جواب فعالیت های درس هفتم انسان و محیط زیست یازدهم | محیط زیست، بستر گردشگری مسئولانه
پاسخ کامل فعالیت های درس ۷ انسان و محیط زیست یازدهم «محیط زیست، بستر گردشگری مسئولانه» شامل جواب فعالیت های ۱ تا ۱۰ صفحات ۱۰۴، ۱۰۵، ۱۰۶، ۱۰۸، ۱۰۹، ۱۱۰، ۱۱۱، ۱۱۷ و ۱۱۹، بههمراه جدول صفحه ۱۱۵ و تدبر در آیات صفحه ۱۲۰.
درس هفتم انسان و محیط زیست یازدهم، «محیط زیست، بستر گردشگری مسئولانه»، درباره شناخت جاذبههای گردشگری و سفر کردن همراه با احترام به طبیعت و مردم محلی است. در این مطلب، پاسخ فعالیتها، نمونه سفرنامه، پرسشنامۀ تکمیلشده و پاسخ تمرینهای تصویری این درس را میخوانید.
جواب فعالیت ۱ صفحه ۱۰۴ انسان و محیط زیست یازدهم
گفت و گو کنید
شما ترجیح میدهید به کدام یک از مناطق بالا سفر کنید. دلایل خود را بنویسید.
پاسخ: نمونه پاسخ برای انتخاب آبشار بیشه:
من ترجیح میدهم به آبشار بیشه در لرستان سفر کنم؛ زیرا:
۱. به دیدن آبشار و چشماندازهای طبیعی علاقه دارم.
۲. میخواهم از نزدیک با طبیعت لرستان آشنا شوم.
۳. شنیدن صدای آب و تماشای محیط طبیعی برایم آرامشبخش است.
۴. میتوانم از طبیعت عکاسی کنم و بدون آسیب رساندن به محیط، خاطرهای خوب بسازم.
نمونههای دیگر برای انتخاب
گنبد سلطانیه در زنجان: این مکان را انتخاب میکنم چون به معماری تاریخی علاقه دارم و میخواهم شکل گنبد، آجرکاریها و هنر سازندگان بنا را از نزدیک ببینم.
کویر مصر در اصفهان: دوست دارم چشمانداز ماسهها و آسمان شب کویر را ببینم و با زندگی مردم مناطق کویری آشنا شوم.
شهر سوخته در سیستان و بلوچستان: این مکان را انتخاب میکنم تا درباره زندگی مردم در گذشته و آثار باقیمانده از تمدنهای کهن اطلاعات بیشتری به دست آورم.
جواب فعالیت ۲ صفحه ۱۰۵ انسان و محیط زیست یازدهم
با توجه به شکلهای بالا به پرسشهای زیر پاسخ دهید:
۱ـ با استفاده از نقشه، جاذبههای دیگری را برای ایران مشخص کنید؟
پاسخ: علاوه بر جاذبههای مشخصشده در نقشه کتاب، میتوان این موارد را نام برد:
| استان | نمونه جاذبه گردشگری |
|---|---|
| فارس | تخت جمشید، حافظیه و سعدیه |
| اصفهان | میدان نقش جهان و بناهای تاریخی اطراف آن |
| یزد | بافت تاریخی یزد و باغ دولتآباد |
| کرمان | ارگ بم و باغ شاهزاده ماهان |
| کرمانشاه | بیستون و طاقبستان |
| همدان | غار علیصدر و هگمتانه |
| گیلان | ماسوله و قلعهرودخان |
| اردبیل | مجموعه شیخ صفیالدین اردبیلی |
| خوزستان | سازههای آبی تاریخی شوشتر و چغازنبیل |
| مازندران | چشمههای باداب سورت |
۲ـ به کمک معلم خود انواع گردشگریهای دیگر را که در دنیا وجود دارد، نام ببرید.
پاسخ: گردشگری علمی و آموزشی، ورزشی، سلامت و درمانی، تجاری، روستایی، کشاورزی، عشایری، نجومی و ماجراجویانه.
برای مثال، سفر برای شرکت در یک مسابقه ورزشی، گردشگری ورزشی است؛ سفر برای شرکت در نمایشگاه تجاری، گردشگری تجاری و سفر برای مشاهده آسمان شب در منطقه مناسب، گردشگری نجومی محسوب میشود.
