جواب درس سوم دین و زندگی دهم | پنجره ای به روشنایی

۱ـ زندگی این جهان یک زندگی موقّتی است.

پاسخ: «هر کسی طعم مرگ را می‌چشد؛ آنگاه به سوی ما بازگردانده می‌شوید.»

آیهٔ مرتبط: آیهٔ ۵۷ سورهٔ عنکبوت.

۲ـ زندگی دیگری وجود دارد که نتیجهٔ زندگی دنیاست.

پاسخ: «آن وقت کسانی را که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته کرده‌اند، در خانه‌هایی بهشتی جا می‌دهیم» و «چه نیکوست پاداش اهل عمل».

آیهٔ مرتبط: آیهٔ ۵۸ سورهٔ عنکبوت؛ این عبارت‌ها ارتباط ایمان و کارهای انسان در دنیا را با پاداش آخرت نشان می‌دهند.

۳ـ انسان نابود نمی‌شود و همواره در سرای دیگر به زندگی ادامه می‌دهد.

پاسخ: «آنگاه به سوی ما بازگردانده می‌شوید» و «بهشتیان در آنجا جاویدانند».

آیات مرتبط: آیات ۵۷ و ۵۸ سورهٔ عنکبوت.

۴ـ مؤمنان نیکوکار نگاه بهشتی به مرگ دارند و مراقب رفتار خود هستند.

پاسخ: «ای مؤمنان، مراقب رفتارتان در حضور خدا باشید» و «هر کس باید ببیند برای فردای خود چه آماده کرده است». همچنین عبارت «کسانی را که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته کرده‌اند، در خانه‌هایی بهشتی جا می‌دهیم» به امید آنان به زندگی بهشتی اشاره دارد.

آیات مرتبط: آیهٔ ۱۸ سورهٔ حشر و آیهٔ ۵۸ سورهٔ عنکبوت.

به آیات اوّل درس مراجعه کنید و ببینید کدام آیه بر این نگاه به دنیا دلالت می‌کند؟ عبارت‌هایی از ترجمهٔ آیه را نیز انتخاب کنید.

پاسخ: آیهٔ ۱۸ سورهٔ حشر، به‌ویژه عبارت «هر کس باید ببیند برای فردای خود چه آماده کرده است».

این عبارت نشان می‌دهد که دنیا فرصتی برای آماده شدن و فراهم کردن توشهٔ آخرت است. بنابراین مؤمن، دنیا را مسیر رسیدن به زندگی جاودان می‌داند و مراقب است فرصت امروز را چگونه می‌گذراند.

در ترجمهٔ آیات قبل تفکر کنید و به سؤال زیر پاسخ دهید: کسانی که به آخرت اعتقادی ندارند، در پاسخ به پیامبران چه می‌گویند و چه رفتاری از خود بروز می‌دهند؟ به حداقل چهار نکته اشاره کنید.

پاسخ: بر اساس توصیف آیات ۳۱ تا ۳۵ سورهٔ جاثیه، رفتار و گفتار گروه مورد اشاره چنین است:

۱ـ تکبّر در برابر آیات الهی: آیات را می‌شنوند، اما با خودبرتربینی از پذیرفتن آنها سر باز می‌زنند. ــ آیهٔ ۳۱

۲ـ نپذیرفتن یقین به قیامت: می‌گویند نمی‌دانیم قیامت چیست و آن را فقط گمانی می‌دانیم که به آن یقین نداریم. ــ آیهٔ ۳۲

۳ـ مسخره کردن: آیات خدا و آنچه دربارهٔ آخرت به آنان هشدار داده شده است، به ریشخند می‌گیرند. ــ آیات ۳۳ و ۳۵

۴ـ فراموش کردن روز حساب: در زندگی خود به دیدار روز قیامت و پاسخ‌گویی دربارهٔ اعمالشان توجه نمی‌کنند. ــ آیهٔ ۳۴

۵ـ فریب خوردن از زندگی دنیا: دل‌بستگی به زندگی دنیایی، آنان را از توجه به آخرت بازمی‌دارد. ــ آیهٔ ۳۵

پاسخ کوتاه برای دفتر: تکبّر در برابر آیات، تردید در قیامت، مسخره کردن نشانه‌های الهی، فراموشی روز حساب و فریب خوردن از زندگی دنیا.

به ترجمهٔ آیات این جلسه مراجعه کنید و به سؤال زیر پاسخ دهید: چه سرنوشتی در انتظار منکرین آخرت است؟ این سرنوشت نتیجهٔ چیست؟

پاسخ: طبق آیات ۳۳ تا ۳۵ سورهٔ جاثیه، بدی کارهایشان برای آنان آشکار می‌شود و عذابی که مسخره می‌کردند، آنان را فرا می‌گیرد. جایگاهشان دوزخ است، یاوری برای نجات ندارند، از آن بیرون برده نمی‌شوند و عذرشان پذیرفته نمی‌شود.

