جواب تمرین های درس پنجم عربی دوازدهم انسانی؛ صفحات ۷۷ تا ۸۲

اُکْتُبْ کَلِمَةً مُناسِبَةً لِلتَّوضیحاتِ التّالِیَةِ مِنْ مُعْجَمِ الدَّرْسِ.

برای توضیحات زیر، واژه مناسبی از واژه‌نامه درس بنویس.

۱- اَلَّذي یَتَقَبَّلُ الدُّعاءَ وَ هُوَ مِنْ أَسماءِ اللهِ الْحُسْنیٰ.

کسی که دعا را می‌پذیرد و یکی از نام‌های نیکوی خداوند است.

پاسخ: اَلْمُجیبُ؛ پاسخ‌دهنده و اجابت‌کننده

۲- اَلشُّعورُ بِالْفَرَحِ وَ السُّرورِ کَثیراً.

احساس شادی و خوشحالی بسیار.

پاسخ: اَلِانْشِراحُ؛ شادمانی و فراخی

۳- ضِحْکٌ خَفیفٌ بِلا صَوْتٍ.

خنده‌ای آرام و بدون صدا.

پاسخ: اَلْبَسْمَةُ؛ لبخند

۴- جَعَلَ فیهِ نوراً.

در آن نور و روشنایی قرار داد.

پاسخ: أَنارَ؛ روشن کرد

۵- ساعَدَ وَ نَصَرَ.

کمک و یاری کرد.

پاسخ: أَعانَ؛ یاری کرد

اِقْرَأِ النَّصَّ التّاليَ، وَ عَیِّنْ تَرْجَمَةَ الْکَلِماتِ الْحَمْراءِ؛ ثُمَّ أَجِبْ عَنِ الْأَسْئِلَةِ.

متن زیر را بخوان و ترجمه کلمه‌های قرمز را مشخص کن؛ سپس به سؤال‌ها پاسخ بده.

۱- ما هُوَ الْمَحَلُّ الْإِعْرابيُّ لِـ «نَفْس» في «نَفْسَکَ» وَ «نَفْسِکَ»؟

نقش اعرابی «نفس» در «نَفْسَکَ» و «نَفْسِکَ» چیست؟

پاسخ: نَفْسَ در «اِجْعَلْ نَفْسَکَ» مفعولٌ‌به و منصوب است؛ اما نَفْسِ در «لِنَفْسِکَ» به‌وسیله حرف جر «لِـ» مجرور است.

۲- ما هُوَ نَوْعُ فِعْلِ «تَکْرَهُ» وَ صیغَتُهُ؟

نوع فعل «تَکْرَهُ» و صیغه آن چیست؟

پاسخ: فعل مضارع، مفرد مذکر مخاطب؛ یعنی «تو ناپسند می‌داری».

۳- أَ کَلِمَةُ «میزاناً» مَعْرِفَةٌ أَمْ نَکِرَةٌ؟

آیا کلمه «میزاناً» معرفه است یا نکره؟

پاسخ: نَکِرَةٌ؛ زیرا «ال» ندارد و تنوین گرفته است.

۴- أَ لازِمٌ فِعْلُ «لا تَقُلْ» أَمْ مُتَعَدٍّ؟

آیا فعل «لا تَقُلْ» لازم است یا متعدی؟

پاسخ: مُتَعَدٍّ؛ زیرا مفعول می‌پذیرد و «ما» مفعول آن است.

۵- مِنْ أَيِّ بابٍ فِعْلُ «أَحْسِنْ»؟

فعل «أَحْسِنْ» از کدام باب است؟

پاسخ: از باب إِفْعال؛ أَحْسَنَ، یُحْسِنُ، إِحْساناً.

۶- اُذْکُرْ فِعْلَیْنِ لِلْأَمْرِ.

دو فعل امر را نام ببر.

پاسخ: مانند اِجْعَلْ و اِکْرَهْ. فعل‌های أَحْسِنْ و اِسْتَقْبِحْ نیز امر هستند.

عَیِّنِ الصَّحیحَ في «التَّحلیلِ الصَّرْفيِّ» وَ «الْإِعْرابِ» لِما أُشیرَ إِلَیْهِ بِخَطٍّ.