جواب فعالیت ۳ صفحه ۱۰۶ انسان و محیط زیست یازدهم
۱ـ به صورت گروهی تحقیق کنید که توسعۀ گردشگری چه تأثیری بر بهبود شرایط اقتصادی محل زندگی شما دارد؟
پاسخ: گردشگران برای رفتوآمد، غذا، اقامت، بازدید و خرید سوغات هزینه میکنند. اگر این خدمات را مردم محل ارائه دهند، درآمد وارد کسبوکارهای محلی میشود و فرصت شغلی به وجود میآید.
برای نمونه، در یک روستای گردشگرپذیر، خانوادهها میتوانند از راه اقامتگاه بومگردی، فروش محصولات کشاورزی، تهیه غذاهای محلی، تولید صنایعدستی و راهنمایی گردشگران درآمد داشته باشند. در شهرها نیز رستورانها، مراکز اقامتی، فروشگاهها و خدمات حملونقل از گردشگری تأثیر میپذیرند.
این آثار زمانی ماندگارترند که گردشگری با ظرفیت محیط هماهنگ باشد، مردم محلی در آن مشارکت کنند و هزینههای آلودگی و تخریب بر دوش آنها باقی نماند.
۲ـ برخی بر این باورند که بیتوجهی به گردشگری سبب هدر رفتن سرمایه ملی میشود. این دیدگاه را در کلاس نقد کنید.
پاسخ: این دیدگاه از آن جهت درست است که آثار تاریخی، طبیعت و فرهنگ کشور، ظرفیت ارزشمندی برای آموزش، اشتغال و درآمد دارند. بیتوجهی به حفاظت و معرفی آنها میتواند هم فرصتهای اقتصادی را از بین ببرد و هم باعث فرسودگی یا تخریب جاذبهها شود.
اما افزایش تعداد گردشگران به هر قیمت، راهحل مناسبی نیست. ساختوساز بیبرنامه، مصرف بیش از ظرفیت آب، تولید زباله و آسیب به فرهنگ مردم محلی نیز سرمایه ملی را هدر میدهد. بعضی مناطق حساس باید بازدید محدود و کنترلشده داشته باشند.
بنابراین، توجه درست به گردشگری یعنی حفاظت از جاذبهها، برنامهریزی متناسب با توان محیط، توزیع منصفانه منافع و احترام به مردم میزبان؛ نه فقط بیشتر کردن تعداد مسافران.
جواب فعالیت ۴ و ۵ صفحه ۱۰۸ انسان و محیط زیست یازدهم
فعالیت ۴
آیا در نزدیکی محل زندگی شما کاروانسرایی وجود دارد؟ با دوستان خود دربارۀ آن تحقیق و در کلاس ارائه کنید.
پاسخ: محل زندگی دانشآموزان متفاوت است. نمونه گزارش زیر درباره کاروانسرای دیرگچین است که کتاب آن را در استان قم معرفی میکند:
نمونه تحقیق درباره کاروان سرای دیرگچین
کاروانسرای دیرگچین از کاروانسراهای تاریخی ایران در استان قم است. این بنا نشان میدهد که در گذشته برای آسایش و امنیت مسافران در مسیرهای طولانی، محلهای مشخصی ساخته میشد.
کاروانسراها معمولاً فضایی برای استراحت مسافران، نگهداری کالا و استقرار چهارپایان داشتند. وجود آنها به سفر و رفتوآمد کاروانها کمک میکرد و در ارتباط میان شهرها و رونق تجارت نقش داشت.
دیرگچین از بناهای مجموعه ثبتشدۀ «کاروانسرای ایرانی» در فهرست میراث جهانی یونسکو است. حفاظت از چنین بناهایی، هم به شناخت تاریخ سفر در ایران کمک میکند و هم میتواند زمینه بازدید آموزشی و گردشگری مسئولانه را فراهم کند.
نمونههای دیگر برای انتخاب موضوع تحقیق
✅ کاروانسرای مشیر یزد؛ نمونه معرفیشده در کتاب از بازسازی کاروانسراها.
✅ کاروانسرای بیستون در کرمانشاه.
✅ کاروانسرای رباط شرف در خراسان رضوی.
✅ کاروانسرای سعدالسلطنه در قزوین.
