جواب درس یازدهم دین و زندگی دهم | فضیلت آراستگی

۱ـ چرا یکی از دختران شعیب نزد موسی بازگشت؟

پاسخ: از طرف پدرش، حضرت شعیب، بازگشت تا موسی را دعوت کند و پدرش پاداش آب دادن به گوسفندان آن‌ها را به او بدهد. این موضوع در آیهٔ ۲۵ سورهٔ قصص بیان شده است.

۲ـ کدام رفتار این دختر برای خداوند مهم و ارزشمند بود که خداوند آن را بازگو کرده و به اطلاع همهٔ انسان‌ها در طول تاریخ رسانده است؟

پاسخ: رفتار باحیا و باوقار او هنگام آمدن نزد موسی. قرآن با عبارت «تَمْشی عَلَی اسْتِحْیاءٍ» به این ویژگی اشاره می‌کند؛ یعنی او با حیا قدم برمی‌داشت و پیام پدرش را محترمانه بیان کرد.

۳ـ به خاطر کدام ویژگی‌ها، یکی از آن دو دختر از پدر خود خواست که حضرت موسی را استخدام کند و به او دستمزد بدهد؟ چرا آن ویژگی‌ها مورد توجه آن دختر و حضرت شعیب قرار گرفت؟

پاسخ: به دلیل توانمندی و امانت‌داری موسی؛ همان دو ویژگی «الْقَوِیُّ الْأَمینُ» در آیهٔ ۲۶ سورهٔ قصص. توانمندی باعث می‌شود فرد بتواند کار را به‌خوبی انجام دهد و امانت‌داری سبب می‌شود در مسئولیت خود درستکار و قابل اعتماد باشد و از اعتماد دیگران سوءاستفاده نکند.

پاسخ کوتاه: موسی هم توانایی انجام کار را داشت و هم درستکار و قابل اعتماد بود؛ بنابراین برای سپردن مسئولیت فرد مناسبی به شمار می‌رفت.

۱ـ وقتی دختر حضرت شعیب به سوی حضرت موسی آمد، چه رفتاری از خود نشان داد؟

پاسخ: با حیا و وقار به سوی او آمد و دعوت پدرش را روشن و محترمانه به او رساند.

۲ـ این رفتار به خاطر چه بود؟

پاسخ: این رفتار از عفاف، حیا و تربیت درست او سرچشمه می‌گرفت. او در ارتباط با دیگران، احترام و حدود اخلاقی را رعایت می‌کرد.

📌 نکته: حیا به معنای ناتوانی در صحبت کردن یا انجام مسئولیت نیست؛ دختر حضرت شعیب با حفظ وقار، پیام خود را بیان کرد و دربارهٔ استخدام موسی نیز پیشنهاد داد.

با توجه به شکل پوشش‌های موجود در جامعه برای پسران و دختران، بگویید که کدام‌یک از آن‌ها عفت افراد را بیشتر تضمین می‌کند؟ چرا؟

پاسخ: در چارچوب مطالب درس، پوششی که تمیز، مرتب، متناسب با موقعیت و رعایت‌کنندهٔ حدود شرعی باشد و حالت بدن‌نما یا خودنمایانه نداشته باشد، با عفاف سازگارتر است. چنین پوششی آراستگی را با وقار و اعتدال همراه می‌کند.

نمونه برای دختران: چادر یا لباس و پوشش مناسب دیگری که حدود شرعی را رعایت کند و نازک و بدن‌نما نباشد.

نمونه برای پسران: لباس تمیز، مناسب و پوشیده‌ای که با محیط تحصیل یا کار تناسب داشته باشد و برای خودنمایی انتخاب نشده باشد.

البته عفاف تنها به لباس محدود نیست؛ گفتار، نگاه و رفتار هم اهمیت دارند و از ظاهر افراد به‌تنهایی نمی‌توان دربارهٔ شخصیت و اخلاق آن‌ها قضاوت کرد.

۱ـ آراستگی چه تفاوتی با خودنمایی دارد؟

پاسخ: آراستگی یعنی بهتر و زیباتر کردن ظاهر و باطن؛ مانند رعایت نظافت، مرتب بودن، ادب و خوش‌اخلاقی. آراستگی با اعتدال همراه است. خودنمایی زمانی شکل می‌گیرد که فرد برای جلب توجه و تحسین دیگران، در پرداختن به ظاهر زیاده‌روی کند و ارزش خود را به دیده شدن وابسته سازد.

