جواب فعالیت های درس هشتم سلامت و بهداشت دوازدهم | بهداشت فردی
پاسخ کامل درس ۸ سلامت و بهداشت دوازدهم «بهداشت فردی» شامل جواب فعالیت های ۱ تا ۱۳، گفت و گوهای کلاسی و گروهی، خودارزیابیها و پژوهشهای گروهی صفحات ۷۸ تا ۹۹.
جواب فعالیت های درس هشتم سلامت و بهداشت دوازدهم، «بهداشت فردی»، شامل ۱۳ فعالیت دربارهٔ مراقبت از چشم، گوش، پوست و مو، خواب و بهداشت دهان و دندان است. پاسخها همراه با نمونههای خودارزیابی، پیشنهادهای عملی و گزارشهای قابل استفاده در کلاس تنظیم شدهاند.
پاسخ درس بعدی : جواب فعالیت های درس نهم سلامت و بهداشت دوازدهم | بهداشت ازدواج و فرزندآوری
جواب فعالیت ۱ صفحه ۷۸ سلامت و بهداشت دوازدهم
گفت و گوی کلاسی
متن «آیا میدانید؟!» برای انجام فعالیت:
در ایران، در گروه سنی دوازده سال، بهطور میانگین هر دانشآموز حدود دو دندان پوسیده، کشیده شده و پرشده دارد. این شاخص در گروه سنی ۱۵ سال به حدود ۳ میرسد و در گروه سنی ۳۵ تا ۴۴ سال برابر با ۱۳/۹۸ و برای گروه سنی ۶۵ تا ۷۴ سال ۲۵/۷ است.
در کشور، براساس سرشماری سال ۹۵ متأسفانه سن ازدواج در مردان و زنان رو به افزایش است و نسبت به چهل سال پیش سه سال و سه ماه دیرتر ازدواج میکنند.
براساس آمار سازمان بهداشت جهانی تا سال ۲۰۳۰ میلادی در کل دنیا افسردگی به تنهایی رتبه دوم بار بیماریها را از آن خود میکند.
این بخش، نقل متن کتاب برای پاسخ به فعالیت است؛ آمار و پیشبینیهای آن را نباید گزارش بهروز تلقی کرد.
اطلاعات و مشاهدات شما دربارهٔ خبرهایی که خواندید در محل زندگیتان چیست؟
پاسخ: نمونهٔ پیشنهادی: در اطراف خود افرادی را دیدهایم که برای پوسیدگی یا درد دندان به دندانپزشک مراجعه میکنند. همچنین بعضی جوانان دربارهٔ مشکلات اقتصادی و شرایط تشکیل خانواده صحبت میکنند. فشارهای زندگی نیز میتواند بر سلامت روان اثر بگذارد؛ البته از روی مشاهدههای محدود نمیتوان میزان افسردگی یا میانگین سن ازدواج در منطقه را تعیین کرد. تشخیص افسردگی نیز با متخصص است.
علل مشکلات بهداشتی شایع مردم در محل زندگی خود را شناسایی کنید و برای رفع آنها راهحل پیشگیرانه ارائه کنید.
پاسخ: کمبود آگاهی، هزینهٔ خدمات، دسترسی دشوار به مراقبتهای بهداشتی و بعضی عادتهای روزانه در این مشکلات نقش دارند. برای مثال، مصرف مکرر خوراکیهای شیرین و مسواک نزدن میتواند خطر پوسیدگی دندان را افزایش دهد. آموزش مسواک و نخ دندان، خدمات پیشگیرانهٔ در دسترس، خواب کافی و فراهم کردن امکان مشاورهٔ روانشناختی از راهکارها هستند. مسائل اقتصادی و اجتماعی نیز به حمایت و برنامهریزی اجتماعی نیاز دارند و فقط با توصیهٔ فردی برطرف نمیشوند.
جواب فعالیت ۲ صفحه ۸۰ سلامت و بهداشت دوازدهم
خودارزیابی
نشانههای زیر را در خودتان بررسی کنید و درصورت وجود هر یک از آنها در ستون مقابل علامت بزنید.