در گزارش محلی، نام بنا، محل قرارگیری، کاربرد گذشته، ویژگیهای معماری و ضرورت حفاظت از آن را توضیح دهید. اگر در نزدیکی محل زندگی شما کاروانسرایی وجود ندارد، همین موضوع را بنویسید و یکی از نمونههای بالا را برای تحقیق انتخاب کنید.
فعالیت ۵؛ گفت و گو کنید
چگونه میتوان ضمن برگزاری روز طبیعت، سیزده به دری شاد و خاطرهانگیز، کمترین آسیب را به محیط زیست وارد نمود؟
پاسخ: با انتخاب محل مناسب و رعایت چند رفتار ساده:
✅ غذا را به اندازه نیاز ببریم و از ظروف چندبارمصرف استفاده کنیم.
✅ زبالهها، حتی تهسیگار و باقیمانده بستهبندیهای کوچک را جمع کنیم.
✅ شاخه درختان را نشکنیم، گلهای خودرو را نچینیم و روی تنه درختان یادگاری ننویسیم.
✅ در جنگل، مرتع و محلهای غیرمجاز آتش روشن نکنیم.
✅ با صدای بلند، تعقیب جانوران یا نزدیک شدن به لانهها مزاحمت ایجاد نکنیم.
✅ خودرو را در مسیر و محل مجاز نگه داریم و وارد پوشش گیاهی نشویم.
✅ ماهی قرمز و دیگر جانوران غیربومی را در رودخانه و تالاب رها نکنیم.
برای سرگرمی هم میتوانیم بازیهای گروهی کمصدا، عکاسی، پیادهروی در مسیر مشخص و مشاهده طبیعت را انتخاب کنیم.
جواب فعالیت ۶ صفحه ۱۰۹ انسان و محیط زیست یازدهم
خاطرات یکی از سفرهای خود را در قالب یک سفرنامۀ جذاب با توجه به دانستههایتان از درس پنجم کتاب نگارش، تهیه کنید.
پاسخ: دو نمونه سفرنامه برای الگوبرداری. زمان، همراهان و جزئیات را با تجربه واقعی سفر خود هماهنگ کنید.
نمونه اول؛ یک روز در روستای مادربزرگ
صبح هنوز کاملاً روشن نشده بود که راه افتادیم. مادرم از شب قبل ناهار را آماده کرده بود و پدرم چند بار پرسیده بود: «قمقمهها را برداشتید؟» قرار بود یک روز را در روستای مادربزرگ بگذرانیم؛ جایی که برای من بوی نان تازه و خاک نمخورده میداد.
هرچه از شهر دورتر میشدیم، ساختمانها کمتر و زمینهای کشاورزی بیشتر میشدند. شیشه را کمی پایین کشیدم. هوای خنک به صورتم خورد و خواب از سرم پرید. وقتی رسیدیم، مادربزرگ کنار در ایستاده بود. هنوز سلاممان تمام نشده بود که گفت: «اول صبحانه، بعد گردش!»
بعد از صبحانه، با پسرخالهام در مسیر کنار باغها قدم زدیم. نزدیک باغ همسایه، شاخهای پر از میوه از دیوار بیرون آمده بود. دستم را جلو بردم، اما یادم افتاد که بیرون بودن شاخه به معنای اجازه چیدن نیست. جلوتر، خود صاحب باغ را دیدیم؛ با اجازه او چند میوه چیدیم و درباره کار باغداری پرسیدیم.
ظهر کنار خانواده نشستیم. ظرفهای همیشگی خانه را برده بودیم و خبری از انبوه بشقابهای یکبارمصرف نبود. بعد از ناهار، چند عکس گرفتیم. مادربزرگ اصرار داشت که خودش هم در عکس باشد، اما هر بار درست لحظه گرفتن عکس، چیزی میگفت و همه میخندیدیم.
پیش از برگشتن، اطراف محل نشستنمان را نگاه کردیم تا چیزی جا نمانده باشد. در راه بازگشت، به باغها نگاه میکردم و فکر میکردم روستا فقط جایی برای تفریح ما نیست؛ خانۀ آدمهایی است که هر روز در آن زندگی و کار میکنند. دوست داشتم دفعه بعد هم همانقدر پاکیزه و آرام ببینمش.
