جواب فعالیت تکمیلی صفحه ۸۱ زمین شناسی یازدهم؛ فصل پنجم
جواب فعالیت تکمیلی صفحه ۸۱ زمین شناسی یازدهم فصل ۵ زمین شناسی و سلامت؛ پاسخ سوالات تجمع عناصر در برنج، گیاهان و ماهی.
در صفحه ۸۱ زمینشناسی یازدهم از فصل پنجم، ارتباط میان زمینشناسی، عناصر شیمیایی و سلامت جانداران بررسی میشود. بعضی گیاهان میتوانند برخی عناصر را بیش از مقدار معمول از خاک جذب و در بافتهای خود متمرکز کنند. این عناصر ممکن است با ورود به زنجیره غذایی، در بدن جانوران و انسان نیز تجمع پیدا کنند.
در فصل ۲ خواندید که بعضی سنگها و خاکها، در برخی از عناصر، بیهنجاری مثبت یا منفی نشان میدهند. گیاهان، عناصر مورد نیاز خود را برای رشد از این خاکها میگیرند. بنابراین در بعضی از گونههای گیاهی، تمرکز عناصر بیش از حد معمول ایجاد میشود.
اگر جانوران از این گیاهان تغذیه کنند، غلظت برخی از عناصر در آنها از حد معمول بیشتر میشود و میتواند باعث بیماری در آنها شود.
جواب فعالیت تکمیلی صفحه ۸۱ زمینشناسی یازدهم
مقدار تجمع این عناصر به عواملی مانند غلظت آنها در خاک و آب، نوع خاک، شرایط شیمیایی محیط و رقم برنج بستگی دارد. اگر غلظت این عناصر بیش از حد مجاز باشد، میتواند برای سلامت انسان زیانآور باشد.
• گون (Astragalus): بعضی گونههای آن میتوانند سلنیم را در خود متمرکز کنند.
• آلیسوم (Alyssum): بعضی گونهها توانایی تجمع مقدار زیادی نیکل را دارند.
• نوکایا / تلاسپی: برخی گونههای آن میتوانند روی و کادمیم را در بافتهای خود انباشته کنند.
• سرخس Pteris vittata: توانایی زیادی در جذب و تجمع آرسنیک دارد.
از برخی از این گیاهان در روشهای گیاهپالایی برای کاهش آلودگی خاکهای آلوده به فلزات و عناصر خاص استفاده میشود.
جیوه موجود در محیطهای آبی وارد زنجیره غذایی میشود و با خورده شدن جانداران کوچکتر توسط ماهیها، به تدریج در بدن آنها تجمع پیدا میکند. این پدیده در ماهیهای بزرگ و شکارچی که در سطوح بالاتر زنجیره غذایی قرار دارند، معمولاً بیشتر دیده میشود.
بسته به آلودگی محیط، عناصر دیگری مانند کادمیم و سرب نیز ممکن است در بافت بعضی ماهیها تجمع پیدا کنند.