پاسخ: برای هر ردیف، مطابق وضعیت واقعی خود در ستون «بلی» یا «خیر» علامت بزنید. نشانههای جدول کتاب عبارتاند از:
| علائم و نشانهها | بلی | خیر |
|---|---|---|
| نگهداشتن خیلی نزدیک یا دور متن خواندنی در مقابل چشم به هنگام مطالعه | □ | □ |
| احساس خستگی زودهنگام چشمها هنگام مطالعه، رانندگی و … | □ | □ |
| احساس سردرد گاه به گاه بهخصوص در ساعتهای انتهایی روز | □ | □ |
| احساس خارش، سوزش و یا درد در چشم | □ | □ |
| مشاهده ترشحات چشمی پس از خواب شبانه | □ | □ |
| نداشتن دید کافی هنگام غروب آفتاب | □ | □ |
| تفاوت غیرمعمول در وضوح بینایی در تاریکی و روشنایی | □ | □ |
| تفاوت زیاد در وضوح بینایی بین دو چشم | □ | □ |
دستورالعمل: وجود یک یا چند مورد از علائم بالا، نشانهای از مشکلات بینایی است. درصورت مشاهده هریک از علائم مذکور حتماً به پزشک مراجعه کنید.
نمونهٔ فرضی برای تکمیل: دانشآموزی که فقط هنگام مطالعه خستگی زودهنگام چشم دارد، ردیف دوم را «بلی» و سایر ردیفها را، اگر واقعاً آن نشانهها را ندارد، «خیر» علامت میزند. گزارش او میتواند این باشد: «هنگام مطالعه چشمهایم زود خسته میشوند؛ برای بررسی علت، موضوع را با خانواده مطرح میکنم و معاینه میشوم.»
این جدول ابزار تشخیص قطعی نیست و «خیر» بودن همهٔ پاسخها نیز سلامت کامل چشم را ثابت نمیکند.
جواب فعالیت ۳ صفحه ۸۲ سلامت و بهداشت دوازدهم
گفت و گوی گروهی
مهمترین آسیبهای چشمی که معمولاً افراد با آنها مواجه میشوند، کداماند؟
پاسخ: ورود گردوغبار، تماس مواد شیمیایی با چشم، ورود جسم خارجی یا ضربه، آسیب ناشی از نور شدید جوشکاری و خشکی و خستگی چشم هنگام کار طولانی با نمایشگر از موارد مطرحشده در درس هستند.
آیا میدانید به هنگام بروز آسیب چشمی، برای جلوگیری از آسیب بیشتر به چشم چه اقدامات اولیهای را باید انجام داد؟
پاسخ: اقدام اولیه به نوع آسیب بستگی دارد و نباید برای همهٔ آسیبها یک روش انجام داد:
گردوغبار سطحی: چشم را نمالیم و با آب تمیز و جریان ملایم بشوییم. اگر درد، احساس جسم خارجی یا تاری دید باقی ماند، معاینه لازم است.
پاشیدن مادهٔ شیمیایی: بلافاصله چشم را با مقدار زیاد آب تمیز، دستکم ۲۰ دقیقه بشوییم و کمک فوری پزشکی بگیریم. منتظر جوشاندن و سرد شدن آب نمانیم. آب نباید با فشار زیاد وارد چشم شود و نباید برای خنثی کردن ماده، مادهٔ دیگری داخل چشم بریزیم.
جسم فرورفته یا احتمال پارگی چشم: جسم را بیرون نکشیم، چشم را نشوییم و به آن فشار نیاوریم. در صورت امکان با محافظ سختِ بدون تماس و فشار، از آن محافظت کنیم و فوراً به اورژانس مراجعه کنیم.
آسیب ناشی از نور جوشکاری یا ضربهٔ شدید: از ادامهٔ تماس با عامل آسیب دور شویم و برای معاینه اقدام کنیم؛ قطرهٔ بیحسکننده یا داروی خودسرانه استفاده نکنیم.
خستگی هنگام استفاده از نمایشگر: کار را متوقف کنیم، پلک بزنیم و استراحت کوتاه بدهیم. طبق قاعدهٔ ۲۰ـ۲۰ـ۲۰، هر ۲۰ دقیقه حدود ۲۰ ثانیه به فاصلهٔ تقریباً ۶ متری نگاه کنیم.