نمونه دوم؛ خاطره سفر به مشهد
از چند روز پیش منتظر سفر بودم. بستن چمدان برایم زودتر از خود سفر شروع شده بود؛ هر بار چیزی داخلش میگذاشتم و دوباره بیرون میآوردم. بالاخره روز حرکت رسید و همراه خانواده راهی مشهد شدیم.
پس از رسیدن و کمی استراحت، به سمت حرم امام رضا (ع) رفتیم. در میان رفتوآمد مردم، خانوادههایی را میدیدم که از شهرهای مختلف آمده بودند. وقتی گنبد را دیدم، برای چند لحظه ساکت شدم. بعضی احساسها را نمیشود همان لحظه توضیح داد.
پس از زیارت، در مسیر بازگشت از چند مغازه دیدن کردیم. پدرم گفت بهتر است خریدهایمان را به اندازه نیاز انجام دهیم. چند سوغاتی کوچک انتخاب کردیم و آنها را در کیسهای گذاشتیم که از خانه همراه آورده بودیم.
یکی از خاطرههای شیرین سفر، گفتوگو با فروشندهای بود که با حوصله درباره محله و مسیرها راهنماییمان کرد. آن روز فهمیدم رفتار مردم و احترام متقابل هم به اندازه دیدنیهای یک شهر در خاطره مسافر باقی میماند.
هنگام برگشت، دلم میخواست سفر چند روز دیگر ادامه پیدا کند. در دفترم نوشتم: «از این سفر فقط سوغاتی نیاوردم؛ چند تصویر روشن، چند گفتوگوی ساده و آرامشی آوردم که دوست دارم حفظش کنم.»
جواب فعالیت ۷ صفحه ۱۱۰ انسان و محیط زیست یازدهم
گفت و گو کنید
با توجه به تصاویر منطقه گردشگری باداب سورت چه پیشنهادهایی برای حفظ این جاذبه طبیعی ارائه میدهید؟
پاسخ: مهمترین کار، جلوگیری از ورود و راه رفتن گردشگران روی حوضچهها و رسوبات حساس است. برای این کار پیشنهاد میکنم:
- مسیر و محل مشخصی برای بازدید و عکاسی تعیین شود.
- تابلوهای روشن درباره حساسیت رسوبات و ممنوعیت ورود به حوضچهها نصب شود.
- راهنما و نیروی مراقبت، بازدیدکنندگان را راهنمایی کنند.
- تعداد بازدیدکنندگان با ظرفیت محل هماهنگ باشد.
- خودروها در محل مناسب و دور از بخش حساس متوقف شوند.
- از ریختن زباله، برداشت رسوبات و آسیب به چشمانداز جلوگیری شود.
این جاذبه طی زمانی طولانی شکل گرفته است؛ آسیب چند لحظهای ممکن است بهآسانی جبران نشود.
جواب فعالیت ۸ صفحه ۱۱۱ انسان و محیط زیست یازدهم
آیا در محل زندگی شما هم جاذبههای گردشگری وجود دارد؟ با پرکردن این پرسشنامه، دربارۀ رفتار گردشگران در آن محل گزارشی تهیه کنید.
پاسخ: نمونه زیر برای یک محل گردشگرپذیر تنظیم شده است. پاسخهای شخصی را با وضعیت واقعی محل زندگی خود هماهنگ کنید.
| سؤال | بلی | خیر | توضیحات |
|---|---|---|---|
| ۱ـ آیا گردشگران زیادی برای بازدید از جاذبههای محل زندگی شما میآیند؟ | ✓ | در تعطیلات و روزهای مناسب سال، تعداد بازدیدکنندگان بیشتر میشود. | |
| ۲ـ آیا بازدید این گردشگران تأثیر مثبتی بر زندگی شما دارد؟ چگونه؟ | ✓ | به فروش محصولات محلی و رونق خدمات و کسبوکارها کمک میکند. | |
| ۳ـ آیا شما به همراه خانواده از این جاذبهها دیدن کردهاید؟ | ✓ | در این نمونه، خانواده از جاذبه محل بازدید کرده است. | |
| ۴ـ آیا سفر گردشگران در ایجاد مشکلات محیط زیستی محل زندگی شما تأثیری دارد؟ | ✓ | رفتار نامناسب بعضی افراد، زباله، سروصدا و آسیب به پوشش گیاهی ایجاد میکند. |
نمونه گزارش: حضور گردشگران در محل زندگی ما به فروش محصولات و درآمد برخی خانوادهها کمک میکند. با این حال، در روزهای شلوغ، زباله و سروصدا بیشتر میشود. تعیین مسیر بازدید، آموزش گردشگران و فراهم کردن امکانات مناسب میتواند منافع گردشگری را حفظ و آسیبهای آن را کمتر کند.
