مطالب درسی
جواب درس ۱۱ علوم چهارم؛ پاسخ درس یازدهم بی مهره ها صفحه ۹۴ تا ۱۰۲
جواب کامل درس ۱۱ علوم چهارم بی مهره ها، شامل پاسخ فعالیتها، فکر کنید، گفتوگو و سوالات صفحات ۹۴ تا ۱۰۲ کتاب.
در درس یازدهم علوم چهارم با موضوع «بیمهرهها» با جانورانی آشنا میشویم که ستون مهره ندارند. در این درس، ویژگیهای ظاهری و شیوهی زندگی جانورانی مانند کرم خاکی، مورچه، کفشدوزک، شته، عنکبوت، زالو، کرمک، خرخاکی، میگو، خرچنگ و هزارپا بررسی میشود. همچنین با گروههای مهم بیمهرهها مانند کرمها، حشرات، عنکبوتیان، سختپوستان و هزارپایان آشنا میشویم و دربارهی فایده یا زیان بعضی از آنها و راههای حفاظت از جانوران یاد میگیریم. در ادامه پاسخ پرسشها و فعالیتهای صفحات ۹۴ تا ۱۰۲ را به ترتیب کتاب میخوانید.
برای یادگیری بهتر درس ۱۱ علوم چهارم، ویدیوی آموزشی این بخش را مشاهده کنید. سپس در ادامه مطلب میتوانید پاسخ فعالیتها و سوالات درس بیمهرهها را به ترتیب صفحات کتاب بررسی کنید.
جواب سوال وسط صفحه ۹۴ علوم چهارم
به نظر شما، آیا ممکن است این جانوران در زندگی گیاه گل سرخ اثری داشته باشند؟
پاسخ: بله. بعضی از این جانوران برای بوتهی گل سرخ مفید و بعضی دیگر زیانآور هستند. برای مثال، کرم خاکی به بهتر شدن خاک کمک میکند، کفشدوزک شتهها را میخورد؛ اما شته با مکیدن شیرهی گیاه به آن آسیب میزند.
این جانوران چه شباهتها و تفاوتهایی دارند؟
پاسخ: همهی آنها جانور و بیمهره هستند؛ یعنی ستون مهره ندارند. امّا از نظر شکل بدن، تعداد پاها، داشتن یا نداشتن بال و نوع تغذیه با یکدیگر تفاوت دارند. برای مثال کرم خاکی پا ندارد، مورچه و کفشدوزک ۶ پا دارند و عنکبوت ۸ پا دارد.
جواب فعالیت صفحه ۹۴ و ۹۵ علوم چهارم
۱- دستکش یکبار مصرف بهدست کنید. یک کرم خاکی را از زیر خاک باغچه بیرون بیاورید و روی پارچهای مرطوب در یک جعبه قرار دهید. بدن جانور را با ذرّهبین مشاهده کنید؛ شکل آن را نقّاشی کنید.
راهنمای نقاشی و مشاهده: بدن کرم خاکی کشیده، نرم و حلقهحلقه است و دست و پا و بال ندارد. در نقاشی خود بدنی دراز با حلقههای متعدد رسم کنید.
۲- شکل یک مورچه را نقّاشی کنید. سپس یک مورچه را با ذرّهبین مشاهده کنید. نقّاشی خود را با مورچهی واقعی مقایسه کنید؛ بدن مورچه چه شکلی دارد؟ مورچه چند پا دارد؟
پاسخ: بدن مورچه بندبند و چند قسمتی است. مورچه ۶ پای بندبند و دو شاخک دارد.
۳- تصویر شته، کفشدوزک و عنکبوت را در بالای صفحهی قبل مشاهده کنید. سپس جدول زیر را کامل کنید.
دقت کنید: در طبیعت بعضی شتهها میتوانند بالدار و بعضی بدون بال باشند؛ در جدول بالا، پاسخ براساس تصویر کتاب نوشته شده است.
هشدار: هنگام مشاهدهی جانوران، مراقب باشید که به آنها آسیب نرسد. پس از مشاهده، جانور را به محل زندگیاش برگردانید.
جواب فکر کنید صفحه ۹۵ علوم چهارم
۱- مورچه و کرم خاکی از نظر ویژگیهای ظاهری با هم چه تفاوتهایی دارند؟
پاسخ: بدن مورچه بندبند و چند قسمتی است و ۶ پای بندبند و دو شاخک دارد؛ امّا بدن کرم خاکی کشیده و حلقهحلقه است و پا و شاخک ندارد.
