جواب فعالیت های درس سوم مطالعات نهم | چهره زمین
پاسخ کامل فعالیت های درس سوم مطالعات اجتماعی نهم «چهره زمین» شامل جواب صفحات ۱۶، ۱۸ و ۲۰ درباره زیستکره، ناهمواریها و تأثیر فعالیت انسان بر محیط طبیعی.
در درس سوم مطالعات اجتماعی نهم «چهرهٔ زمین»، با محیطهای تشکیلدهندهٔ زمین، ناهمواریها و تأثیر فعالیتهای انسان بر طبیعت آشنا میشویم. در ادامهٔ این مطلب از تاپ ناپ، جواب فعالیتهای صفحات ۱۶، ۱۸ و ۲۰، پاسخ مقایسهٔ نمودارهای صفحهٔ ۱۶ و راهنمای نامگذاری قارههای صفحهٔ ۱۷ آمده است.
پاسخ درس بعدی : جواب فعالیت های درس چهارم مطالعات نهم | آب فراوان، هوای پاک
جواب فعالیت صفحه ۱۶ مطالعات نهم
۱ـ زیستکره برای حیات، به هر یک از سه بخش سنگکره، آبکره و هواکره (جوّ) چه نیازی دارد؟ توضیح دهید.
پاسخ: زندگی موجودات زنده به هر سه بخش وابسته است:
سنگکره: بستر زندگی بسیاری از جانداران است. خاکِ آن محل رشد گیاهان و تأمین مواد معدنی مورد نیاز آنهاست. انسان نیز برای ساختوساز و تهیهٔ بسیاری از مواد اولیه از سنگکره استفاده میکند.
آبکره: آب مورد نیاز جانداران را فراهم میکند. گیاهان برای رشد و انسانها و جانوران برای ادامهٔ زندگی به آب نیاز دارند. دریاها، رودها و دریاچهها نیز زیستگاه بسیاری از موجودات زندهاند.
هواکره: گازهای لازم برای زندگی را فراهم میکند؛ برای مثال، اکسیژن برای تنفس بسیاری از جانداران و کربندیاکسید برای غذاسازی گیاهان لازم است. جوّ زمین همچنین در تنظیم دما و محافظت از جانداران نقش دارد.
۲ـ آیات قرآن کریم را بخوانید و ارتباط آنها را با این درس توضیح دهید.
پاسخ: این آیات به زمین، آسمان، آب و موجودات زنده اشاره میکنند؛ همان بخشهایی که در این درس دربارهٔ ارتباط آنها میخوانیم.
- آیهٔ ۲۲ سورهٔ بقره: زمین را بستر زندگی معرفی میکند و از آسمان، بارش آب و رویش میوهها سخن میگوید. این آیه با نقش سنگکره، هواکره و آبکره در فراهم شدن شرایط زندگی و تأمین غذای جانداران ارتباط دارد.
- آیهٔ ۲۹ سورهٔ شوری: آسمانها، زمین و جانداران پراکنده در آنها را از نشانههای خداوند میداند. ارتباط آن با درس، توجه به گوناگونی موجودات زنده و محیط زندگی آنهاست.
با توجه به شکل، بگویید دو نیمکرهٔ شمالی و جنوبی از نظر وسعت آبهایشان چه تفاوتی با هم دارند.
پاسخ: سهم آبها از سطح نیمکرهٔ جنوبی بیشتر است. طبق نمودار کتاب، آب حدود ۸۲ درصد نیمکرهٔ جنوبی و ۶۰ درصد نیمکرهٔ شمالی را پوشانده است. در هر دو نیمکره، وسعت آبها از خشکیها بیشتر است.
نیمکرهٔ شمالی
نیمکرهٔ جنوبی
بخش زرد نشاندهندهٔ خشکی است؛ سهم خشکی در نیمکرهٔ جنوبی ۱۸ درصد است.
