جواب قلمرو زبانی، ادبی و فکری درس یازدهم فارسی یازدهم؛ یاران عاشق
پاسخ کامل سوالات کارگاه متنپژوهی درس یازدهم فارسی یازدهم یاران عاشق، شامل قلمرو زبانی، ادبی و فکری صفحه ۹۲ تا ۹۴.
در این بخش، پاسخ کامل کارگاه متن پژوهی درس یازدهم فارسی یازدهم را بررسی میکنیم. تمرینهای درس «یاران عاشق» شامل قلمرو زبانی، قلمرو ادبی و قلمرو فکری صفحات ۹۲، ۹۳ و ۹۴ کتاب فارسی یازدهم است.
جواب قلمرو زبانی صفحه ۹۲ و ۹۳ درس یازدهم فارسی یازدهم
سؤال ۱: با توجه به کاربرد واژههای مشخصشده در بیتهای زیر، معادل معنایی آنها را بنویسید.
منکر آیینه باشد چشم کور
دشمن آیینه باشد روی زرد
ای داور زمانه، ملوک زمانه را
جز بر ارادت تو مسیر و مدار نیست
منکر: انکارکننده؛ کسی که چیزی را نمیپذیرد.
مدار: گردش و دور زدن؛ مسیری که حرکت در آن صورت میگیرد.
نکته آموزشی:
صفت مطلق: صفتی که بدون ساخت ویژه، ویژگی اسم را نشان میدهد؛ مانند: «پاک»، «شاد» و «خطرناک».
صفت فاعلی: معمولاً انجامدهندۀ یک کار یا دارندۀ یک حالت را نشان میدهد؛ مانند: «نویسنده»، «گویا»، «خندان» و «آموزگار».
صفت مفعولی: اغلب از بن ماضی فعل همراه با «ه» ساخته میشود و مفهوم انجام شدن کاری بر چیزی را میرساند؛ مانند «نوشته» و «شکسته».
صفت لیاقت: شایستگی یا قابلیت انجام کاری را بیان میکند؛ مانند: «خواندنی» و «دیدنی».
صفت نسبی: وابستگی و نسبت داشتن به شخص، مکان، زمان یا چیزی دیگر را نشان میدهد؛ مانند «آسمانی»، «آهنین» و «کودکانه».
| فعل | بن مضارع | صفت فاعلی | صفت لیاقت | صفت مفعولی |
|---|---|---|---|---|
| نوشت | نویس | نویسنده | نوشتنی | نوشته |
| خواندم | خوان | خواننده | خواندنی | خوانده |
جواب قلمرو ادبی صفحه ۹۳ درس یازدهم فارسی یازدهم
✓ پاسخ:
تشبیه: «زخم انکار» در بیت ششم.
در این ترکیب، انکار به زخمی آزاردهنده تشبیه شده است که میتواند بر جان عاشق وارد شود.
متناقضنما:
«بزن زخم، این مرهم عاشق است»
در ظاهر، «زخم» باعث درد و آسیب است و «مرهم» برای درمان زخم به کار میرود؛ اما شاعر زخم را برای عاشق همچون مرهم و درمان معرفی میکند. قرار گرفتن این دو مفهوم مخالف در کنار یکدیگر، تصویری متناقضنما ساخته است.
از نظر قالب شعری، هر دو اثر در قالب مثنوی سروده شدهاند؛ اما موضوع و فضای آنها متفاوت است.شعر «زاغ و کبک» اثری تعلیمی است و پیام آن به پیامدهای تقلید نابجا و نسنجیده مربوط میشود. در مقابل، «یاران عاشق» در حوزۀ ادبیات انقلاب اسلامی قرار میگیرد و از ایثار، شهادت، عشق به آرمان و جانفشانی شهیدان سخن میگوید.
جواب قلمرو فکری صفحه ۹۴ درس یازدهم فارسی یازدهم
منظور از یاران عاشق، شهیدان و ایثارگرانی هستند که با عشق و ایمان، جان خود را در راه آرمان و میهن فدا کردهاند.در بیت سوم:
«از آنها که خورشید فریادشان / دمید از گلوی سحرزادشان»
بر ویژگیهایی مانند روشنگری، هدایت دیگران، امیدآفرینی و نوید پیروزی تأکید شده است.
بیت پایانی بر وفاداری به شهیدان و ادامۀ راه و آرمان آنان تأکید دارد. شاعر از ما میخواهد تنها به بزرگداشت شهیدان بسنده نکنیم، بلکه در عمل نیز پشتیبان ارزشهایی باشیم که آنان برای حفظشان جانفشانی کردند.
ای مرغ سحر، عشق ز پروانه بیاموز
کان سوخته را جان شد و آواز نیامد
سعدی✓ مفهوم: عاشق واقعی در راه عشق سختی و رنج را تحمل میکند، اما اهل ادعا و شکایت نیست. پروانه در راه معشوق میسوزد و جان میدهد، بیآنکه از رنج خود فریاد بزند.
✓ بیت متناسب از درس:
مگو سوخت جان من از فرط عشق
خموشی است هان، اولین شرط عشق
چه از تیر و چه از تیغ، شما روی نتابید
که در جوشن عشقید، که از کرب و بلایید
حمید سبزواری✓ مفهوم: کسی که حقیقتاً در مسیر عشق قرار گرفته است، از خطر، رنج و حتی مرگ نمیهراسد و هنگام روبهرو شدن با دشواریها از راه خود بازنمیگردد.
✓ بیت متناسب از درس:
بزن زخم، این مرهم عاشق است
که بی زخم مردن غم عاشق است
در قلمرو زبانی این درس با انواع صفت بیانی و ساختمان آنها آشنا میشویم. قلمرو ادبی بر آرایههایی مانند تشبیه و متناقضنما تمرکز دارد و قلمرو فکری نیز مفاهیمی همچون ایثار، شهادت، پایداری در راه عشق و وفاداری به آرمان شهیدان را بررسی میکند.
