معنی شعر دلیران و مردان ایران زمین فارسی دهم؛ آرایه‌های ادبی

در این مطلب معنی شعر دلیران و مردان ایران زمین فارسی دهم صفحه ۱۱۰ را به صورت بیت به بیت می‌خوانید. برای هر بیت، علاوه بر معنی روان، معنی واژه‌های دشوار، آرایه‌های ادبی و نکات زبانی، مفهوم بیت نیز توضیح داده شده است. در پایان نیز پیام کلی شعر و مهم‌ترین نکات امتحانی را مرور می‌کنیم.

معنی شعر دلیران و مردان ایران زمین فارسی دهم

واژه‌ها: چو: هنگامی که؛ هنگامه: زمان، غوغا و عرصه؛ دگرباره: بار دیگر؛ پرآوازه: مشهور و نامدار.

نکته ادبی: «تازه / پرآوازه» قافیه و «شد» ردیف است.

واژه‌ها: خطّه: سرزمین؛ نغز: نیکو، زیبا و عالی؛ پدرام: خرم و سرسبز؛ جان‌پرور: نشاط‌آور و زندگی‌بخش؛ تابناک: درخشان.

آرایه‌ها: خاک: مجاز از سرزمین و میهن؛ «پاک / تابناک» قافیه.

واژه‌ها: مرز: سرزمین و کشور؛ فرخنده: مبارک و خجسته؛ مردخیز: دلاورپرور؛ کنام: لانه و جایگاه؛ ستیز: جنگ و مبارزه.

آرایه‌ها: مرز: مجاز از کشور؛ پلنگان: استعاره از دلاوران و رزمندگان شجاع؛ «مردخیز / دشمن‌ستیز» قافیه.

واژه‌ها: دگر ره: بار دیگر؛ هنر: فضیلت و شایستگی؛ خیره: متحیر و شگفت‌زده؛ دیده: چشم؛ روزگار: زمانه.

آرایه‌ها: دیده روزگار: تشخیص و استعاره مکنیه؛ زیرا برای روزگار، چشم در نظر گرفته شده است؛ «آشکار / روزگار» قافیه.

واژه‌ها: هژیر: دلیر، چابک و پسندیده؛ جنگ‌آور: جنگجو؛ کین: دشمنی و انتقام؛ روز کین: روز جنگ و نبرد.

آرایه‌ها: روز کین: کنایه از روز نبرد؛ «زمین / کین» قافیه.

واژه‌ها: خروشان: فریادزنان؛ جوشان: پرشور و خشمگین؛ به کردار: مانند؛ فراز آمدند: نزدیک شدند؛ کران: کناره و افق؛ فوج: گروه و دسته.

آرایه‌ها: رزمندگان به موج خروشان تشبیه شده‌اند؛ موج / فوج: جناس ناهمسان؛ فوج فوج: تکرار؛ جوشان: کنایه از پرشور و پرخشم بودن.

واژه‌ها: به مردی: با مردانگی و شجاعت؛ روی نهادن: رفتن و حرکت کردن؛ گفت‌وگوی: سخن گفتن.

آرایه‌ها: روی نهادن: کنایه از رفتن؛ جهان: مجاز از مردم جهان؛ پر از گفت‌وگو شدن: کنایه از مشهور و زبانزد شدن؛ «روی / گفت‌وگوی» قافیه.

واژه‌ها: حافظ: نگهدارنده و پاسدار؛ آب و گل: سرشت و وجود.

آرایه‌ها: آب و گل: مجاز از سرشت و وجود و دارای اشاره به آفرینش انسان؛ «دیگر / کشور» قافیه و «ند» در ساخت پایانی دو مصراع نقش ردیف دارد.

واژه‌ها: بداندیش: بدخواه و دشمن؛ خرمن: تودۀ غله؛ خدنگ: درختی سخت‌چوب که از چوب آن تیر و نیزه می‌ساختند؛ در اینجا تیر؛ گران: سنگین و سهمگین.

آرایه‌ها: دلاوران به آتش و خدنگ تشبیه شده‌اند؛ خرمن: استعاره از هستی و داشته‌های دشمن؛ خدنگ: مجاز از تیر؛ «خرمن / دشمن» قافیه و «اند» ردیف است.

واژه‌ها: بیم: ترس؛ فرهنگ: در اینجا به صورت تصویری، فرهنگ و واژه‌نامۀ آنان؛ تسلیم: فرمان‌برداری و دست کشیدن از مقاومت.

آرایه‌ها: حرف: مجاز از واژه؛ به فرهنگشان حرف تسلیم نیست: کنایه از اینکه هرگز در برابر دشمن تسلیم نمی‌شوند؛ «بیم / تسلیم» قافیه و «نیست» ردیف است.

واژه‌ها: فلک: آسمان و گردون؛ عزم: اراده و همت؛ مَلَک: فرشته؛ آفرین‌گوی: ستایش‌کننده؛ رزم: جنگ و نبرد.

آرایه‌ها: فلک در شگفتی: تشخیص؛ فلک / ملک: جناس ناهمسان؛ عزم / رزم: جناس ناهمسان و قافیه؛ «شماست» ردیف است.

واژه‌ها: یزدان: خداوند؛ باور: ایمان و اعتقاد؛ مر: از عناصر زبان کهن و برای تأکید؛ نگهبان: محافظ و پشتیبان.

نکته زبانی: «را» در «شما را چو باور به یزدان بود» نشانۀ مفعول نیست و مفهوم دارندگی دارد؛ یعنی: چون شما به یزدان باور داشته باشید.

آرایه: «یزدان / نگهبان» قافیه و «بود» ردیف است.

معنی کلمات شعر دلیران و مردان ایران زمین

مهم ترین آرایه های شعر دلیران و مردان ایران زمین

پیام و مفهوم شعر دلیران و مردان ایران زمین

شاعر در این شعر از دلاوری، ایمان، میهن‌دوستی و مقاومت رزمندگان ایران ستایش می‌کند. هنگامی که کشور با آزمونی دشوار روبه‌رو می‌شود، مردان شجاع ایران برای دفاع از سرزمین و ارزش‌های خود به میدان می‌آیند و با فداکاری، نام ایران را سربلند می‌کنند.

نکات مهم امتحانی شعر دلیران و مردان ایران زمین