📌 کاهش دید، درد شدید، ورود مادهٔ شیمیایی یا جسم تیز به چشم نیازمند رسیدگی فوری است. شستوشو برای تماس شیمیایی مناسب است، اما برای جسم فرورفته در چشم مناسب نیست.
جواب فعالیت ۴ صفحه ۸۴ سلامت و بهداشت دوازدهم
گفت و گوی کلاسی
گاهی افراد اقدام به انجام رفتارهایی، مانند استفاده از انواع لنزهای رنگی، لوازم آرایش چشم و… میکنند. تأثیر اینگونه رفتارها بر سلامت چشم را مورد تحلیل و بررسی قرار دهید و برای جلوگیری از عوارض آنها راههای مناسب پیشنهاد کنید.
پاسخ: لنز نامناسب، وسایل آلوده یا استفادهٔ نادرست از لوازم آرایش ممکن است باعث حساسیت، خراش قرنیه یا عفونت شوند. لنز رنگی نیز وسیلهٔ پزشکی است و باید متناسب با چشم و با راهنمایی متخصص تهیه شود. لنز و لوازم آرایش چشم را نباید مشترک استفاده کرد.
پیش از تماس با لنز، دستها را بشوییم و خشک کنیم؛ لنز را با محلول مخصوص نگهداری کنیم، نه آب یا بزاق. با لنز نخوابیم یا شنا نکنیم، مگر در مواردی که متخصص دستور مشخصی داده باشد. لوازم آرایش معتبر و در مهلت مصرف انتخاب کنیم و پیش از خواب آرایش را پاک کنیم. در صورت درد، قرمزی یا تاری دید، استفاده را متوقف و برای معاینه اقدام کنیم.
جواب فعالیت ۵ صفحه ۸۵ سلامت و بهداشت دوازدهم
خودارزیابی
نشانههای زیر را در خودتان بررسی کنید و درصورت وجود هر یک از آنها در ستون مقابل علامت بزنید.
پاسخ: در هر ردیف وضعیت واقعی خود را مشخص کنید. نشانههای جدول کتاب به این ترتیب هستند:
| علائم و نشانهها | بلی | خیر |
|---|---|---|
| احساس درد در گوش | □ | □ |
| ترشح غیرعادی از گوش | □ | □ |
| ناتوانی در شنیدن صدای افراد در گفتوگوهای حضوری | □ | □ |
| ناتوانی در شنیدن صدای افراد در گفتوگوهای تلفنی؛ در یک یا هر دو گوش | □ | □ |
| نیاز به بلند کردن صدای تلویزیون در حدی که شدت صدا برای دیگران آزاردهنده باشد | □ | □ |
| ناتوانی در تشخیص صداهای افراد مختلف | □ | □ |
| ناتوانی در شنیدن کلام دیگران در یک اتاق شلوغ | □ | □ |
| ناتوانی در شنیدن صدا در موقعیتهای اجتماعی | □ | □ |
| احساس شنیدن هرگونه صدای اضافی در گوشها و یا در سر مثل صدای سوت | □ | □ |
| احساس پری و سنگینی در گوشها همراه سرگیجه | □ | □ |
دستورالعمل: وجود یک یا چند مورد از علامتهای فوق در شما، نشانهای از مشکلات شنوایی است؛ حتماً به پزشک مراجعه کنید.
نمونهٔ فرضی: فردی که فقط صدای سوت در گوش احساس میکند، ردیف نهم را «بلی» و بقیه را در صورت نداشتن نشانه «خیر» علامت میزند. گزارش: «گاهی صدای سوت در گوشم میشنوم؛ برای بررسی علت مراجعه میکنم و تا آن زمان از صدای بلند دوری میکنم.»
جواب فعالیت ۶ صفحه ۸۶ سلامت و بهداشت دوازدهم
گفت و گوی کلاسی
شما هر روز صبح با چه صدایی از خواب بلند میشوید و در طول روز چه صداهایی میشنوید؟
پاسخ: نمونه: صبح با زنگ ملایم ساعت بیدار میشوم و در طول روز صدای گفتوگوی خانواده، معلم و همکلاسیها، رفتوآمد خودروها و تلویزیون را میشنوم.