مثال: پوشیدن لباس تمیز و مرتب برای حضور در کلاس، آراستگی است؛ اما خریدهای غیرضروری و پیاپی فقط برای رقابت با دیگران، می‌تواند نشانهٔ افراط و خودنمایی باشد.

۲ـ چرا خصلت ارزشمند عفاف در وجود زنان از ارزش بیشتری برخوردار است؟

پاسخ: طبق توضیح کتاب، زنان از نعمت زیبایی و لطافت بیشتری برخوردارند و حفظ و استفادهٔ درست از این نعمت، مسئولیت بیشتری به همراه دارد؛ ازاین‌رو کتاب بر اهمیت عفاف در زنان تأکید می‌کند. عفاف کمک می‌کند زیبایی با حفظ کرامت و شخصیت انسانی همراه باشد و وسیلهٔ خودنمایی نشود.

این توضیح به معنای اختصاص عفاف به زنان نیست؛ مردان نیز موظف‌اند در نگاه، گفتار و رفتار خود عفاف را رعایت کنند و به دیگران احترام بگذارند.

۱ـ پیرامون ما افرادی هستند که با استفاده از خلاقیت‌های خود تحسین دیگران را برانگیخته‌اند و در زمینه‌های گوناگون هنری، ورزشی، علمی، اجتماعی و اخلاقی به فردی مؤثر در جامعه تبدیل شده‌اند. آنچه دربارهٔ عوامل این موفقیت می‌دانید، بیان کنید.

پاسخ: شناخت استعداد، انتخاب هدف روشن، تمرین و پشتکار، استفاده از راهنمایی افراد باتجربه، پذیرش اشتباه و تلاش برای اصلاح آن، از عوامل مهم موفقیت‌اند. این افراد به جای تکیه بر ظاهر و جلب توجه زودگذر، مهارت و اخلاق خود را پرورش می‌دهند و کاری سودمند انجام می‌دهند.

نمونه‌های زیر پیشنهادی‌اند؛ می‌توانید نمونه‌ای را انتخاب کنید که با مشاهدات شما هماهنگ‌تر است.

نمونهٔ علمی: دانش‌آموزی که برای حل یک مشکل مدرسه، وسیله‌ای ساده طراحی می‌کند، با پرسشگری، مطالعه، آزمایش و کمک گرفتن از معلم به نتیجه می‌رسد. او از شکستِ طرح اول ناامید نمی‌شود و آن را اصلاح می‌کند.

نمونهٔ هنری: فردی که نقاشی یا خوش‌نویسی زیبایی خلق می‌کند، استعدادش را با تمرین منظم و پذیرش نظر استاد پرورش داده است. خلاقیت و صبوری او باعث می‌شود اثرش مورد توجه قرار گیرد.

نمونهٔ ورزشی: ورزشکاری که پیشرفت می‌کند، برنامهٔ تمرینی را جدی می‌گیرد، از مربی می‌آموزد و به قوانین و حریف احترام می‌گذارد. نظم و اخلاق ورزشی، در کنار مهارت، موجب احترام دیگران به او می‌شود.

نمونهٔ اجتماعی و اخلاقی: کسی که برای کمک به همکلاسی‌های ضعیف‌تر گروه درسی تشکیل می‌دهد، با مهربانی، مسئولیت‌پذیری و همکاری به دیگران سود می‌رساند. اعتماد اطرافیان به او، نتیجهٔ رفتار درست و استمرار در کمک کردن است.

۲ـ با خود بیندیشید و ببینید که تا چه اندازه کوشش کرده‌اید آراستگی همراه با عفاف داشته باشید. آیا موانع درونی در مقابل این کوشش وجود داشته است؟ آن‌ها را برای خود مشخص کنید و برای برداشتن آن موانع، راه‌حل مناسب تنظیم نمایید. مانع‌های بیرونی چطور؟ آیا آن‌ها هم وجود داشته‌اند؟ با آن موانع چگونه برخورد کرده‌اید؟

پاسخ: این فعالیت خودارزیابی است. نمونه‌های زیر را با توجه به تجربهٔ واقعی خود تغییر دهید.

نمونهٔ برنامه برای برطرف کردن موانع:

پاسخ درس‌های قبلی:

جواب درس دهم دین و زندگی دهم | یاری از دو یار عزیز

جواب درس نهم دین و زندگی دهم | اعتماد بر او