جواب درس پنجم دین و زندگی دهم | منزلگاه بعد

صفحهٔ ۴۴؛ کنار توضیح «عالم برزخ»

پاسخ: سورهٔ مؤمنون، آیهٔ ۱۰۰.

عبارت «وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلىٰ يَوْمِ يُبْعَثُونَ» از وجود عالمی میان مرگ و برانگیخته شدن در قیامت خبر می‌دهد.

صفحهٔ ۴۴؛ کنار توضیح «وجود حیات» و توفّی روح

پاسخ: سورهٔ نساء، آیهٔ ۹۷.

در عبارت «تَوَفّاهُمُ الْمَلائِكَةُ»، دریافت کامل روح انسان به دست فرشتگان مطرح می‌شود؛ یعنی با مرگ، حقیقت وجود انسان نابود نمی‌شود.

صفحهٔ ۴۵؛ کنار توضیح «گفت‌وگوی فرشتگان با انسان»

پاسخ: سورهٔ نساء، آیهٔ ۹۷.

در این آیه، فرشتگان از انسان‌ها دربارهٔ وضعیتشان در دنیا سؤال می‌کنند و آنان پاسخ می‌دهند. این گفت‌وگو، نشانهٔ وجود شعور و آگاهی پس از مرگ است.

نمونه‌هایی از اعمال را ذکر کنید که دارای آثار طولانی خوب یا بد هستند و بعد از مرگ انسان ادامه می‌یابند.

پاسخ: کارهایی که نتیجهٔ آن‌ها با مرگ انجام‌دهنده پایان نمی‌یابد، آثار ماندگار دارند. چند نمونه عبارت‌اند از:

✅ نمونه‌هایی از آثار خوب:

۱. ساختن یا وقف مدرسه و کتابخانه؛ تا زمانی که دانش‌آموزان از آن‌ها استفاده می‌کنند، اثر این کار نیک ادامه دارد.

۲. آموزش یک مهارت مفید؛ ممکن است شاگردان آن را به دیگران بیاموزند و نتیجهٔ آموزش، پس از مرگ معلم نیز باقی بماند.

۳. تهیهٔ کتاب یا محتوای آموزشی درست و سودمند؛ دیگران می‌توانند سال‌ها از آن برای یادگیری و حل مشکلات خود استفاده کنند.

۴. کاشتن درخت؛ تا وقتی درخت به مردم و جانوران سود می‌رساند، اثر خوب این کار باقی است.

۵. پایه‌گذاری یک روش پسندیده، مانند کمک منظم به دانش‌آموزان نیازمند؛ اگر دیگران این کار را ادامه دهند، اثر آن به زندگی مؤسس محدود نمی‌شود.

نمونه‌هایی از آثار بد:

۱. انتشار شایعه یا تهمت در فضای مجازی؛ ممکن است پس از مرگ منتشرکننده نیز بازنشر شود و به آبروی دیگران آسیب بزند.

۲. رواج دادن رسم‌های نادرست و پرهزینه در ازدواج؛ ممکن است خانواده‌های بسیاری سال‌ها به دلیل این رسم‌ها دچار سختی شوند.

۳. تولید محتوایی که خشونت، تحقیر یا رفتارهای نادرست را ترویج می‌کند؛ اثر آن می‌تواند در رفتار مخاطبان و کسانی که از آن‌ها تأثیر می‌گیرند، ادامه یابد.

۴. آموزش تقلب و فریب‌کاری به دیگران؛ اگر این افراد همان رفتار را ادامه دهند یا به دیگران یاد بدهند، آثار بد آموزش باقی می‌ماند.

۱ـ منظور از کلمهٔ «توفّی» در قرآن کریم، چیست و برای اشاره به کدام بُعد از وجود انسان استفاده شده است؟

پاسخ: «توفّی» یعنی دریافت کردن به‌طور تمام و کمال. در هنگام مرگ، فرشتگان روح انسان را به‌طور کامل دریافت می‌کنند. این واژه به بُعد غیرمادی و روحانی انسان، یعنی روح او، اشاره دارد.

بنابراین، مرگ به معنای نابود شدن روح نیست؛ بدن فعالیت حیاتی خود را از دست می‌دهد، اما روح در عالم برزخ به زندگی ادامه می‌دهد.

۲ـ هریک از موارد زیر به کدام‌یک از ویژگی‌های برزخ اشاره دارد؟

الف) تلقین میّت به هنگام دفن

پاسخ: به وجود شعور و آگاهی در عالم برزخ اشاره دارد؛ زیرا هنگام تلقین، فرد درگذشته را مخاطب قرار می‌دهند و باورهای دینی را به او یادآوری می‌کنند. این کار، زنده بودن و آگاهی روح پس از مرگ را نشان می‌دهد.

ب) انجام خیرات و طلب آمرزش برای گذشتگان

پاسخ: به وجود ارتباط میان عالم برزخ و دنیا، به‌ویژه دریافت پاداش خیرات بازماندگان، اشاره دارد. بر اساس آموزه‌های این درس، دعا، صدقه و کارهای خیری که برای درگذشتگان انجام می‌دهیم، به آنان سود می‌رساند.

ج) زیارت قبور درگذشتگان

پاسخ: به وجود ارتباط میان عالم برزخ و دنیا و نیز شعور و آگاهی درگذشتگان اشاره دارد. سلام دادن و دعا کردن هنگام زیارت قبور، با ادامهٔ حیات و آگاهی روح پس از مرگ ارتباط دارد.

آرم روبه‌رو مربوط به کدام‌یک از مؤسسات است؟ ارتباط آن را با بحث اعمال ماتقدّم و ماتأخّر بیان کنید.

پاسخ: این آرم مربوط به مجموعهٔ اهدای عضو ایرانیان است. اهدای عضو، نمونه‌ای از کارهای نیکی است که می‌تواند پس از مرگ شخص نیز آثار سودمند داشته باشد.

ارتباط با اعمال ماتقدّم: تصمیم آگاهانه و اقدام فرد در زمان زندگی برای مشارکت در این کار خیر، از کارهایی است که پیش از مرگ انجام می‌دهد.

ارتباط با آثار ماتأخّر: اگر پس از مرگ او، اهدای عضو موجب نجات یا ادامهٔ زندگی انسانی شود، اثر این نیکی بعد از مرگ اهداکننده ادامه پیدا می‌کند و نمونه‌ای از آثار ماتأخّر است.

نمونهٔ توضیح: فردی در زمان زندگی برای اهدای عضو اعلام رضایت می‌کند. اگر پس از مرگ، عضو او به بیماری اهدا شود و به ادامهٔ زندگی آن بیمار کمک کند، نتیجهٔ تصمیم خیرخواهانهٔ او همچنان باقی خواهد ماند.

پاسخ درس‌های قبلی:

جواب درس چهارم دین و زندگی دهم | آینده روشن

جواب درس سوم دین و زندگی دهم | به سوی جاودانگی