتواند به بدن فشار وارد کند.
سلامت روح و روان: طبق کتاب، کمک کردن به دیگران، مهربانی، خوشرویی و رفتار درست و محترمانه با اطرافیان نیز به سلامت روح و روان ما کمک میکند.
جواب گفت و گو صفحه ۱۰۰ علوم ششم
گفته میشود که پیشگیری از درمان بهتر است. نظر شما چیست؟ نظر خود را با استدلال بیان کنید.
پاسخ: این جمله درست است؛ زیرا با رعایت اصول پیشگیری میتوان از ایجاد بسیاری از بیماریها جلوگیری کرد یا احتمال آنها را کاهش داد. بیماری ممکن است باعث درد، ضعف، غیبت از مدرسه، هزینهی درمان و عوارض دیگر شود، در حالی که بسیاری از رفتارهای پیشگیرانه مانند رعایت بهداشت، تغذیهی مناسب، ورزش و واکسیناسیون سادهتر و مفیدترند.
چه راههایی برای پیشگیری از بیماریهای واگیر میشناسید؟
پاسخ:
• رعایت بهداشت فردی و شستن دستها
• استفاده از آب و غذای سالم
• رعایت آداب سرفه و عطسه و فاصله گرفتن از فرد بیمار در صورت لزوم
• استفاده نکردن مشترک از وسایل شخصی
• پاکیزه نگه داشتن محیط زندگی
• مبارزه با ناقلان بیماری مانند بعضی حشرات
• واکسیناسیون در بیماریهایی که واکسن دارند
• تقویت و حفظ سلامت بدن با تغذیهی مناسب، خواب کافی و فعالیت بدنی
• رعایت بهداشت فردی و شستن دستها
• استفاده از آب و غذای سالم
• رعایت آداب سرفه و عطسه و فاصله گرفتن از فرد بیمار در صورت لزوم
• استفاده نکردن مشترک از وسایل شخصی
• پاکیزه نگه داشتن محیط زندگی
• مبارزه با ناقلان بیماری مانند بعضی حشرات
• واکسیناسیون در بیماریهایی که واکسن دارند
• تقویت و حفظ سلامت بدن با تغذیهی مناسب، خواب کافی و فعالیت بدنی
جواب سوالات پایین صفحه ۱۰۰ علوم ششم
بیدقتی در عبور از خیابان و بیتوجهی به علائم رانندگی، بازیها و شوخیهای خطرناک و آتشبازی از عواملی است که سلامت کودکان و نوجوانان را تهدید میکند. آیا شما کسی را میشناسید که در اثر چنین حوادثی دچار مشکل شده باشد؟
نمونه پاسخ: این پاسخ شخصی است. برای مثال میتوان نوشت: «بله، فردی را میشناسم که به علت بیاحتیاطی هنگام عبور از خیابان آسیب دیده است.» اگر چنین فردی را نمیشناسید، میتوانید بنویسید: «خیر، اما دربارهی چنین حوادثی شنیدهام.»
شما چه رفتارهای دیگری میشناسید که سلامت ما را به خطر میاندازد؟
پاسخ: دویدن در مکانهای خطرناک، استفادهی نادرست از وسایل برقی یا برنده، بازی با آتش، رعایت نکردن قوانین عبور و مرور، خوردن غذاهای ناسالم به مقدار زیاد، کمتحرکی، رعایت نکردن بهداشت و انجام شوخیهای خطرناک میتوانند سلامت ما را به خطر بیندازند.
نکتهی مهم درس: سلامت فقط به بیمار نبودن محدود نمیشود. تغذیهی مناسب، فعالیت بدنی، رعایت بهداشت، رفتار ایمن، مراقبت از سلامت روح و روان و استفادهی درست از داروها همگی در سالم ماندن نقش دارند.
جمعبندی کوتاه درس سیزدهم علوم ششم: بیماریهای واگیر میتوانند از فردی به فرد دیگر منتقل شوند، اما بیماریهای غیرواگیر چنین ویژگیای ندارند. بدن برای مقابله با عوامل بیماریزا از پوست، مخاط، گویچههای سفید و پادتنها استفاده میکند. اگر میکروبها از سدهای دفاعی عبور کنند، ممکن است بیماری ایجاد شود. رعایت بهداشت، تغذیهی مناسب، ورزش، واکسیناسیون، مصرف درست دارو و دوری از رفتارهای خطرناک از مهمترین راههای حفظ سلامت هستند.
بیشتر بخوانید :