گزینه صحیح را در تحلیل صرفی و نقش اعرابی کلمه‌هایی که زیر آن‌ها خط کشیده شده است، مشخص کن.

عَیِّنِ الصَّحیحَ في الْمُفْرَدِ مَعَ جَمْعِهِ.

مفرد و جمع صحیح آن را مشخص کن.

عَیِّنِ الْمَحَلَّ الْإِعْرابيَّ لِلْکَلِماتِ الَّتي تَحْتَها خَطٌّ.

نقش اعرابی کلمه‌هایی را که زیر آن‌ها خط کشیده شده است، مشخص کن.

۱- ﴿یا أَیُّهَا النّاسُ اعْبُدوا رَبَّکُمُ الَّذي خَلَقَکُمْ …﴾ اَلْبَقَرَة: ۲۱

ای مردم، پروردگارتان را که شما را آفرید، عبادت کنید.

أَیُّهَا النّاسُ: گروه منادایی | رَبَّ: مفعولٌ‌به و منصوب، «کُم» مضافٌ‌إلیه

۲- ﴿یا إِبْلیسُ ما لَکَ أَلّا تَکونَ مَعَ السّاجِدینَ﴾ اَلْحِجْر: ۳۲

ای ابلیس، تو را چه شده است که همراه سجده‌کنندگان نیستی؟

إِبْلیسُ: منادا

۳- ﴿یا عِباديَ الَّذینَ آمَنوا إِنَّ أَرْضي واسِعَةٌ …﴾ اَلْعَنْکَبوت: ۵۶

ای بندگان من که ایمان آورده‌اید، همانا زمین من گسترده است.

عِباديَ: منادا | واسِعَةٌ: خبر «إِنَّ» و مرفوع

۴- قالَ رَسولُ اللهِ (ص): یا عَليُّ، سَیِّدُ الْکَلامِ الْقُرآنُ.

رسول خدا (ص) فرمود: ای علی، برترین سخن قرآن است.

رَسولُ: فاعل و مرفوع | عَليُّ: منادا | سَیِّدُ: مبتدا و مرفوع | الْکَلامِ: مضافٌ‌إلیه و مجرور | الْقُرآنُ: خبر و مرفوع

۵- یا مَنْ بِدُنْیاهُ اشْتَغَلْ / قَدْ غَرَّهُ طولُ الْأَمَلْ / اَلْمَوْتُ یَأْتي بَغْتَةً / وَ الْقَبْرُ صُنْدوقُ الْعَمَلْ

ای کسی که به دنیای خود مشغول شده است؛ آرزوی دراز او را فریب داده است. مرگ ناگهان می‌آید و قبر صندوق عمل است.

مَنْ: منادا | طولُ: فاعل و مرفوع | اَلْمَوْتُ: مبتدا و مرفوع | صُنْدوقُ: خبر و مرفوع

۶- اَلسَّلامُ عَلَیْکَ یا رَسولَ اللهِ؛ یا نَبيَّ الرَّحْمَةِ.

درود بر تو، ای فرستاده خدا و ای پیامبر رحمت.

اَلسَّلامُ: مبتدا و مرفوع | رَسولَ: منادا و منصوب | نَبيَّ: منادا و منصوب | الرَّحْمَةِ: مضافٌ‌إلیه و مجرور

• قَدْ + فعل ماضی معمولاً به صورت ماضی نقلی ترجمه می‌شود؛ مانند «برگشته است».
• قَدْ + فعل مضارع می‌تواند معنای «شاید» یا «گاهی» بدهد.
• لَنْ فعل مضارع را به آینده منفی و لَمْ آن را به گذشته منفی تبدیل می‌کند.
• در ترکیب مَعَ جَمیعِ الطُّلّابِ، کلمه «الطُّلّابِ» مضافٌ‌إلیه و مجرور است.
• در یا عِباديَ، کلمه «عِباديَ» منادا است.
• در تمرین مفرد و جمع، فقط شباهت ظاهری دو واژه ملاک نیست و باید مفرد واقعی هر جمع شناخته شود.