نمونه دیگر: «صبح با صدای اعضای خانواده یا پرندگان بیدار میشوم؛ در مسیر مدرسه هم صدای خودرو و بوق میشنوم.»
فکر میکنید این صداها چه تأثیری بر سلامت شما دارند؟
پاسخ: صداهای ملایم میتوانند خوشایند باشند و به ارتباط با دیگران کمک کنند؛ اما صداهای شدید یا طولانی ممکن است به شنوایی آسیب بزنند و موجب وزوز گوش، خستگی، اختلال خواب و کاهش تمرکز شوند.
شما برای مراقبت از سلامت گوش و شنوایی خود در برابر صداهای آسیبرسان چه روشهایی را بهکار میگیرید؟
پاسخ: صدای هدفون و تلویزیون را پایین نگه میدارم، مدت گوش دادن را محدود میکنم و استراحت میدهم. از بلندگو و منابع صدای شدید فاصله میگیرم و در محیطهای بسیار پرسروصدا از محافظ شنوایی مناسب استفاده میکنم. درد، وزوز یا کاهش شنوایی را نیز پیگیری میکنم.
جواب فعالیت ۷ صفحه ۸۷ سلامت و بهداشت دوازدهم
خودارزیابی
مدت زمانی را که از هدفون و سایر ابزارهای شنیداری در طول روز استفاده میکنید و شدت صدایی را که هنگام استفاده از این ابزارهای شنیداری درنظر میگیرید، را فهرست و ارزیابی کنید.
پاسخ: نمونهٔ فرضی زیر روش ثبت و ارزیابی را نشان میدهد:
| کاربرد | مدت | تنظیم صدا | ارزیابی |
|---|---|---|---|
| گوش دادن به درس با هدفون | ۲۰ دقیقه | ۴۰ درصد | حفظ صدای پایین و استراحت پس از استفاده. |
| موسیقی با هدفون | ۲۵ دقیقه | ۵۰ درصد | مجموع استفادهٔ هدفون ۴۵ دقیقه است؛ صدا را در محیط شلوغ بیشتر نمیکنم. |
| تلویزیون | ۳۰ دقیقه | ملایم | بهاندازهای که بدون صدای بلند قابل شنیدن باشد. |
کتاب بر پایین نگه داشتن صدا و محدود کردن زمان استفاده تأکید دارد. درصد صدای دستگاهها معادل شدت صوت یکسان نیست و تضمین قطعی ایمنی محسوب نمیشود؛ هرچه صدا بلندتر باشد، زمان مواجهه باید کمتر شود.
جواب فعالیت ۸ صفحه ۹۱ سلامت و بهداشت دوازدهم
گفت و گوی گروهی
بسیاری از افراد برای جلوگیری از بوی نامطبوع بدن و پا از محصولات بهداشتی و یا مواد طبیعی یا روشهای دیگری استفاده میکنند، تأثیرات مثبت و منفی (جسمانی، فرهنگی، اقتصادی و…) این روشها را مورد بررسی و تحلیل قرار دهید و خودتان نیز روشهای مناسب پیشنهاد کنید.
پاسخ: شستوشوی مناسب بدن و پا، خشک کردن بین انگشتان، تعویض جوراب و لباس و خشک شدن کفشها به کاهش بو کمک میکند. دئودورانت بوی بدن را کاهش میدهد و ضدتعریق میزان تعریق را کم میکند؛ این محصولات اگر مناسب پوست باشند و طبق دستور استفاده شوند، لزوماً زیانآور نیستند، اما ممکن است در بعضی افراد تحریک یا حساسیت ایجاد کنند.
از نظر جسمانی: محصول مناسب میتواند مفید باشد، ولی عطر زدن جای شستوشو را نمیگیرد. طبیعی بودن ماده نیز تضمین بیضرر بودن آن نیست؛ بعضی مواد خانگی پوست را تحریک میکنند.
از نظر فرهنگی و اجتماعی: پاکیزگی به آسایش فرد و اطرافیان کمک میکند، اما نباید بوی بدن بهانهٔ تمسخر باشد. رایحهٔ بسیار تند هم ممکن است دیگران را آزار دهد.
