جواب درس اول جامعه شناسی دهم انسانی | کنش های ما
پاسخ کامل درس ۱ جامعه شناسی دهم «کنش های ما» شامل جواب گفت و گو کنید صفحه ۶، تحلیل کنید صفحه ۸ و مفاهیم اساسی، خلاصه کنید و آنچه از این درس آموختیم صفحه ۹.
در درس اول جامعهشناسی دهم، «کنشهای ما»، با ویژگیهای کنش و پیامدهای آن آشنا میشویم. پاسخ فعالیتهای صفحات ۶، ۸ و ۹ را در ادامه بخوانید؛ همراه با نمونههای مختلف برای گفتوگو و جدول کامل پیامدهای ارادی و غیرارادی.
پاسخ درس بعدی : جواب درس دوم جامعه شناسی دهم انسانی | پدیده های اجتماعی
جواب گفتوگو کنید صفحه ۶ جامعهشناسی دهم
۱ـ بوق زدن راننده، یک کنش است. دربارهٔ معناهای مختلف آن با یکدیگر گفتوگو کنید.
پاسخ: بوق زدن همیشه یک معنی ندارد؛ برای فهمیدن منظور راننده باید به موقعیت توجه کنیم. برای مثال:
- هشدار دربارهٔ خطر: راننده با بوق زدن، عابری را که متوجه نزدیک شدن خودرو نیست، آگاه میکند.
- اعلام حضور: راننده میخواهد فرد دیگری متوجه حضور خودرو شود.
- سلام یا خداحافظی: گاهی راننده با دیدن یک آشنا، از بوق برای احوالپرسی یا خداحافظی استفاده میکند.
- ابراز شادی: در بعضی جشنها، بوق زدن نشانهٔ خوشحالی است.
- اعتراض یا بیصبری: گاهی راننده با بوق زدن، نارضایتی خود را از توقف یا رفتار رانندهٔ دیگری نشان میدهد.
پس یک کار ظاهراً یکسان میتواند معناهای متفاوتی داشته باشد. البته داشتن معنا به این معنی نیست که بوق زدن در همهٔ این موقعیتها درست و بدون مزاحمت است.
۲ـ یک رسم رایج در منطقه یا محلهٔ زندگی خودتان بیابید و دربارهٔ معانی آن گفتوگو کنید.
پاسخ: نمونههای زیر برای این فعالیت مناسباند. نمونهای را انتخاب کنید که در محل زندگی شما هم رواج دارد.
نمونهٔ اول: دیدوبازدید نوروزی
در محل زندگی ما، خانوادهها در روزهای عید به دیدن یکدیگر میروند و معمولاً ابتدا به بزرگترهای خانواده سر میزنند. این رسم نشانهٔ احترام به بزرگترها، محبت به خویشاوندان و زنده نگه داشتن ارتباط خانوادگی است.
نمونهٔ دوم: دورهمی شب یلدا
در خانوادهٔ ما، شب یلدا دور هم جمع میشویم و بزرگترها قصه یا شعر میخوانند. این رسم معنای باهمبودن، توجه به بزرگترها و حفظ رسمهای خانوادگی را دارد.
نمونهٔ سوم: بردن غذا برای خانوادهٔ داغدیده
در محلهٔ ما، بعضی همسایهها برای خانوادهای که عزیزی را از دست داده است غذا میبرند. معنای این کار، همدردی و حمایت است؛ یعنی آن خانواده در روزهای سخت تنها نیست.
نمونهٔ چهارم: پذیرایی از مهمان
در محل زندگی ما، هنگام ورود مهمان با چای یا خوراکی از او پذیرایی میکنند. این کار نشانهٔ خوشآمدگویی، احترام و خوشحالی از حضور مهمان است.
جواب تحلیل کنید صفحه ۸ جامعهشناسی دهم
📌 «آدمی در گِرو عمل خویش است.» ـ سورهٔ مدّثّر، آیهٔ ۳۸
پیامدهای ارادی و غیرارادیِ هر یک از کنشهای زیر را مشخص کنید.