۲- کفشدوزک و شته به مورچه شبیهترند یا کرم خاکی؟
پاسخ: به مورچه شبیهترند؛ چون هر سه ۶ پای بندبند و دو شاخک دارند و در گروه حشرات قرار میگیرند.
۳- عنکبوت به کدام یک از جانوران جدول، شباهت بیشتری دارد؟
پاسخ:به مورچه شباهت بیشتری دارد؛ چون بدن هر دو بندبند است، پاهای بندبند دارند و در تصویر بال ندارند. البته عنکبوت ۸ پا و مورچه ۶ پا دارد.
جواب گفت و گو صفحه ۹۶ علوم چهارم
اطّلاعات جدول زیر را بخوانید.
اکنون دربارهی اثر این جانوران بر بوتهی گل سرخ گفتوگو کنید.
پاسخ:
کرم خاکی: با حرکت در خاک، آن را جابهجا و نرم میکند و به ورود بهتر آب و هوا به خاک کمک میکند؛ بنابراین برای گیاه مفید است.
کرم خاکی: با حرکت در خاک، آن را جابهجا و نرم میکند و به ورود بهتر آب و هوا به خاک کمک میکند؛ بنابراین برای گیاه مفید است.
کفشدوزک: شتهها را میخورد و با کم کردن تعداد آنها به بوتهی گل سرخ کمک میکند.
شته: شیرهی گیاه را میمکد و میتواند باعث ضعیف شدن و آسیب دیدن بوته شود.
مورچه: از شیرهی مربوط به شته و همچنین دانههای گیاهان تغذیه میکند؛ بنابراین اثر آن بر گیاه میتواند با شرایط مختلف متفاوت باشد.
عنکبوت: جانوران کوچک را شکار میکند و با کم کردن تعداد بعضی حشرات میتواند برای باغچه مفید باشد.
پاسخ فکر کنید صفحه ۹۶ کتاب علوم پایه چهارم ابتدایی
برای حفاظت از بوتهی گل سرخ، چه راههایی پیشنهاد میدهید؟
پاسخ: بوته را به اندازهی مناسب آبیاری کنیم، خاک آن را تقویت و زیرورو کنیم، از کرمهای خاکی و جانوران مفیدی مانند کفشدوزک و عنکبوت محافظت کنیم و شتهها را کنترل کنیم. بهتر است از مصرف بیرویهی حشرهکشها خودداری کنیم؛ زیرا ممکن است همراه حشرات زیانآور، حشرات مفید نیز از بین بروند.
پاسخ سوال صفحه ۹۷ علوم چهارم دبستان
بدن کرم خاکی و بدن مار، چه شباهتها و چه تفاوتهایی دارند؟
پاسخ: شباهت: بدن هر دو کشیده است و دست و پا ندارند و روی زمین حرکت میکنند.
تفاوت: مار ستون مهره دارد و جانوری مهرهدار است؛ امّا کرم خاکی ستون مهره ندارد و یک جانور بیمهره است. بدن کرم خاکی نیز حلقهحلقه است.
تفاوت: مار ستون مهره دارد و جانوری مهرهدار است؛ امّا کرم خاکی ستون مهره ندارد و یک جانور بیمهره است. بدن کرم خاکی نیز حلقهحلقه است.
شما کدام جانوران بیمهره را میشناسید؟
پاسخ: کرم خاکی، مورچه، کفشدوزک، شته، عنکبوت، زالو، کرمک، پروانه، میگو، خرچنگ، حلزون، ستارهی دریایی، هشتپا و عروس دریایی از جانوران بیمهره هستند.
تصویر زالو و کرمک را مشاهده کنید. بدن زالو و کرمک به کدام یک از جانوران جدول صفحهی ۹۵ شباهت دارد؟
پاسخ: به کرم خاکی شباهت دارند؛ زیرا هر سه در گروه کرمها قرار میگیرند و پا ندارند.
سؤال مهم امتحانی: به چه جانورانی بیمهره میگویند؟
پاسخ: به جانورانی که ستون مهره ندارند، بیمهره میگویند؛ مانند مورچه و کرم خاکی.
پاسخ: به جانورانی که ستون مهره ندارند، بیمهره میگویند؛ مانند مورچه و کرم خاکی.
نکتهی بهداشتی: اگر پس از رفتن به دستشویی و پیش از خوردن غذا دستهایمان را با آب و صابون بشوییم و ناخنها را کوتاه و تمیز نگه داریم، احتمال آلوده شدن به کرمک کمتر میشود.