از نظر اقتصادی: شستوشو، لباس تمیز و انتخاب محصول ساده و سازگار معمولاً از خرید چندین محصول گرانقیمت مفیدتر است.
پیشنهاد: بهداشت روزانه را متناسب با فعالیت و تعریق رعایت کنیم، پاها را خشک نگه داریم و در صورت نیاز از محصول معتبر و سازگار استفاده کنیم. بوی غیرمعمول یا مشکل مداوم را بررسی پزشکی کنیم.
جواب فعالیت ۹ صفحه ۹۱ سلامت و بهداشت دوازدهم
گفت و گوی گروهی
پیشنهاد شما برای روش صحیح شستوشوی مو، آرایش و پیرایش آن چیست؟
پاسخ: موها را با آب ولرم خیس کنیم، شامپوی متناسب با پوست سر را با نوک انگشتان و بدون چنگ زدن پخش کنیم و خوب آبکشی کنیم. آب اضافی را با حوله و بدون کشیدن شدید بگیریم. از حرارت زیاد سشوار و اتو و بستن محکم موها پرهیز کنیم. شانه و وسایل شخصی مشترک نباشند و وسایل آرایشگاه نیز بهدرستی پاکسازی و ضدعفونی شوند.
امروزه به این منظور از روشها و محصولات بسیاری استفاده میشود، تأثیرات مثبت و منفی (جسمانی، فرهنگی، اقتصادی و…) آنها را مورد بررسی و تحلیل قرار دهید و روشهای مناسب را پیشنهاد دهید.
پاسخ: محصولات مناسب میتوانند به پاکیزگی و مرتب شدن مو کمک کنند؛ اما رنگ و مواد شیمیایی نامناسب، حرارت زیاد و کشش مو ممکن است باعث حساسیت، سوختگی یا آسیب ساقه و ریشه شوند. از نظر اجتماعی، آراستگی مطلوب است، ولی پیروی از مد نباید به سلامت یا اعتمادبهنفس آسیب بزند. از نظر اقتصادی نیز قیمت بالا نشانهٔ نیاز یا کیفیت قطعی نیست.
پیشنهاد: محصول متناسب با نیاز مو انتخاب کنیم، دستور و هشدارهای آن را بخوانیم و از مصرف همزمان محصولات متعدد و ناشناخته بپرهیزیم. برای مشکلات مداوم پوست سر، بهجای آزمودن روشهای تبلیغاتی، مشورت تخصصی بگیریم.
جواب فعالیت ۱۰ صفحه ۹۳ سلامت و بهداشت دوازدهم
پژوهش گروهی
با مراجعه به منابع معتبر، درباره الگوی صحیح خواب و اهمیت آن از منظر فرهنگ ایرانی ــ اسلامی گزارشی تهیه کرده و در کلاس ارائه دهید.
پاسخ: نمونهٔ گزارش برای ارائه در کلاس:
موضوع گزارش: خواب کافی، فرصتی برای بازسازی توان جسم و ذهن
خواب یکی از نیازهای اساسی بدن است و در یادگیری، تمرکز، تنظیم هیجان و سلامت جسمی نقش دارد. کمخوابی میتواند موجب خوابآلودگی روزانه، کاهش دقت و دشوارتر شدن یادگیری شود. نوجوانان ۱۳ تا ۱۸ سال معمولاً به ۸ تا ۱۰ ساعت خواب در شبانهروز نیاز دارند؛ بنابراین بیدار ماندن طولانی برای درس یا استفاده از تلفن همراه، روش مناسبی برای موفقیت تحصیلی نیست.
در نگاه اسلامی، خواب نعمتی برای استراحت است. در آیهٔ ۹ سورهٔ نبأ میخوانیم: «وَجَعَلْنَا نَوْمَكُمْ سُبَاتًا»؛ یعنی خواب شما را مایهٔ آرامش و استراحت قرار دادیم. این نگاه، اهمیت توجه به نیاز بدن را یادآوری میکند. میتوان در زندگی خانوادگی ایرانی ــ اسلامی، احترام به زمان استراحت دیگران، پرهیز از سروصدای شبانه و نظم در برنامهٔ روزانه را به رفتار عملی تبدیل کرد.
