مطالب درسی
جواب درس ۱۳ علوم چهارم؛ پاسخ درس سیزدهم زیستگاه صفحه ۱۱۲ تا ۱۱۸
جواب کامل درس ۱۳ علوم چهارم زیستگاه، شامل پاسخ فعالیتها، فکر کنید، جمعآوری اطلاعات و سوالات صفحات ۱۱۲ تا ۱۱۸ کتاب.
درس سیزدهم علوم چهارم با موضوع «زیستگاه» دربارهی موجودات زنده و ارتباط آنها با محیط زندگیشان است. در این درس با ویژگیهای موجودات زنده، گیاهخواران، گوشتخواران و همهچیزخواران، زنجیره و شبکهی غذایی، مفهوم زیستگاه و شرایط لازم برای زندگی جانداران آشنا میشویم. همچنین بررسی میکنیم که فعالیتهای انسان چگونه میتواند باعث حفظ یا تخریب زیستگاهها شود و ما برای مراقبت از محیط زندگی گیاهان و جانوران چه کارهایی میتوانیم انجام دهیم. در ادامه پاسخ فعالیتها، فکر کنیدها، گفتوگوها و جمعآوری اطلاعات صفحات ۱۱۲ تا ۱۱۹ را به ترتیب کتاب میخوانید.
برای یادگیری بهتر درس ۱۳ علوم چهارم، ابتدا ویدیوی آموزشی این بخش را مشاهده کنید. سپس در ادامه مطلب میتوانید پاسخ فعالیتها و پرسشهای درس زیستگاه را به ترتیب صفحات کتاب بررسی کنید.
جواب سوال صفحه ۱۱۲ علوم چهارم
آیا میتوانید بگویید موجودات زنده چه ویژگیهایی دارند؟
پاسخ:موجودات زنده رشد میکنند، نفس میکشند، حرکت میکنند، غذا میخورند و میتوانند موجوداتی شبیه به خود تولید کنند.
در یک بوستان، چه موجودات زنده و غیرزندهای ممکن است وجود داشته باشند؟
پاسخ: در بوستان، موجودات زندهای مانند درختان، گلها، چمن، گنجشک، ملخ، زنبور، مورچه و گربه زندگی میکنند. آب، خاک، هوا و نور نیز بخشهای غیرزندهی محیط هستند و وسایلی مانند نیمکت، تاب و سطل زباله هم غیرزندهاند.
جواب فعالیت صفحه ۱۱۳ علوم چهارم
در حیاط مدرسه یا بوستان نزدیک مدرسه:
الف) چه موجودات زنده و غیرزندهای میبینید؟ آنها را در جدول روبهرو طبقهبندی کنید.
ب) موجودات زندهی جدول بالا را در جدول روبهرو طبقهبندی کنید.
هشدار: مراقب باشید به موجودات زنده آسیب نرسد.
پاسخ جمع آوری اطلاعات صفحه ۱۱۳ و ۱۱۴ علوم پایه چهارم
دربارهی غذای جانورانی که نام آنها را در جدول بالا نوشتید، اطّلاعات جمعآوری کنید و جدول صفحهی بعد را کامل کنید. سپس به پرسشهای زیر پاسخ دهید:
کدام جانوران این جدول از گیاهان و کدام جانوران از گوشت جانوران دیگر تغذیه میکنند؟
پاسخ: ملخ و زنبور از گیاهان یا مواد گیاهی تغذیه میکنند. گربه و مارمولک از جانوران دیگر تغذیه میکنند. گنجشک نیز هم مواد گیاهی و هم جانوران کوچک را میخورد.
آیا در این جدول، جانوری وجود دارد که هم از گوشت و هم از گیاه تغذیه کند؟
پاسخ: بله؛ گنجشک هم دانهی گیاه را میخورد و هم از کرم خاکی و حشرات تغذیه میکند؛ بنابراین یک جانور همهچیزخوار است.
یاد بگیریم: جانورانی که از گیاهان تغذیه میکنند گیاهخوار، جانورانی که جانوران دیگر را میخورند گوشتخوار و جانورانی که هم گیاه و هم گوشت میخورند همهچیزخوار نام دارند.
پاسخ سوال متن صفحه ۱۱۴ کتاب علوم تجربی چهارم
ملخ هم میتواند غذای گنجشک باشد. رابطهی آنها را چگونه میتوانید نشان دهید؟
پاسخ: برگ گیاه → ملخ → گنجشک
نکته: به ارتباط غذایی موجودات زنده زنجیرهی غذایی میگویند. در زنجیرهی بالا، ملخ برگ گیاه را میخورد و گنجشک نیز ملخ را میخورد.
جواب فکر کنید صفحه ۱۱۵ کتاب علوم تجربی چهارم
تصویرهای زیر را به دقّت نگاه کنید و به پرسشها پاسخ دهید.