جواب سؤال صفحه ۱۱۲ انسان و محیط زیست یازدهم
شاید درک سادهای از بوم گردشگری تنها وقت گذرانی و انجام هر فعالیتی در طبیعت باشد. بهطور مثال آیا شکار، آفرود و موتورسواری برروی رملهای بیابان، تاب بستن به درختان و تردد ماشین در جادههای جنگلی انبوه و دستنخورده میتواند نوعی از فعالیتهای بوم گردشگری باشد؟
پاسخ: صرف انجام یک فعالیت در طبیعت، آن را به بومگردشگری تبدیل نمیکند. فعالیتی که خاک و پوشش گیاهی را تخریب کند، جانوران را آزار دهد یا به درختان آسیب بزند، با اصول بومگردشگری سازگار نیست.
بومگردشگری باید همراه با حفاظت از محیط، یادگیری و احترام به مردم محلی باشد؛ بنابراین، فعالیتهای مطرحشده در صورت ایجاد این آسیبها، مصداق بومگردشگری مسئولانه نیستند.
جواب تصاویر صفحه ۱۱۴ و ۱۱۵ انسان و محیط زیست یازدهم
با توجه به اطلاعات داده شده، زیر هر تصویر نوع گردشگری آن را بنویسید.
پاسخ: تصویر چشمه آبگرم در صفحه ۱۱۴، با عنوان «گردشگری درمانی و آرامش» در کتاب پاسخ داده شده است. برای تصویرهای دیگر بنویسید:
تصاویر صفحه ۱۱۴
۱. تصویر قایق و دلفینها، ردیف بالا وسط: بوم گردشگری دریایی و ساحلی.
۲. تصویر قایقسواری در رود خروشان، ردیف بالا سمت چپ: بوم گردشگری ماجراجویانه.
۳. تصویر چادر و دامها، ردیف پایین سمت راست: بوم گردشگری عشایری.
۴. تصویر گردش در کوچه روستا، ردیف پایین وسط: بوم گردشگری روستایی.
۵. تصویر بازدید از مزرعه، ردیف پایین سمت چپ: بوم گردشگری کشاورزی.
تصاویر صفحه ۱۱۵
۱. تصویر پیادهروی گروهی در ناحیه سرسبز، ردیف بالا سمت راست: بوم گردشگری جنگلی.
۲. تصویر مشاهده شیرها، ردیف بالا وسط: بوم گردشگری حیاتوحش.
۳. تصویر کوهنورد، ردیف بالا سمت چپ: بوم گردشگری کوهستانی.
۴. تصویر دره و شکلهای فرسایشی، ردیف پایین سمت راست: بوم گردشگری زمینشناسی.
۵. تصویر آسمان پرستاره و چادر، ردیف پایین وسط: بوم گردشگری نجومی.
۶. تصویر تپههای ماسهای، ردیف پایین سمت چپ: بوم گردشگری بیابانی.
جواب فعالیت ۹ صفحه ۱۱۷ انسان و محیط زیست یازدهم
۱ـ آیا در محل زندگی شما منطقۀ حفاظت شده وجود دارد؟ کدام نوع؟
پاسخ: پاسخ به محل زندگی شما بستگی دارد. از نمونههای معرفیشده در کتاب میتوان استفاده کرد:
| نمونه | نوع منطقه تحت حفاظت |
|---|---|
| گلستان | پارک ملی |
| سوسن چلچراغ در گیلان | اثر طبیعی ملی |
| دنا، نمونه معرفیشده در کتاب | منطقه حفاظتشده |
| دشت ناز در نزدیکی ساری | پناهگاه حیاتوحش |
نمونه پاسخ برای ساری: بله؛ پناهگاه حیاتوحش دشت ناز در نزدیکی ساری قرار دارد و از نمونههای معرفیشده در کتاب است.
نمونه پاسخ در صورت نبود منطقه در نزدیکی محل زندگی: در نزدیکی محل زندگی من چنین منطقهای وجود ندارد؛ اما با نمونههایی مانند پارک ملی گلستان و پناهگاه حیاتوحش دشت ناز آشنا شدهام.
