درس نهم علوم چهارم با موضوع «بدن ما (۱)» دانشآموزان را با سلولها بهعنوان بخشهای سازندهی بدن، قسمتهای اصلی سلول، رشد و ترمیم سلولها و نیاز آنها به آب، غذا و هوا آشنا میکند. در ادامهی درس نیز مسیر گوارش غذا از دهان تا رودهها و چگونگی آماده شدن مواد غذایی برای ورود به سلولهای بدن بررسی میشود. در این مطلب پاسخ فعالیتها، گفتوگوها، فکر کنید و دیگر پرسشهای صفحات ۷۸ تا ۸۲ را با زبانی ساده و قابل فهم میخوانید.
جواب فعالیت صفحه ۷۸ علوم چهارم
به نظر شما پوست از بین رفتهی دست محمّد چگونه بهبود پیدا کرد؟ آیا پوست جدیدی ساخته شد؟
پاسخ: بله. وقتی سلولهای پوست آسیب میبینند، سلولهای جدید جای سلولهای آسیبدیده را میگیرند و به این ترتیب زخم کمکم بهبود پیدا میکند و پوست ترمیم میشود.
۱- یک تکّه پارچهی سیاه رنگ و کمی زبر را به آرامی به پشت دست خود بکشید.
۲- پارچه را از روی دستتان بردارید و به دقّت به آن نگاه کنید؛ چه مشاهده میکنید؟
پاسخ: روی پارچه ذرههای بسیار ریز و روشن پوست دیده میشود. این ذرهها همان سلولهای مردهی لایهی رویی پوست هستند که بهتدریج از پوست جدا میشوند.
جواب سوال وسط صفحه ۷۸ علوم چهارم
اندازهی یک سلّول چقدر است؟
پاسخ: سلولها بسیار کوچک هستند؛ بهطوریکه برای دیدن آنها به میکروسکوپ نیاز داریم. در کتاب آمده است که میلیونها سلول پوست روی یک میلیمتر از خطکش جا میگیرند.
یک میلیمتر را روی خطکش ببینید. چه چیزهایی را میشناسید که اندازهی آنها از یک میلیمتر هم کوچکتر است؟
پاسخ: بعضی ذرههای بسیار ریز گرد و غبار، شن یا پودرها میتوانند اندازهای کمتر از یک میلیمتر داشته باشند.
برای مشاهدهی آنها از چه ابزاری استفاده میکنید؟
پاسخ: برای مشاهدهی اجسام بسیار کوچک از میکروسکوپ استفاده میکنیم. میکروسکوپ اجسام را بزرگتر از اندازهی واقعی نشان میدهد.
پهنای پای این جانور چقدر است؟
پاسخ: با توجه به خطکش موجود در تصویر، پهنای پای جانور حدود یک میلیمتر یا کمی کمتر است؛ یعنی اندازهی آن بسیار کوچک است.
سؤال مهم درس: بدن ما و همهی جانداران از چه ساخته شده است؟
پاسخ: بدن ما و همهی جانداران از سلول (یاخته) ساخته شده است.
جواب فعالیت صفحه ۷۹ علوم چهارم
سلولهایی که در داخل دهان ما قرار دارند، به راحتی جدا میشوند. به کمک آموزگار، این سلولها را با استفاده از گوشپاککن از دهان خود خارج کنید و با استفاده از میکروسکوپ مشاهده کنید، سپس شکل آنها را بکشید.
مراحل نشان دادهشده در تصویر کتاب:
۱- جدا کردن سلولهای داخل دهان
۲- قرار دادن سلولها روی تیغه
۳- قرار دادن تیغک روی تیغه
۴- مشاهده با میکروسکوپ
مشاهده: در زیر میکروسکوپ، سلولهای داخل دهان به صورت سلولهای بسیار کوچک کنار یکدیگر دیده میشوند. میتوان شکل سادهی آنها را مطابق آنچه در میکروسکوپ مشاهده میشود رسم کرد.
شکلهایی را که رسم کردهاید، در گروه خود مقایسه کنید.
پاسخ: ممکن است نقاشیهای دانشآموزان کمی با هم متفاوت باشند؛ اما همهی آنها باید نشان دهند که سلولهای داخل دهان بسیار کوچک و در کنار یکدیگر قرار دارند.