بین این موجودات زنده، چه ارتباط غذاییای وجود دارد؟
پاسخ: در تصویر شمارهی ۱، شیر از گاو وحشی تغذیه میکند و در تصویر شمارهی ۲، پرندهی شکاری ماهی را شکار میکند. بنابراین در هر دو تصویر یک جانور غذای جانور دیگری است.
ارتباط غذایی موجودات زندهی این تصویرها را با استفاده از علامت پیکان (←) بهصورت زنجیرهی غذایی نشان دهید.
پاسخ:
گاو وحشی → شیر
ماهی → پرندهی شکاری
گاو وحشی → شیر
ماهی → پرندهی شکاری
جواب فعالیت صفحه ۱۱۵ کتاب علوم چهارم
با توجّه به شکل روبهرو، کدامها غذای گنجشک هستند؟
پاسخ: گندم و ملخ غذای گنجشک هستند.
گنجشک غذای کدام جانوران است؟
پاسخ: گنجشک غذای گربه و روباه است.
در این شکل چند زنجیرهی غذایی وجود دارد؟ این زنجیرهها را بنویسید.
پاسخ: در این شکل ۴ زنجیرهی غذایی وجود دارد:
۱- گندم → گنجشک → گربه
۲- گندم → گنجشک → روباه
۳- گندم → ملخ → گنجشک → گربه
۴- گندم → ملخ → گنجشک → روباه
۱- گندم → گنجشک → گربه
۲- گندم → گنجشک → روباه
۳- گندم → ملخ → گنجشک → گربه
۴- گندم → ملخ → گنجشک → روباه
کدام جانور در این زنجیرهها مشترک است؟
پاسخ: گنجشک در هر چهار زنجیرهی غذایی مشترک است.
جواب فکر کنید صفحه ۱۱۶ علوم پایه چهارم
۱- در شبکهی غذایی بالا چند زنجیرهی غذایی وجود دارد؟ آنها را بنویسید.
پاسخ: در این شبکه ۵ زنجیرهی غذایی دیده میشود:
۱- گیاه → ملخ → قورباغه → جغد
۲- گیاه → موش → جغد
۳- گیاه → موش → شاهین
۴- گیاه → موش → مار → شاهین
۵- گیاه → خرگوش → شاهین
۱- گیاه → ملخ → قورباغه → جغد
۲- گیاه → موش → جغد
۳- گیاه → موش → شاهین
۴- گیاه → موش → مار → شاهین
۵- گیاه → خرگوش → شاهین
۲- موش در چند زنجیرهی غذایی دیده میشود و غذای کدام جانوران است؟
پاسخ:موش در ۳ زنجیرهی غذایی دیده میشود و غذای جغد، شاهین و مار است.
۳- اگر در این شبکهی غذایی همهی موشها از بین بروند، آیا همهی شاهینها هم از بین میروند؟ پاسخ خود را توضیح دهید.
پاسخ: خیر. با از بین رفتن موشها غذای شاهین کمتر میشود، امّا شاهین در این شبکه فقط از موش تغذیه نمیکند و میتواند از خرگوش یا مار نیز تغذیه کند. به همین دلیل لزوماً همهی شاهینها از بین نمیروند.
شبکهی غذایی چیست؟ وقتی چند زنجیرهی غذایی با یکدیگر ارتباط داشته باشند و بعضی جانداران در چند زنجیره مشترک باشند، یک شبکهی غذایی تشکیل میشود.
جواب فعالیت صفحه ۱۱۶ علوم پایه چهارم ابتدایی
کرم خاکی در کجا زندگی میکند؟
پاسخ:کرم خاکی در خاک مرطوب باغچه یا گلدان زندگی میکند.
وسایل و مواد لازم: مقداری خاک باغچه، قاشق یکبار مصرف، یک ظرف گود و ظرف آب
۱- با یک قاشق یک بار مصرف، خاک باغچه را بههم بزنید و کرمهای خاکی درون آن را پیدا کنید.
۲- مقداری خاک را با کرمها در یک ظرف بریزید.
۳- مقداری آب روی خاک بریزید تا سطح آن را بپوشاند.
پیشبینی کنید برای کرمها چه اتّفاقی میافتد؟
پاسخ:پیشبینی میکنیم کرمهای خاکی از خاک بیرون بیایند؛ زیرا با پر شدن فضای بین ذرههای خاک از آب، شرایط مناسب زندگی و تنفس آنها تغییر میکند.
چه مشاهده میکنید؟
پاسخ: مشاهده میکنیم که کرمها به سمت سطح خاک حرکت میکنند و از خاک بیرون میآیند. وقتی خاک کاملاً از آب پر میشود، فضای مناسب برای تنفس و زندگی کرم خاکی کاهش پیدا میکند.
هشدار: پس از انجام فعالیت، کرمها را به محل زندگیشان برگردانید.
سؤال مهم درس: زیستگاه چیست؟
پاسخ: هر موجود زنده در جایی زندگی میکند که برای تغذیه، تنفس، رشد، تولیدمثل و حرکت آن مناسب باشد. به این مکان زیستگاه آن موجود زنده میگویند.
