جواب با هم بیندیشید صفحه ۱۰۴ زمین شناسی یازدهم؛ فصل ششم

زمینه لازم از متن کتاب:

ساخت تونل در حالتی که امتداد لایه‌ها بر محور تونل عمود باشد، مطلوب‌تر از زمانی است که امتداد لایه‌ها با محور تونل موازی باشد.

علت این است که اگر تونل از یک لایه ضعیف یا سنگ درزه‌دار عبور کند، در حالت عمود بودن محور تونل بر امتداد لایه‌ها، فقط قسمت کوتاهی از مسیر تونل در آن لایه نامقاوم قرار می‌گیرد و همان قسمت نیاز به مقاوم‌سازی خواهد داشت.

پاسخ: گزینه (الف) از نظر پایداری مناسب‌تر است.

در شکل (الف)، محور تونل لایه‌های مختلف سنگی را قطع می‌کند؛ یعنی امتداد لایه‌ها نسبت به محور تونل در وضعیت مناسب‌تری قرار دارد. در این حالت اگر یکی از لایه‌ها ضعیف، سست یا درزه‌دار باشد، تونل فقط در بخش کوتاهی از مسیر خود از آن عبور می‌کند؛ بنابراین قسمت کمتری از تونل ناپایدار خواهد بود و به مقاوم‌سازی نیاز دارد.

در شکل (ب)، تونل در امتداد لایه‌ها ادامه پیدا می‌کند. اگر لایه‌ای که تونل در آن قرار دارد ضعیف یا درزه‌دار باشد، ممکن است طول بیشتری از مسیر تونل تحت تأثیر آن قرار گیرد و ناپایداری بیشتری ایجاد شود.

نتیجه: گزینه (الف) مناسب‌تر است؛ زیرا محور تونل لایه‌ها را قطع می‌کند و در صورت وجود یک لایه ضعیف، فقط بخش محدودی از تونل در آن قرار می‌گیرد.

البته خود کتاب یادآوری می‌کند که اگر محور تونل با لایه‌بندی یک سنگ مقاوم موازی باشد، آن حالت نیز می‌تواند از نظر پایداری مطلوب باشد.