معنی و مفهوم گنج حکمت عامل و رعیت فارسی دهم صفحه ۱۰۳؛ آرایههای ادبی
معنی و بازنویسی گنج حکمت عامل و رعیت فارسی دهم صفحه ۱۰۳، همراه با معنی واژگان، آرایههای ادبی و نکات زبانی حکایت.
در این مطلب معنی گنج حکمت عامل و رعیت فارسی دهم صفحه ۱۰۳ را به صورت کامل بررسی میکنیم. در ادامه میتوانید معنی متن عامل و رعیت، معنی کلمات، آرایههای ادبی، نکات زبانی، مفهوم بیت پایانی، پیام و خلاصه حکایت را بخوانید.
نام: عامل و رعیت
بخش: گنج حکمت
صفحه: ۱۰۳ فارسی دهم
موضوع: ضرورت جلوگیری بهموقع از ظلم و ستم
شخصیت اصلی: ذوالنّون مصری
معنی گنج حکمت عامل و رعیت فارسی دهم
واژهها: ذوالنّون مصری: نام یکی از عارفان مشهور؛ عامل: کارگزار، حاکم، والی؛ ولایت: سرزمین، ناحیه؛ رعیّت: مردم؛ درازدستی: تعدی و تجاوز؛ روا داشتن: انجام دادن، جایز شمردن؛ سزا: جزا و کیفر.
آرایهها: درازدستی کردن: کنایه از تعدی و تجاوز کردن به حقوق و اموال دیگران.
واژهها: بلی: آری؛ ستده: گرفته؛ زجر: آزار و شکنجه؛ مصادره: ضبط کردن مال و دارایی؛ بازستانی: پس بگیری؛ خزینه: خزانه؛ نهی: بگذاری؛ درویش: فقیر و تهیدست.
آرایه و نکته: «درویش و رعیت را چه سود دارد؟» پرسش انکاری است؛ یعنی این کار دیگر برای مردم هیچ سودی ندارد.
نکته دستوری: «را» در عبارت «درویش و رعیت را چه سود دارد؟» به معنی «برای» است؛ یعنی: «برای درویش و رعیت چه سودی دارد؟»
واژهها: خجل: شرمنده؛ دفع: جلوگیری کردن، دور کردن؛ مضرّت: زیان و آسیب؛ بفرمود: فرمان داد؛ در حال: فوراً، بیدرنگ.
معنی بیت گنج حکمت عامل و رعیت
نه چون گوسفندان مردم درید
واژهها: درید: پاره کرد، از بین برد؛ هم اوّل: همان آغاز کار.
آرایهها: گرگ: استعاره از انسان یا کارگزار ستمگر؛ گوسفندان: در ساخت تمثیلی بیت، نماد افراد بیدفاع و آسیبپذیر؛ کل بیت تمثیل است و برای بیان ضرورت جلوگیری بهموقع از ظلم به کار رفته است.
معنی کلمات گنج حکمت عامل و رعیت
عامل: کارگزار، حاکم، والی
ولایت: سرزمین، ناحیه
رعیّت: مردم
درازدستی: تعدی و تجاوز
روا داشتن: انجام دادن، جایز شمردن
سزا: جزا، کیفر
ستدن: گرفتن
زجر: آزار، اذیت و شکنجه
مصادره: ضبط کردن اموال
بازستاندن: پس گرفتن
خزینه: خزانه
درویش: فقیر، تهیدست
خجل: شرمنده
دفع: جلوگیری، دور کردن
مضرّت: زیان، آسیب، گزند
در حال: فوراً، بیدرنگ
آرایه های ادبی عامل و رعیت فارسی دهم
درویش و رعیت را چه سود دارد؟: پرسش انکاری
گرگ: استعاره از فرد یا کارگزار ستمگر
بیت پایانی: تمثیل برای ضرورت جلوگیری از ستم پیش از گسترش آن
نکات زبانی گنج حکمت عامل و رعیت
«را» در «درویش و رعیت را چه سود دارد؟»: به معنی «برای» است.
ستدن: مصدر به معنی گرفتن است.
نهی: در این متن از فعل «نهادن» و به معنی «میگذاری» است، نه «نهی کردن» به معنی منع کردن.
پیام گنج حکمت عامل و رعیت چیست؟
پیام دیگر: حاکمان در برابر رفتار کارگزاران خود مسئولاند و نباید در برخورد با ظلم سهلانگاری کنند.
دوراندیشی: انسان خردمند تنها به مجازات پس از وقوع حادثه فکر نمیکند، بلکه با دوراندیشی از وقوع آسیب جلوگیری میکند.
خلاصه گنج حکمت عامل و رعیت
ذوالنّون مصری به پادشاهی خبر میدهد که یکی از کارگزارانش به مردم ستم میکند. پادشاه میگوید روزی او را مجازات خواهد کرد؛ اما ذوالنّون به او یادآوری میکند که اگر کارگزار ابتدا تمام اموال مردم را بگیرد و سپس مجازات شود، بازپسگیری اموال و قرار دادن آنها در خزانه دیگر سودی برای مردم ستمدیده ندارد.
پادشاه از این سخن شرمنده میشود و بلافاصله دستور جلوگیری از ستم کارگزار را میدهد. بیت پایانی نیز همین اندیشه را با یک تمثیل بیان میکند: گرگ را باید پیش از آنکه گوسفندان را بدرد، متوقف کرد.
نکات مهم امتحانی عامل و رعیت فارسی دهم
⭐ رعیت: مردم
⭐ درازدستی: کنایه از تعدی و تجاوز
⭐ خجل: شرمنده
⭐ مضرّت: زیان و آسیب
⭐ «درویش و رعیت را چه سود دارد؟»: پرسش انکاری
⭐ گرگ: استعاره از فرد ستمگر
⭐ بیت پایانی: تمثیل
⭐ پیام اصلی: جلوگیری بهموقع از ظلم و پیشگیری از زیان
⭐ مفهوم مرتبط: دوراندیشی و مسئولیتپذیری حاکم