مطالعات نهم صفحه ۱۷ با جواب
سال گذشته با پنج مجموعهٔ بزرگ خشکیها، یعنی قارههای آسیا، اروپا، آفریقا، آمریکا، استرالیا و اقیانوسیه آشنا شدید. آنها را روی نقشه نامگذاری کنید.
پاسخ: نامها را در محدودهٔ مربوط به هر قاره بنویسید:
- آسیا: پهنهٔ بزرگ خشکی در سمت راستِ بالای نقشه؛ در شرق اروپا و شمال اقیانوس هند.
- اروپا: در غرب آسیا و شمال دریای مدیترانه، در بخش میانیِ بالای نقشه.
- آفریقا: در جنوب اروپا و دریای مدیترانه؛ خشکی بزرگی که خط استوا از آن میگذرد.
- آمریکا: در سمت چپ نقشه؛ شامل آمریکای شمالی در بالا و آمریکای جنوبی در پایین.
- استرالیا و اقیانوسیه: در پایینِ سمت راست نقشه؛ شامل استرالیا و جزیرههای پیرامون آن در اقیانوس آرام.
جواب فعالیت صفحه ۱۸ مطالعات نهم
۳ـ جدولی با دو ستون رسم کنید: الف) کوهستانها و دامنهٔ آنها، ب) جلگهها و دشتها. سپس، بهطور گروهی موارد استفاده و بهرهبرداری انسان از هر یک را در همان ستون فهرست کنید.
پاسخ:
| کوهستانها و دامنهٔ آنها | جلگهها و دشتها |
|---|---|
| استفاده از آب چشمهها و رودهای سرچشمهگرفته از کوهستان | کشاورزی در زمینهای هموارِ دارای آب و خاک مناسب |
| دامداری و استفاده از مراتع کوهستانی | دامداری و ایجاد واحدهای پرورش دام و طیور |
| باغداری در دامنههای مناسب و کشت پلکانی در بعضی نواحی | ساخت شهرها، روستاها و مراکز خدماتی |
| استخراج معادن و تهیهٔ سنگهای ساختمانی | احداث کارخانهها و شهرکهای صنعتی در مکانهای مناسب |
| ساخت سد در درههای مناسب برای ذخیرهٔ آب و گاهی تولید برق | ساخت جاده، راهآهن و فرودگاه |
| گردشگری، کوهنوردی و ورزشهای زمستانی در نواحی مناسب | استخراج منابعی مانند نفت، گاز یا نمک در بعضی دشتها |
| نصب دکلهای مخابراتی و فرستندهها در ارتفاعات مناسب | ایجاد مراکز تجاری، انبارها و تأسیسات حملونقل |
جواب فعالیت صفحه ۲۰ مطالعات نهم
۴ـ به تصاویر بالا دقت کنید و توضیح دهید که در هر یک، تأثیر فعالیت انسان بر ناهمواریها و محیط طبیعی چگونه است.
پاسخ: توضیح تصاویر بهترتیب از راست به چپ و از ردیف بالا به پایین:
۱. دریاچهٔ ارومیه
تصویر، عقبنشینی آب و نمایان شدن بستر نمکی دریاچه را نشان میدهد. مصرف زیاد آب در حوضهٔ دریاچه و کاهش آبی که از رودها به آن میرسد، میتواند به کمآبی آن کمک کند. در اینجا منظور، برداشت مستقیم آب شور دریاچه برای کشاورزی نیست؛ بلکه کاهش آب ورودی به آن است.
۲. معدن
انسان برای استخراج مواد معدنی، بخشهایی از زمین را حفاری میکند و سنگ و خاک را جابهجا میکند. این کار باعث ایجاد گودال، بریدگی و تغییر شکل سطح زمین میشود.
۳. سد و جاده
با ساخت سد، جریان رود مهار میشود و در پشت آن دریاچهای مصنوعی شکل میگیرد. برای ساخت جاده نیز بخشی از دامنه تراشیده یا هموار میشود؛ بنابراین هم جریان آب و هم شکل محیط طبیعی تغییر میکند.