علت این سرنوشت: آنان آیات خدا را مسخره کردند، فریب زندگی دنیا را خوردند و روز حساب را به فراموشی سپردند؛ بنابراین با نتیجهٔ انتخاب‌ها و اعمال خود روبه‌رو می‌شوند.

۱ـ آیا گروهی که راه بی‌توجهی و غفلت از مرگ را پیش می‌گیرند، شیوهٔ درستی را انتخاب کرده‌اند؟ چرا؟

پاسخ: خیر؛ زیرا نادیده گرفتن مرگ، مانع وقوع آن نمی‌شود. در نگاه درس، انسان باید با پذیرفتن محدود بودن فرصت زندگی، برای استفادهٔ درست از عمر و آماده شدن برای آخرت برنامه‌ریزی کند. غفلت ممکن است باعث شود جبران خطاها و انجام کارهای نیک را پیوسته به آینده موکول کنیم.

توجه درست به مرگ، به معنای کنار گذاشتن شادی و فعالیت نیست؛ بلکه یادآوری ارزش فرصت زندگی و مسئولیت ما در برابر کارهایمان است.

۲ـ با دقت در جریانات و اتفاقات پیرامون خود، برخی از اعمال و رفتارهایی را که ناشی از فراموشی و غفلت از آخرت است، بیان کنید.

پاسخ: در چارچوب پیام درس، بی‌توجهی به حسابرسی اعمال می‌تواند در رفتارهایی مانند نمونه‌های زیر نمود پیدا کند:

۱ـ تقلب در امتحان یا معامله برای رسیدن به سود زودگذر.

۲ـ کم‌فروشی، گران‌فروشی ناعادلانه یا پایمال کردن حق دیگران.

۳ـ دروغ گفتن، تهمت زدن و بردن آبروی افراد برای منفعت شخصی.

۴ـ مصرف نادرست اموال عمومی و بی‌توجهی به مسئولیتی که بر عهده داریم.

۵ـ سرگرم شدن افراطی به مال و مقام و فراموش کردن کمک به دیگران.

۶ـ عقب انداختن همیشگیِ عذرخواهی، بازگرداندن حق مردم و جبران اشتباه‌ها.

نمونه پاسخ کوتاه: تقلب، دروغ‌گویی، ظلم به دیگران، تضییع اموال عمومی و بی‌توجهی به جبران خطاها، از نمونه‌هایی هستند که می‌توانند با غفلت از آخرت همراه باشند.

۳ـ چرا برخی از کسانی که آخرت را قبول دارند، باز هم گناه می‌کنند؟

پاسخ: چون پذیرفتن ذهنیِ آخرت همیشه به ایمان قلبی و رفتار پایدار تبدیل نشده است. ممکن است فرد بداند که باید پاسخ‌گوی اعمال خود باشد، اما هنگام تصمیم‌گیری، از این حقیقت غافل شود و تحت تأثیر هوس و وسوسه، لذت زودگذر را ترجیح دهد. بنابراین لازم است باور خود را با یاد خدا، مراقبت از رفتار و تمرین کارهای درست تقویت کند.

مثال: دانش‌آموزی می‌داند تقلب نادرست است و به حسابرسی اعمال نیز اعتقاد دارد، اما برای گرفتن نمرهٔ بیشتر تقلب می‌کند؛ در این موقعیت، رفتارش با باورش هماهنگ نبوده است.

۴ـ آیا توجه به آخرت، لزوماً بی‌توجهی به دنیا و عقب‌ماندگی در زندگی دنیایی را در پی دارد؟

پاسخ: خیر؛ زیرا کارهای شایستهٔ همین دنیا، توشهٔ آخرت را می‌سازند. درس خواندن، کسب مهارت، کار و درآمد حلال، کمک به مردم و آباد کردن جامعه می‌توانند با نیت درست، ارزش اخروی داشته باشند. توجه به آخرت یعنی دنیا را هدف نهایی ندانیم و برای رسیدن به خواسته‌های دنیایی، اخلاق و حقوق دیگران را زیر پا نگذاریم.

نمونه پاسخ کوتاه: خیر؛ مؤمن می‌تواند هم برای پیشرفت و آبادانی دنیا تلاش کند و هم با انجام درست مسئولیت‌هایش، برای آخرت توشه فراهم کند.

پاسخ درس‌های قبلی:

جواب درس دوم دین و زندگی دهم | قدرت پرواز

جواب درس اول دین و زندگی دهم | هدف زندگی