جواب فعالیت های درس هفتم مطالعات ششم | طلای سیاه

اگر برق خانه شما قطع شود، در آن لحظه چه می‌کنید؟

پاسخ: ابتدا وسایل برقی حساس را خاموش می‌کنم و برای روشنایی از چراغ‌قوه یا چراغ اضطراری استفاده می‌کنم. تا زمان وصل شدن برق، کارهایی را انجام می‌دهم که به برق نیاز ندارند؛ مانند مطالعه در روشنایی مناسب، گفت‌وگو با خانواده یا مرتب کردن وسایل. برای جلوگیری از خطر نیز از روشن کردن شمع بدون نظارت بزرگ‌ترها خودداری می‌کنم.

اگر منابعی مانند نفت، گاز و بنزین وجود نداشته باشند، چه اتفاقی می‌افتد؟

پاسخ: فعالیت بسیاری از خودروها، کارخانه‌ها، نیروگاه‌ها و وسایل گرمایشی مختل می‌شود و تولید و جابه‌جایی کالاها کاهش می‌یابد. همچنین مواد اولیه برخی صنایع مانند پلاستیک‌سازی، تولید رنگ، دارو و مواد پتروشیمی کم می‌شود. در چنین شرایطی باید از انرژی‌های جایگزین و تجدیدپذیر بیشتر استفاده کرد.

چرا انرژی موضوع مهمی است و باید درباره آن بیشتر بدانیم؟

پاسخ: زیرا روشنایی، گرمایش، پخت‌وپز، حمل‌ونقل، کشاورزی، ارتباطات و فعالیت کارخانه‌ها به انرژی وابسته‌اند. شناخت منابع انرژی به ما کمک می‌کند آنها را درست و به‌اندازه مصرف کنیم، از منابع محدود برای نسل‌های آینده محافظت کنیم و آلودگی محیط‌زیست را کاهش دهیم.

پاسخ: وسایل و منابع انرژی مربوط به پخت‌وپز، حمل‌ونقل، گرم کردن ساختمان، کشاورزی، وسایل خانگی و کارخانه‌ها در پاسخ کاربرگه شماره ۱۰ صفحه ۵۵ به‌طور کامل نوشته شده است.

فعالیت	وسایل و ماشین‌ها	منبع یا شکل انرژی
پخت‌وپز	اجاق گاز، پلوپز، فر برقی و مخلوط‌کن	گاز طبیعی و برق
حمل‌ونقل	خودرو، اتوبوس، قطار، هواپیما و کشتی	بنزین، گازوئیل، گاز، سوخت هواپیما و برق
گرم کردن ساختمان	بخاری، شوفاژ، پکیج و بخاری برقی	گاز طبیعی، نفت و برق
کشاورزی	تراکتور، کمباین و پمپ آب	گازوئیل و برق
وسایل خانگی	یخچال، ماشین لباس‌شویی، تلویزیون، جاروبرقی و اتو	برق
کارخانه‌ها	کوره صنعتی، موتورهای برقی و دستگاه‌های خط تولید	گاز طبیعی، برق، نفت کوره و گازوئیل

در بیشتر فعالیت‌های روزانه زندگی از کدام منبع یا شکل انرژی استفاده می‌شود؟

پاسخ: در بیشتر فعالیت‌های روزانه از انرژی برق استفاده می‌شود؛ زیرا بسیاری از وسایل خانه، مدرسه، اداره، فروشگاه و کارخانه با برق کار می‌کنند.

از انجام دادن فعالیت ۱ چه نتیجه‌ای گرفتید؟

پاسخ: نتیجه می‌گیریم که بیشتر کارهای روزانه ما مانند پخت‌وپز، رفت‌وآمد، گرم کردن خانه، کشاورزی، استفاده از وسایل خانگی و تولید کالا در کارخانه‌ها به انرژی وابسته‌اند و بدون انرژی بسیاری از فعالیت‌ها متوقف یا بسیار دشوار می‌شوند.

سه گروه عمده انرژی را نام ببرید و بگویید بیشترین انرژی موردنیاز ما از کدام گروه به دست می‌آید؟

پاسخ: سه گروه عمده عبارت‌اند از سوخت‌های فسیلی مانند نفت، گاز و زغال‌سنگ؛ انرژی هسته‌ای؛ و انرژی‌های نو یا تجدیدپذیر مانند خورشید، باد و آب. براساس نمودار کتاب، ۸۶ درصد انرژی جهان از سوخت‌های فسیلی، ۸ درصد از انرژی هسته‌ای و ۶ درصد از انرژی‌های تجدیدپذیر تأمین می‌شود؛ بنابراین بیشترین انرژی از سوخت‌های فسیلی به دست می‌آید.