برای خواب بهتر، ساعت خواب و بیداری نسبتاً ثابتی داشته باشیم، محیط خواب آرام و کمنور باشد و استفاده از نمایشگرها را پیش از خواب کنار بگذاریم. مصرف کافئین در عصر و شب و چرت طولانیِ دیرهنگام ممکن است خواب شب را مختل کند. مسواک زدن و داشتن برنامهای آرام پیش از خواب نیز به نظم این زمان کمک میکند.
برنامهٔ خواب باید متناسب با سن و نیاز فرد تنظیم شود. اگر بیخوابی، خرخر شدید یا خوابآلودگی روزانه ادامه پیدا کند، بررسی پزشکی لازم است. توصیههای فرهنگی و معنوی را نیز باید با نیاز واقعی بدن و اطلاعات معتبر سلامت همراه کرد.
منابع گزارش: قرآن کریم، سورهٔ نبأ، آیهٔ ۹؛ کتاب سلامت و بهداشت دوازدهم، صفحات ۹۳ تا ۹۵؛ راهنمای خواب CDC.
جواب فعالیت ۱۱ صفحه ۹۵ سلامت و بهداشت دوازدهم
خودارزیابی
الگوی خواب خود را به کمک راهنمای خواب، ارزیابی کنید و در صورت نیاز، آن را اصلاح کنید.
پاسخ: نمونهٔ فرضی: «من معمولاً ساعت ۱۲ شب میخوابم و ساعت ۶:۳۰ صبح بیدار میشوم؛ یعنی حدود ۶ ساعت و نیم خواب دارم که برای سن نوجوانی کافی نیست. گاهی نزدیک خواب از تلفن همراه استفاده میکنم و عصرها نیز چرت طولانی دارم.»
برنامهٔ اصلاحی: زمان خواب را بهتدریج جلو میآورم تا فرصت حدود ۸ تا ۱۰ ساعت خواب داشته باشم. برای مثال، خواب از ساعت ۱۰ شب تا ۶:۳۰ صبح، ۸ ساعت و نیم فرصت استراحت فراهم میکند. تلفن را پیش از خواب کنار میگذارم، ساعت بیداری را منظم نگه میدارم و چرت دیرهنگام و مصرف کافئین در عصر و شب را محدود میکنم.
نمونه برای الگوی مناسب: «بیشتر شبها حدود ۸ ساعت و نیم میخوابم و در روز خوابآلودگی زیادی ندارم. این برنامه را حفظ میکنم و سعی میکنم در روزهای تعطیل هم تغییر شدیدی در ساعت خوابم ایجاد نکنم.»
جواب فعالیت ۱۲ صفحه ۹۶ سلامت و بهداشت دوازدهم
گفت و گوی گروهی
نشانههای پوسیدگی دندان چیست؟
پاسخ: پوسیدگی در آغاز ممکن است بیعلامت باشد. لکهٔ سفید گچی، قهوهای یا سیاه، ایجاد حفره، حساسیت به سردی، گرمی یا شیرینی و دنداندرد از نشانههای احتمالی هستند. در مراحل پیشرفته ممکن است عفونت و تورم ایجاد شود. هر تغییر رنگی الزاماً پوسیدگی نیست و تشخیص با دندانپزشک است.
چه عواملی باعث پوسیدگی دندانها میشوند؟
پاسخ: چهار عامل اصلی کتاب عبارتاند از: میکروبها، مواد قندی، مقاومت شخص و دندان و زمان. باکتریهای موجود در پلاک از مواد قندی اسید تولید میکنند. تکرار این فرایند در طول زمان، همراه با شرایط دندان و بزاق، میتواند باعث از بین رفتن مواد معدنی و پوسیدگی شود. به همین دلیل، دفعات مصرف خوراکیهای شیرین هم مهم است.