۴. کشت پلکانی برنج
انسان دامنهٔ شیبدار را به سطحهای کوچک و پلهمانند تبدیل کرده است تا بتواند در آن کشاورزی کند. این روش به نگهداری آب در شالیزار و کاهش شسته شدن خاک کمک میکند.
۵. تونل و جاده
انسان برای آسانتر شدن رفتوآمد، در دل کوه تونل حفر کرده و در دامنهها جاده ساخته است. حفاری و تراشیدن سنگها، شکل طبیعی کوه و دامنه را تغییر میدهد.
۶. خانههای روستایی کندوان
مردم با تراشیدن و خالی کردن بخشی از صخرهها، درون آنها خانه ساختهاند. این تصویر هم استفاده از شکل طبیعی سنگها برای سکونت را نشان میدهد و هم تغییر دادن آنها برای ایجاد اتاق، در و پنجره.
۵ـ گفتوگو کنید و دلیل و مثال بیاورید: به نظر شما، امروزه انسان بیشتر زندگی خود را با ناهمواریهای زمین انطباق میدهد یا برعکس، ناهمواریها را برای مقاصد خود تغییر میدهد یا هر دو؟
پاسخ: هر دو کار را انجام میدهد. انسان گاهی فعالیتهای خود را متناسب با شرایط طبیعی انتخاب میکند و گاهی با استفاده از ابزار و فناوری، ناهمواریها را تغییر میدهد.
- نمونهٔ انطباق با طبیعت: انتخاب زمین هموار برای کشاورزی و ساختوساز، استفاده از مراتع کوهستانی برای دامداری و انتخاب مسیر جاده متناسب با درهها و گذرگاههای طبیعی.
- نمونهٔ تغییر دادن طبیعت: حفر تونل در کوه، ساخت سد، استخراج معدن، هموار کردن زمین و ایجاد مزرعههای پلکانی.
میزان دستکاری و دخالت انسان در محیطهای طبیعی نسبت به گذشته بیشتر شده است یا کمتر؟ چرا؟
پاسخ: بیشتر شده است؛ زیرا جمعیت و نیاز انسان به مسکن، غذا، انرژی و راههای ارتباطی افزایش یافته و ابزارها و ماشینآلات قدرتمندتری نیز ساخته شدهاند. امروزه با دستگاههای حفاری و ماشینآلات راهسازی میتوان در زمان کوتاه، مقدار زیادی سنگ و خاک را جابهجا کرد؛ کاری که در گذشته بسیار دشوار و زمانبر بود.
خلاصه درس سوم مطالعات نهم
محیط زندگی جانداران با سنگکره، آبکره و هواکره ارتباط دارد و ادامهٔ زندگی به این سه بخش وابسته است. حدود ۷۱ درصد سطح زمین را آب پوشانده و سهم آبها در نیمکرهٔ جنوبی بیشتر از نیمکرهٔ شمالی است. خشکیهای زمین هموار نیستند و کوهها، فلاتها، تپهها، جلگهها و دشتها چهرههای متفاوتی به آنها دادهاند. ناهمواریها در طول زمان بر اثر عوامل طبیعی، مانند حرکت ورقههای زمین، آتشفشان، هوازدگی و فرسایش، تغییر میکنند. فعالیتهای انسان، از جمله معدنکاری، ساخت سد و جاده، حفر تونل و کشت پلکانی نیز بر شکل زمین اثر میگذارند. انسان هم زندگی خود را با طبیعت سازگار میکند و هم برای رفع نیازهایش آن را تغییر میدهد.
مطالب پیشنهادی:
جواب فعالیت های درس دوم مطالعات نهم | حرکات زمین
جواب فعالیت های درس اول مطالعات نهم | زمین، مهد زیبای انسانها