چرا تمام شدن نفت باعث نگرانی می‌شود؟

پاسخ: نفت منبعی غیرقابل تجدید است و تشکیل دوباره آن میلیون‌ها سال زمان می‌برد. سوخت بسیاری از وسایل نقلیه و نیروگاه‌ها و مواد اولیه صنایع پتروشیمی، پلاستیک، رنگ و بعضی کالاها از نفت تأمین می‌شود؛ بنابراین تمام شدن آن می‌تواند حمل‌ونقل، تولید، اشتغال و زندگی مردم را با مشکل روبه‌رو کند.

صادرات نفت برای کشور ما چه اهمیتی دارد؟

پاسخ: با صادرات نفت، کشور درآمد ارزی به دست می‌آورد و می‌تواند بخشی از هزینه‌های عمومی، طرح‌های عمرانی، تولید، آموزش و خدمات موردنیاز جامعه را تأمین کند. نفت همچنین یکی از کالاهای مهم در تجارت خارجی ایران است.

چرا ایران تلاش می‌کند به صادرات نفت وابسته نباشد و کالاهای دیگری را صادر کند؟

پاسخ: زیرا ذخایر نفت همیشگی نیستند و قیمت و مقدار فروش آن ممکن است تغییر کند. وابستگی زیاد به نفت، اقتصاد کشور را آسیب‌پذیر می‌کند. صادرات محصولات کشاورزی، صنعتی، معدنی، دانش‌بنیان و خدمات می‌تواند درآمد کشور را متنوع‌تر کند، فرصت شغلی ایجاد کند و ارزش افزوده بیشتری به وجود آورد.

آیا حق داریم همه نفت و گاز را استخراج کنیم و به فکر آیندگان نباشیم؟

پاسخ: خیر؛ نفت و گاز ثروت ملی و متعلق به نسل‌های امروز و آینده‌اند. باید آنها را با برنامه، به‌اندازه و با کمترین آسیب محیط‌زیستی استخراج و مصرف کنیم، از هدررفت جلوگیری کنیم و بخشی از درآمد آنها را برای آبادانی و سرمایه‌گذاری‌های ماندگار به کار ببریم.

پاسخ: در خانه ما بیشتر از گاز طبیعی برای پخت‌وپز و گرم کردن ساختمان استفاده می‌شود. بخش زیادی از گاز ایران از میدان‌های گازی جنوب کشور، به‌ویژه عسلویه و کنگان، استخراج می‌شود. گاز پس از پالایش و جدا شدن مواد اضافی، از طریق خط لوله سراسری به استان‌ها و شهرها می‌رسد و سپس با شبکه لوله‌کشی شهری و کنتور وارد خانه‌ها می‌شود.

پاسخ: پالایشگاه‌های مهم نفت نشان‌داده‌شده روی نقشه در آبادان، اراک، اصفهان، بندرعباس، تهران، کرمانشاه و جزیره لاوان قرار دارند.

پاسخ: بیشتر برق موردنیاز کشور در نیروگاه‌های حرارتی تولید می‌شود. در این نیروگاه‌ها با سوزاندن گاز، نفت کوره یا گازوئیل، آب را به بخار تبدیل می‌کنند؛ فشار بخار توربین را می‌چرخاند و مولد، انرژی حرکتی را به برق تبدیل می‌کند. بخشی از برق نیز با فشار آب پشت سدها در نیروگاه‌های برق‌آبی و از روش‌های دیگری مانند انرژی باد، خورشید و هسته‌ای تولید می‌شود.

پاسخ: بخش بزرگی از ایران آب‌وهوای خشک و نیمه‌خشک دارد و میزان بارندگی و تعداد رودهای پرآب و دائمی آن محدود است. تولید برق آبی به آب فراوان، رود پرآب و سد مناسب نیاز دارد؛ اما سوخت‌های فسیلی مانند نفت و گاز در کشور ما بیشتر در دسترس‌اند. به همین دلیل سهم برق حرارتی از برق آبی بسیار بیشتر است.

پاسخ: در مقایسه مطرح‌شده در کتاب، برق آبی برای محیط‌زیست مناسب‌تر است؛ زیرا برای تولید آن سوخت فسیلی سوزانده نمی‌شود و آلودگی هوای کمتری ایجاد می‌کند. برق حرارتی با سوزاندن نفت و گاز، گازهای آلاینده و گلخانه‌ای تولید می‌کند. البته ساخت سد نیز باید با بررسی دقیق انجام شود؛ چون ممکن است بر رودخانه‌ها، زیستگاه‌ها و زندگی مردم منطقه اثر بگذارد.