جواب فعالیت های درس پانزدهم مطالعات هشتم | حمله چنگیز و تیمور به ایران

جواب فعالیت‌های درس ۱۵ مطالعات هشتم، «حملهٔ چنگیز و تیمور به ایران»، شامل پاسخ پرسش‌های صفحات ۹۵ و ۹۹، توضیح نقشهٔ حملهٔ مغولان و لینک پاسخ کامل کاربرگ شمارهٔ ۱۰ است. در ادامه، علت‌های این حمله، پیامدهای آن و اهمیت رعایت حقوق انسان‌ها هنگام جنگ را بررسی می‌کنیم.

پاسخ درس بعدی :جواب فعالیت های درس شانزدهم مطالعات هشتم | پیروزی فرهنگ بر شمشیر

جواب فعالیت صفحه ۹۵ مطالعات هشتم

۱ـ آیا به نظر شما علّت هجوم مغولان به ایران فقط قتل اعضای کاروان تجاری آنها بود؟

پاسخ: خیر؛ کشته شدن اعضای کاروان تجاری، بهانه‌ای برای حملهٔ چنگیزخان به ایران بود. مغولان پس از متحد شدن و تشکیل سپاهی نیرومند، به دنبال تصرف سرزمین‌های آباد و دستیابی به ثروت آن‌ها بودند. افزایش جمعیت و کمبود چراگاه در سرزمین مغولستان نیز از زمینه‌های روی آوردن آن‌ها به غارت سرزمین‌های دیگر بود. از طرف دیگر، ضعف حکومت خوارزمشاهیان و اختلاف‌های داخلی، شرایط را برای پیشروی سپاه مغول فراهم کرد.

۲ـ کاربرگهٔ شمارهٔ (۱۰) نمودار علت و معلول را در کلاس انجام دهید.

پاسخ: در این کاربرگ، عوامل مربوط به قدرت گرفتن مغولان و ضعف حکومت خوارزمشاهیان را دسته‌بندی می‌کنیم. برای دیدن پاسخ کامل بخش‌های نمودار، از دکمهٔ زیر وارد مطلب کاربرگ شوید.

۳ـ از متون شمارهٔ (۱) و (۲) چه چیزی دربارهٔ حمله مغول‌ها استنباط می‌کنید؟

پاسخ: این دو متن نشان می‌دهند که حملهٔ سپاهیان مغول با کشتار گسترده، غارت اموال و ویرانی شهرها همراه بود و آسیب‌های بسیار سنگینی به مردم وارد کرد.

🔸 متن شمارهٔ ۱: روایت تاریخ جهانگشا از بخارا نشان می‌دهد که مهاجمان شهر را ویران کردند، آتش زدند، مردم را کشتند و اموالشان را بردند.

🔸 متن شمارهٔ ۲: شعر کمال‌الدین اصفهانی، فراوانی کشته‌شدگان و کم‌شدن بازماندگان را نشان می‌دهد؛ شاعر می‌گوید پیش‌تر افراد زیادی برای یک مرده گریه می‌کردند، اما اکنون حتی کسی نمانده است که برای صد کشته سوگواری کند.

۴ـ به نقشه دقت کنید و بگویید کدام ولایات ایران مورد هجوم لشکریان چنگیزخان مغول قرار گرفتند.

پاسخ: با توجه به پیکان‌های قرمز نقشه، بخش‌هایی از ماوراءالنهر، خوارزم، خراسان، نواحی ری و همدان و آذربایجان در مسیر هجوم سپاه مغول قرار داشتند. شهرهای مشخص‌شده در این مسیرها عبارت‌اند از:

🔸 ماوراءالنهر: اُترار، بخارا و سمرقند.

🔸 خوارزم: گرگانج.

🔸 خراسان و نواحی شرقی: مرو، توس، نیشابور، هرات و بلخ.

🔸 نواحی مرکزی و غربی: ری و همدان.