۲ـ آیا گردشگران قوانین مناطق حفاظت شده را رعایت میکنند؟
پاسخ: رفتار گردشگران یکسان نیست. بسیاری از افراد در مسیر مجاز حرکت میکنند، زباله باقی نمیگذارند و به جانوران نزدیک نمیشوند؛ اما بعضی افراد با ورود به بخشهای ممنوع، ایجاد سروصدا، چیدن گیاهان یا رها کردن زباله به منطقه آسیب میزنند.
آموزش، راهنمایی بازدیدکنندگان، تابلوهای روشن و نظارت میتواند رعایت مقررات را بیشتر کند. ورود و فعالیت در این مناطق نیز باید مطابق ضوابط مسئولان منطقه باشد.
جواب جدول صفحه ۱۱۹ انسان و محیط زیست یازدهم
روستای شیوند در متن کتاب، نمونهای برای بررسی همکاری مردم، مسئولان و گردشگران است.
شما چه اقدامات دیگری را پیشنهاد میکنید؟ در جای خالی بنویسید.
پاسخ: خانههای چاپشده کتاب حفظ شدهاند و پاسخهای پیشنهادی جای خالی، رنگی هستند.
| اقدامات اهالی روستا | اقدامات مسئولان | اقدامات گردشگران |
|---|---|---|
| امکانات رفاهی خوبی برای گردشگران مهیا میکنند. | زیرساختهای مورد نیاز را در روستا اصلاح میکنند. | به فرهنگ و آداب و رسوم مردم محلی احترام میگذارند. |
| موضوعات مورد نظر خود را به اطلاع گردشگران میرسانند. | مقررات لازم را برای میزبانان و گردشگران وضع میکنند. | در جنگلهای منطقه، آتش روشن نمیکنند. |
| محصولات و صنایعدستی محلی را با کیفیت مناسب عرضه میکنند. | مانع از آلودگیهای محیط زیستی در روستا میشوند. | زبالهها را جمع میکنند و در محل مناسب تحویل میدهند. |
| گردشگران را با مسیرهای مجاز و بخشهای حساس آشنا میکنند. | بودجۀ لازم را در اختیار شورای روستا میگذارند. | بدون اجازه وارد باغها و زمینهای مردم نمیشوند و از محصولات محلی خرید میکنند. |
جواب فعالیت ۱۰ صفحه ۱۱۹ انسان و محیط زیست یازدهم
با انتخاب یکی از جاذبههای گردشگری محل زندگیتان برنامۀ سفری یک روزه را طراحی کنید.
پاسخ: نمونه برنامه برای بازدید یکروزه از یک روستای گردشگرپذیر نزدیک محل زندگی، همراه با معلم یا بزرگسال مسئول گروه:
۱ـ افراد گروه خود را به شکل جدول زیر دستهبندی کنید.
| مسئولان | شرح وظایف |
|---|---|
| مسئول برنامهریزی و ثبتنام | ثبت اسامی، هماهنگی زمان و هزینه، دریافت رضایت لازم، بررسی شرایط سفر و تنظیم برنامه. |
| راهنمای گردشگری | شناخت مسیر، معرفی جاذبهها، توضیح آداب محلی و هدایت گروه در مسیر مجاز. |
| پشتیبانی و تدارکات | هماهنگی وسیله رفتوآمد، آب و غذا، وسایل ضروری و جعبه کمکهای اولیه. |
| مسئول حفاظت از محیط زیست | یادآوری اصول حفاظت، پیگیری جمعآوری زباله و بررسی محل توقف پیش از ترک آن. |
۲ـ چه برنامهای برای سفر دارید؟ برای حفاظت از محیط زیستی چه تدارکاتی دیدهاید؟
پاسخ: برنامۀ پیشنهادی ما چنین است:
| زمان | برنامه |
|---|---|
| ۸ صبح | حضور اعضا، بررسی وسایل و توضیح مقررات سفر. |
| ۹ صبح | رسیدن به مقصد و آشنایی با راهنمای محلی. |
| ۹:۳۰ تا ۱۲ | بازدید و پیادهروی در مسیر مجاز، عکاسی و یادداشتبرداری. |
| ۱۲ تا ۱۳ | ناهار و استراحت در محل مناسب. |
| ۱۳ تا ۱۵ | آشنایی با صنایعدستی و محصولات محلی و گفتوگو با میزبانان با رضایت آنها. |
| ۱۵ تا ۱۶ | بررسی پاکیزگی محل، شمارش اعضا و بازگشت. |
برای کاهش آسیب، قمقمه و ظرف چندبارمصرف، کیسه جمعآوری زباله و غذای متناسب با تعداد افراد همراه میبریم. وسیله رفتوآمد مشترک انتخاب میکنیم و پیش از سفر درباره مسیر، شرایط هوا و مقررات محل اطلاعات میگیریم. وارد زمین خصوصی نمیشویم و برنامهای برای روشن کردن آتش نداریم.