پاسخ: در جدول، پیامدهای ارادی در دو ستون جدا نوشته میشوند: یکی به تصمیم خودِ فرد بستگی دارد و دیگری به تصمیم افراد دیگر. پیامد غیرارادی، نتیجهٔ طبیعی کنش است و برای رخ دادن آن، تصمیم جداگانهای لازم نیست. جدول زیر نمونهای برای تکمیل فعالیت است:
| کنش | پیامدهای ارادی | پیامدهای غیرارادی | |
|---|---|---|---|
| وابسته به ارادهٔ کنشگر | وابسته به ارادهٔ دیگری | ||
| ورزش کردن | ادامه دادن تمرینها و تلاش برای ورزشکار حرفهای شدن | تحسین شدن از سوی دیگران یا دعوت شدن به تیم توسط مربی | افزایش ضربان قلب هنگام فعالیت و کمک به تندرستی با ورزش مناسب |
| سیگار و قلیان کشیدن | تصمیم به ترک مصرف و کمک گرفتن برای کنار گذاشتن آن | نکوهش شدن از سوی دیگران یا نصیحت شدن توسط خانواده | ورود دود و مواد زیانآور به بدن و آسیب به سلامت خود و اطرافیان |
| رعایت حیا | ادامه دادن رفتار محترمانه و پرهیز از گفتار و رفتار ناشایست | احترام گذاشتن و اعتماد کردن دیگران به فرد | احساس آرامش و آسودگی ناشی از حفظ حرمت خود و دیگران |
| کنترل خشم | گفتوگوی آرام، بخشیدن طرف مقابل یا فاصله گرفتن موقت از بحث | عذرخواهی طرف مقابل یا تحسین خویشتنداری فرد توسط دیگران | کاهش تنش و بازگشت تدریجی آرامش پس از فروکش کردن خشم |
✅ برای تشخیص ستون درست، بپرسید: «آیا این پیامد به انتخاب و تصمیم کسی نیاز دارد؟» مثلاً تحسین کردن ورزشکار به تصمیم دیگران وابسته است؛ اما بالا رفتن ضربان قلب هنگام ورزش، به تصمیم جداگانهٔ فرد نیاز ندارد. همچنین «غیرارادی» به معنی «ناخواسته» نیست؛ ممکن است کسی نتیجهای را بخواهد، ولی آن نتیجه بهطور طبیعی ایجاد شود.
جواب مفاهیم اساسی صفحه ۹ جامعهشناسی دهم
اصطلاحات و مفاهیم اساسی درس را در این قسمت بنویسید.
پاسخ: کنش، کنشگر، آگاهی، اراده، هدف، معنا، کنش آگاهانه، کنش ارادی، کنش هدفدار، کنش معنادار، پیامد کنش، پیامد ارادی، پیامد غیرارادی، پیامد قطعی و پیامد احتمالی.
جواب خلاصه کنید صفحه ۹ جامعهشناسی دهم
مطالب مهم درس را در قالب جمله یا گزاره بنویسید. در این قسمت مفاهیم اساسی را تعریف میکنید یا ارتباط آنها را دو به دو نشان میدهید.
پاسخ: کنش، فعالیت آگاهانه و ارادی انسان است و انجامدهندهٔ آن کنشگر نام دارد. کنشهای انسان هدفدار و معنادارند؛ هرچند ممکن است فرد به هدف خود نرسد. پیامدهای کنش به دو نوع ارادی و غیرارادی تقسیم میشوند. پیامدهای ارادی به ارادهٔ خودِ کنشگر یا افراد دیگر وابستهاند و خودشان کنش به شمار میروند. پیامدهای غیرارادی، نتیجهٔ طبیعی کنشاند و به ارادهٔ جداگانه نیاز ندارند. کتاب پیامدهای ارادی را احتمالی و پیامدهای غیرارادی را قطعی معرفی میکند. توجه به پیامدهای کنش به ما کمک میکند دربارهٔ انجام دادن یا ندادن یک کار بهتر تصمیم بگیریم.
جواب آنچه از این درس آموختیم صفحه ۹ جامعهشناسی دهم
جملهها و گزارههایی را که در قسمت «خلاصه کنید» نوشتهاید با هم ترکیب کنید و در قالب یک بند بنویسید. فرض کنید میخواهید مطالبی را که در این درس یاد گرفتهاید به زبان و قلم خودتان به دیگران آموزش دهید.
پاسخ: در این درس یاد گرفتم که کارهای آگاهانه و ارادی ما «کنش» نام دارند و ما هنگام انجام آنها «کنشگر» هستیم. برای مثال، وقتی تصمیم میگیرم درس بخوانم، با آگاهی و اراده برای رسیدن به هدفی تلاش میکنم. هر کنش معنا و پیامدهایی دارد؛ بعضی پیامدها به تصمیم خودمان یا دیگران وابستهاند و بعضی بهطور طبیعی به وجود میآیند. مثلاً وقتی سلام میکنم، پاسخ دادن طرف مقابل به انتخاب او بستگی دارد؛ اما وقتی دستهایم را با آب و صابون میشویم، پاکیزه شدن آنها نتیجهٔ طبیعی این کار است. بنابراین بهتر است پیش از انجام هر کار، به پیامدهای آن برای خودمان و دیگران فکر کنیم.
نمونهٔ کوتاهتر برای نوشتن در کتاب:
پاسخ: آموختم که کنش، فعالیت آگاهانه، ارادی، هدفدار و معنادار انسان است. پیامدهای آن یا به تصمیم خودمان و دیگران بستگی دارند یا نتیجهٔ طبیعی کار هستند. با شناخت این پیامدها میتوانیم آگاهانهتر رفتار کنیم و مسئولیت کارهایمان را بپذیریم.