جواب گفت و گو صفحه ۸۰ علوم چهارم
دربارهی شباهتهای سلّولهای صفحهی قبل در گروه خود گفتوگو کنید.
پاسخ: سلولهای قسمتهای مختلف بدن از نظر شکل کاملاً یکسان نیستند؛ اما سلولها معمولاً دارای سه بخش اصلی هستند: پردهی دور سلول یا غشاء، سیتوپلاسم و هسته.
پاسخ گفت و گو صفحه ۸۰ علوم چهارم
ما برای زنده ماندن و رشد کردن به چه چیزهایی نیاز داریم؟
پاسخ: برای زنده ماندن و رشد کردن به غذا، آب و هوا نیاز داریم. سلولهای بدن نیز به این مواد نیاز دارند تا زنده بمانند، رشد کنند و تقسیم شوند.
سؤال مهم درس: هر سلول معمولاً از چند قسمت تشکیل شده است؟ نام ببرید.
پاسخ: از سه قسمت: پردهی دور سلول یا غشاء، سیتوپلاسم و هسته.
جواب فکر کنید صفحه ۸۰ علوم چهارم
با توجّه به اندازهی سلولها، غذاهایی که میخوریم، باید چقدر ریز شوند تا بتوانند وارد سلولهای بدن شوند؟ پاسخ خود را با یک نقاشی نشان دهید.
پاسخ: غذا باید در هنگام گوارش آنقدر ریز و کوچک شود که ذرههای آن بتوانند وارد سلولهای بدن شوند.
راهنمای نقاشی: میتوانید ابتدا یک تکهی بزرگ غذا را بکشید و در مراحل بعد نشان دهید که غذا به ذرههای کوچکتر و کوچکتر تبدیل میشود تا در پایان بتواند وارد سلول شود.
جواب گفت و گو صفحه ۸۱ علوم چهارم
وقتی سیب میخوریم، برای آن چه اتّفاقی میافتد؟
متنهای زیر را به دقّت بخوانید؛ دربارهی آنها گفتوگو کنید و نتیجه را به کلاس گزارش دهید.
پاسخ:
۱- دهان: سیب را با دندانها تکهتکه میکنیم. سیب با بزاق یا آب دهان مخلوط میشود و به شکل گلولههای نرم درمیآید.
۲- مری: گلولههای نرم سیب کمکم از مری عبور میکنند و به معده میرسند.
۳- معده: سیب نرمشده مدتی در معده میماند و گوارش آن ادامه پیدا میکند تا به شکل مایع غلیظی از ذرههای سیب درآید.
۴- رودهی باریک: مایع غلیظ وارد رودهی باریک میشود و ذرههای غذایی در آنجا برای ورود به سلولهای بدن آماده میشوند.
۵- رودهی بزرگ: مواد گوارشنیافته، مانند پوست سیب، به رودهی بزرگ میروند تا از بدن دفع شوند.
پاسخ گفت و گو صفحه ۸۱ علوم چهارم
برای گوارش غذا کدام بخشهای بدن باید فعّالیت کنند؟
پاسخ: بخشهایی مانند دهان و دندانها، مری، معده، رودهی باریک و رودهی بزرگ در مسیر گوارش غذا فعالیت دارند.
سؤال مهم درس: گوارش غذا از چه موقع آغاز میشود؟
پاسخ: گوارش غذا از زمانی آغاز میشود که غذا را وارد دهان میکنیم.
جواب سوال آخر صفحه ۸۲ علوم چهارم
شما برای مراقبت از بدن خود چه کارهایی انجام میدهید؟
پاسخ: غذا را بهخوبی میجوم، از غذاهای سالم و گوناگون استفاده میکنم، در خوردن نوشابه زیادهروی نمیکنم، شیر و لبنیات را به اندازهی کافی مصرف میکنم، غذا و نوشیدنی خیلی داغ یا خیلی سرد نمیخورم و بهداشت فردی خود را رعایت میکنم.
جمعبندی کوتاه درس: بدن ما از تعداد بسیار زیادی سلول ساخته شده است. سلولها زندهاند و برای زنده ماندن و رشد کردن به غذا، آب و هوا نیاز دارند. بسیاری از سلولهای آسیبدیده با تولید سلولهای جدید ترمیم میشوند. همچنین غذا باید در دستگاه گوارش به ذرههای بسیار کوچک تبدیل شود تا بتواند وارد سلولهای بدن شود.
مطالب پیشنهادی :