۳ـ چگونه میتوانید سفر مسئولانهتری داشته باشید؟
پاسخ: با احترام به فرهنگ و حریم خصوصی مردم، خرید محصولات محلی، مصرف بهاندازۀ آب و انرژی و رعایت ظرفیت محل. برای عکس گرفتن از افراد اجازه میگیریم، جانوران را آزار نمیدهیم، چیزی از آثار تاریخی و طبیعت برنمیداریم و محل بازدید را پاکیزه ترک میکنیم.
پس از سفر نیز رفتار خود را بررسی میکنیم تا بدانیم در سفر بعدی چه چیزی را بهتر انجام دهیم.
جواب تدبر در آیات صفحه ۱۲۰ انسان و محیط زیست یازدهم
با مراجعه مجدد به آیۀ آغازین این درس، دربارۀ ترجمه، معنا و مفاهیمی که از آن دریافت میشود و چگونگی ارتباط مفهومی آن با موضوع درس ژرف بیندیشید. آیات مشابه آن را در قرآن کریم جستوجو کنید و با همکلاسیهایتان دربارۀ یافتههای خود گفتوگو نمایید.
پاسخ: در آغاز درس، بخشی از آیۀ ۲۰ سورۀ عنکبوت قرار دارد:
«قُلْ سِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانْظُرُوا كَيْفَ بَدَأَ الْخَلْقَ…»
[ای پیامبر به مردم] بگو: در زمین سیر و گردش (علمی) نمایید [و دقت کرده و بررسی کنید که] خداوند چگونه [نظام] آفرینش را آغاز (خلق) کرده است؟این آیه به گردش همراه با مشاهده و اندیشیدن دعوت میکند. سفر میتواند فرصتی برای شناخت طبیعت، آفرینش و زندگی انسانها باشد. ارتباط آن با درس این است که گردشگری فقط تفریح نیست؛ میتوان در سفر یاد گرفت و با شناخت ارزش محیط، مسئولانهتر رفتار کرد.
آیات مشابه
سورۀ آلعمران، آیۀ ۱۳۷: «قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِكُمْ سُنَنٌ فَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانْظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُكَذِّبِينَ»
پیش از شما سنتها و سرگذشتهایی گذشته است؛ پس در زمین گردش کنید و ببینید سرانجام تکذیبکنندگان چگونه بوده است.
سورۀ حج، بخشی از آیۀ ۴۶: «أَفَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَتَكُونَ لَهُمْ قُلُوبٌ يَعْقِلُونَ بِهَا…»
آیا در زمین گردش نکردهاند تا دلهایی داشته باشند که با آن بیندیشند؟
پیام مشترک این آیات، سفر همراه با آگاهی، اندیشه و عبرت گرفتن است. حفظ طبیعت و آثار گذشته کمک میکند این فرصت شناخت برای دیگران و نسلهای آینده نیز باقی بماند.
خلاصه درس هفتم انسان و محیط زیست یازدهم
ایران جاذبههای طبیعی، تاریخی، فرهنگی و مذهبی فراوانی دارد. گردشگری میتواند به اشتغال، درآمد و شناخت فرهنگها کمک کند، اما اگر بدون برنامه و توجه به توان محیط انجام شود، به طبیعت و زندگی مردم محلی آسیب میزند. گردشگر مسئول، مقررات محل را رعایت میکند، به میزبانان احترام میگذارد، منابع را هدر نمیدهد و اثری از زباله و تخریب باقی نمیگذارد. بومگردشگری نیز زمانی معنا پیدا میکند که با حفاظت از محیط، یادگیری و کمک به زندگی مردم محلی همراه باشد.