پاسخ: هر موجود زنده در جایی زندگی میکند که برای تغذیه، تنفس، رشد، تولیدمثل و حرکت آن مناسب باشد. به این مکان زیستگاه آن موجود زنده میگویند.
پاسخ گفت و گو صفحه ۱۱۸ علوم پایه چهارم
آیا ماهی، ببر و عقاب میتوانند در هر جایی زندگی کنند؟ به چه دلیل؟
پاسخ: خیر. هر جانور برای زندگی به غذا، آب، هوا، دما و فضای مناسب نیاز دارد. برای مثال ماهی به محیط آبی نیاز دارد، ببر در زیستگاه خشکی زندگی میکند و عقاب نیز به محیطی مناسب برای پرواز، شکار و لانهسازی نیاز دارد.
آیا جانوران محل زندگی شما میتوانند در جاهای خیلی گرم یا خیلی سرد زندگی کنند؟ به چه دلیل؟
پاسخ:بیشتر آنها نمیتوانند در هر دمایی زندگی کنند؛ زیرا هر جانور با شرایط زیستگاه خود سازگار است. گرما یا سرمای بسیار زیاد ممکن است آب، غذا و شرایط مناسب زندگی آن جانور را از بین ببرد.
جواب فکر کنید صفحه ۱۱۸ علوم چهارم
آیا به نظر شما بوستان یا باغچه یک زیستگاه است؟ دلیل بیاورید.
پاسخ: بله؛ زیرا در بوستان یا باغچه گیاهان و جانوران مختلفی زندگی میکنند و برای آنها آب، هوا، خاک، غذا و محل مناسب برای رشد و زندگی فراهم است. بوستان نمونهای از زیستگاهی است که انسان آن را میسازد.
جواب گفت و گو صفحه ۱۱۸ علوم چهارم
دربارهی نقش انسان در حفظ یا تخریب زیستگاهها در هریک از تصویرهای زیر در گروه خود گفتوگو کنید.
پاسخ:
تصویر بالای سمت چپ: جادهسازی با ماشینآلات سنگین میتواند درختان و پوشش گیاهی را از بین ببرد و زیستگاه جانوران را تخریب کند.تصویر بالای سمت راست: مشخص کردن یک منطقه به عنوان منطقهی حفاظتشده و جلوگیری از فعالیتهای آسیبزا، به حفظ زیستگاه کمک میکند.تصویر پایین سمت چپ: ریختن زباله در طبیعت، خاک و محل زندگی جانوران را آلوده میکند.
تصویر بالای سمت چپ: جادهسازی با ماشینآلات سنگین میتواند درختان و پوشش گیاهی را از بین ببرد و زیستگاه جانوران را تخریب کند.تصویر بالای سمت راست: مشخص کردن یک منطقه به عنوان منطقهی حفاظتشده و جلوگیری از فعالیتهای آسیبزا، به حفظ زیستگاه کمک میکند.تصویر پایین سمت چپ: ریختن زباله در طبیعت، خاک و محل زندگی جانوران را آلوده میکند.
تصویر پایین وسط: فعالیت کارخانهها و آلودگی ناشی از آنها میتواند هوا، خاک و محیط زندگی جانداران را آلوده کند.
تصویر پایین سمت راست: ورود فاضلاب و آب آلوده به محیطهای طبیعی و تالابها باعث آلودگی آب و آسیب دیدن گیاهان و جانوران آن زیستگاه میشود.
نتیجه: انسان میتواند با کارهایی مانند حفاظت از مناطق طبیعی، به حفظ زیستگاهها کمک کند؛ امّا فعالیتهایی مانند جادهسازی بیرویه، آلودگی، ریختن زباله و ورود فاضلاب میتوانند زیستگاه جانداران را تخریب کنند.
جواب سوال پایین صفحه ۱۱۹ علوم پایه چهارم
شما برای محافظت از زیستگاهها چه کارهای دیگری میتوانید انجام دهید؟
پاسخ: در طبیعت زباله نمیریزم، به گیاهان و جانوران آسیب نمیزنم، لانهی جانوران را خراب نمیکنم، جانوران وحشی را در قفس نگه نمیدارم، هنگام گردش در طبیعت آتش را بهطور کامل خاموش میکنم، در مصرف آب و کاغذ صرفهجویی میکنم و در برنامههای پاکسازی و حفاظت از محیطزیست شرکت میکنم.
جمعبندی کوتاه درس: موجودات زنده برای زندگی به شرایط مناسب نیاز دارند و هر جاندار در زیستگاه مناسب خود زندگی میکند. موجودات زنده از راه زنجیرهها و شبکههای غذایی با یکدیگر ارتباط دارند و تغییر تعداد یک جاندار میتواند روی جانداران دیگر اثر بگذارد. انسان نیز میتواند با رفتار درست از زیستگاهها حفاظت کند یا با آلودگی و تخریب طبیعت، زندگی بسیاری از گیاهان و جانوران را به خطر بیندازد.
بیشتر بخوانید :