🔸 آذربایجان: اردبیل، مراغه، تبریز و مرند.

جواب فعالیت صفحه ۹۹ مطالعات هشتم

۵ـ به نظر شما آیا انسان‌ها در هنگام جنگ نیز باید حقوق دیگران را رعایت کنند؟ چگونه؟ آیا آنها اجازه دارند به غیرنظامیان و آثار فرهنگی و بناهای تاریخی یک کشور صدمه بزنند؟ گفت‌وگو کنید.

پاسخ: بله؛ جنگ باعث نمی‌شود جان و حقوق انسان‌ها بی‌ارزش شود. باید از آسیب رساندن به مردم غیرنظامی خودداری کرد، با اسیران انسانی رفتار کرد و به مجروحان کمک رساند. همچنین، نباید اموال مردم را غارت کرد یا آثار فرهنگی و بناهای تاریخی را تخریب کرد؛ زیرا این آثار بخشی از هویت و میراث مردم هستند.

چند نمونه از رعایت حقوق دیگران هنگام جنگ:

🔸 حفاظت از غیرنظامیان: مردم عادی، از جمله کودکان و سالمندان، نباید هدف حمله قرار بگیرند.

🔸 رفتار انسانی با اسیران: کسی که تسلیم شده است، نباید شکنجه یا تحقیر شود و باید آب، غذا و مراقبت لازم دریافت کند.

🔸 کمک به مجروحان: باید به زخمی‌ها، حتی اگر از طرف مقابل باشند، کمک کرد و مانع امدادرسانی نشد.

🔸 حفظ اموال و میراث فرهنگی: نباید خانه‌ها و اموال مردم را غارت کرد یا موزه‌ها، کتابخانه‌ها و بناهای تاریخی را ویران کرد.

خلاصه درس ۱۵ مطالعات هشتم

چنگیزخان با متحد کردن قبایل مغول، حکومتی نیرومند تشکیل داد. سپاه او پس از تصرف سرزمین‌هایی در شرق آسیا، به مرزهای ایران نزدیک شد. کشته شدن اعضای یک کاروان تجاری مغول، بهانهٔ حمله به ایران در سال ۶۱۶ هجری قمری شد. فرار سلطان محمد خوارزمشاه و اختلاف‌های داخلی، مقاومت در برابر مهاجمان را دشوار کرد. سلطان جلال‌الدین در برابر مغولان ایستادگی کرد، اما به دلیل نبود اتحاد و همکاری کافی نتوانست آن‌ها را متوقف کند. این هجوم باعث کشتار و آوارگی مردم، ویرانی شهرها و آسیب به کشاورزی، قنات‌ها، مدارس و کتابخانه‌ها شد.

پس از چنگیز، هلاکوخان به ایران لشکر کشید و با تصرف بغداد در سال ۶۵۶ هجری قمری، خلافت عباسی را برانداخت. او حکومت ایلخانان را تشکیل داد که حدود هشتاد سال بر ایران فرمان راند. پس از فروپاشی این حکومت، آشفتگی و قدرت‌گیری حاکمان محلی افزایش یافت. در خراسان، سربداران در برابر ستم حاکمان قیام کردند و در سبزوار حکومت تشکیل دادند. در اواخر قرن هشتم هجری، تیمور از آشفتگی ایران استفاده کرد و چند بار به کشور ما حمله کرد. پس از مرگ او، شاهرخ بر بسیاری از رقیبان پیروز شد و بخش گسترده‌ای از ایران را در اختیار گرفت. حکومت تیموریان در ایران سرانجام با ظهور صفویان از میان رفت.

مطالب پیشنهادی:

جواب فعالیت های درس چهاردهم مطالعات هشتم | میراث فرهنگی ایران در عصر سلجوقی

جواب فعالیت های درس سیزدهم مطالعات هشتم | غزنویان، سلجوقیان و خوارزمشاهیان