روشهای حفظ بهداشت دهان و دندان و جلوگیری از پوسیدگی دندانها چیست؟
پاسخ: روزی دو بار و هر بار حدود دو دقیقه با مسواک نرم و خمیردندان فلورایددار مسواک بزنیم و روزانه بین دندانها را با نخ دندان یا وسیلهٔ مناسب تمیز کنیم. مصرف مکرر خوراکیها و نوشیدنیهای شیرین را کاهش دهیم، از دخانیات دوری کنیم و معاینهٔ دندانپزشکی را متناسب با نظر دندانپزشک انجام دهیم. مسواک فرسوده را نیز تعویض کنیم.
جواب فعالیت ۱۳ صفحه ۹۹ سلامت و بهداشت دوازدهم
پژوهش گروهی
از نحوه مسواک زدن و نخ دندان کشیدن چند فرد مختلف عکس یا فیلمی تهیه کنید، سپس با نمایش آن در کلاس، اشکالات آنها را شناسایی کنید.
پاسخ: با رضایت افراد، از روش مسواک و نخ دندان آنها فیلم کوتاه میگیریم و با روش صحیح مقایسه میکنیم. جدول زیر نمونهٔ فرضی برای ثبت مشاهدههاست؛ نتیجهٔ واقعی باید از فیلم تهیهشده استخراج شود.
| اشکال احتمالی | روش اصلاح |
|---|---|
| مسواک زدن با فشار زیاد و حرکات خشن | استفاده از مسواک نرم و حرکتهای ملایم و کوتاه. |
| تمام کردن مسواک در چند ثانیه | اختصاص حدود دو دقیقه و تقسیم زمان بین بخشهای دهان. |
| تمیز کردن فقط سطح جلویی دندانها | تمیز کردن سطح بیرونی، داخلی و جوندهٔ همهٔ دندانها. |
| نادیده گرفتن محل اتصال دندان و لثه | قرار دادن مسواک با زاویهٔ حدود ۴۵ درجه نسبت به لثه و حرکت ملایم. |
| استفاده از مسواک با موهای فرسوده | تعویض معمولاً هر ۳ تا ۴ ماه یا زودتر در صورت فرسودگی. |
| فشار ناگهانی نخ به لثه | عبور آرام نخ و پرهیز از ضربه زدن به لثه. |
| تمیز کردن فقط محل گیر کردن غذا | تمیز کردن روزانهٔ همهٔ فضاهای بین دندانها. |
| عبور دادن نخ بدون تماس با کنارهٔ دندان | خم کردن نخ به شکل C دور کنارهٔ هر دندان و حرکت آرام بالا و پایین. |
روش صحیح برای مقایسه با فیلم: مسواک نرم را با زاویهٔ حدود ۴۵ درجه کنار خط لثه قرار میدهیم و سطوح بیرونی، داخلی و جونده را ملایم تمیز میکنیم. برای نخ دندان، نخ را آرام بین دندانها میبریم، دور کنارهٔ هر دندان خم میکنیم و بالا و پایین حرکت میدهیم. برای بخش بعدی از قسمت تمیز نخ استفاده میکنیم. دهانشویه جای مسواک و تمیز کردن بین دندانها را نمیگیرد.
نمونه گزارش: «در نمونهٔ فرضی، فرد اول سریع مسواک میزد و سطوح داخلی را فراموش میکرد. فرد دوم فشار زیادی به مسواک وارد میکرد. فرد سوم نخ را ناگهانی به لثه میزد. پیشنهاد ما، زمان کافی، فشار ملایم و تمیز کردن همهٔ سطوح و فضاهای بین دندانهاست.»
خلاصه درس هشتم سلامت و بهداشت دوازدهم
بهداشت فردی مجموعهٔ رفتارهایی است که به حفظ سلامت خود و اطرافیان کمک میکند. مراقبت از چشم و گوش، دوری از عوامل آسیبرسان، شستوشوی مناسب بدن و مو، خواب کافی و منظم و بهداشت دهان و دندان از بخشهای آن هستند. آراستگی با مصرف زیاد محصولات آرایشی یا گرانقیمت یکسان نیست؛ انتخاب مناسب و استفادهٔ صحیح اهمیت بیشتری دارد. خودارزیابی نیز برای توجه به نشانهها و اقدام بهموقع است و جای تشخیص تخصصی را نمیگیرد.