پاسخ سوالات صفحه ۹۸ علوم چهارم
از نظر شکل ظاهری، بدن مورچه با کفشدوزک، شته و پروانه چه شباهتها و چه تفاوتهایی دارد؟
پاسخ: همهی آنها حشرهاند و ۶ پای بندبند، دو شاخک و بدن چند قسمتی دارند. تفاوت آنها در شکل و اندازهی بدن، رنگ و داشتن یا نداشتن بال است. برای مثال پروانه و کفشدوزک بال دارند، ولی مورچهای که در تصویر کتاب دیده میشود بال ندارد.
شما چه حشرههای دیگری را میشناسید؟
پاسخ: زنبور عسل، ملخ، سنجاقک، مگس، پشه، سوسک و پروانه از نمونههای دیگر حشرات هستند.
سؤال مهم امتحانی: حشرات چه ویژگیهایی دارند؟
پاسخ: حشرات ۶ پای بندبند، دو شاخک و بدن چند قسمتی دارند و بعضی از آنها نیز بال دارند.
پاسخ: حشرات ۶ پای بندبند، دو شاخک و بدن چند قسمتی دارند و بعضی از آنها نیز بال دارند.
جواب جمع آوری اطلاعات صفحه ۹۹ علوم پایه چهارم
حشرهها فایدههای بسیاری دارند. دربارهی فایدههای آنها اطّلاعاتی جمعآوری کنید و به کلاس گزارش دهید.
پاسخ پیشنهادی: حشرات در طبیعت فایدههای فراوانی دارند. زنبورها و بعضی حشرات به گردهافشانی گلها کمک میکنند و باعث تشکیل میوه و دانه میشوند. زنبور عسل برای ما عسل و موم تولید میکند و از کرم ابریشم نیز برای تولید ابریشم استفاده میشود. بعضی حشرات مانند کفشدوزک، جانوران زیانآوری مثل شته را میخورند و به گیاهان کمک میکنند. برخی حشرات نیز در تجزیهی مواد و باقیماندههای جانداران نقش دارند.
پاسخ گفت و گو صفحه ۹۹ علوم پایه چهارم
برای پیشگیری از آلودگی پوست و مو به شپش چه مراقبتهایی پیشنهاد میدهید؟
پاسخ: بهداشت مو و بدن را رعایت کنیم، موها را مرتب بررسی و شانه کنیم، لباسها و وسایلی مانند کلاه و روسری را تمیز نگه داریم و از شانه، حوله، کلاه و وسایل شخصی دیگران استفاده نکنیم.
جواب پرسش های متن صفحه ۹۹ علوم چهارم ابتدایی
عنکبوت تارهایی چسبناک میتَنَد و با آنها شکار را به دام میاندازد. به تصویر مورچه در صفحهی قبل نگاه کنید. عنکبوت و مورچه چه شباهتهایی دارند؟
پاسخ: هر دو جانور بیمهره هستند، بدن و پاهای بندبند دارند و در گروه بزرگ بندپایان قرار میگیرند.
این دو جانور چه تفاوتهایی دارند؟
پاسخ: عنکبوت بدن دو قسمتی و ۸ پای بندبند دارد؛ امّا مورچه یک حشره است و ۶ پای بندبند، دو شاخک و بدن چند قسمتی دارد. بنابراین عنکبوت حشره نیست و در گروه عنکبوتیان قرار میگیرد.
جواب گفت و گو صفحه ۱۰۰ علوم چهارم
دربارهی اینکه «چرا خرخاکی، میگو و خرچنگ را در یک گروه طبقهبندی میکنند»، در گروه خود گفتوگو کنید و نتیجه را به کلاس گزارش دهید.
پاسخ:چون ویژگیهای مشترکی دارند؛ بدن آنها بندبند است، پاهای متعددی دارند و پوششی نسبتاً سخت از بدنشان محافظت میکند. به همین دلیل خرخاکی، میگو و خرچنگ را در گروه سختپوستان طبقهبندی میکنند.
پاسخ سوال متن صفحه ۱۰۰ علوم پایه چهارم
هزارپاها مانند خرخاکی در جاهای تاریک و مرطوب زندگی میکنند. بدن هزارپا با خرخاکی چه تفاوتی دارد؟
پاسخ:بدن هزارپا کشیدهتر و دارای بندهای بیشتری است و پاهای آن بسیار بیشتر از خرخاکی است. خرخاکی بدنی کوتاهتر و پهنتر دارد و پوستهی محکمتری روی بدنش دیده میشود.
جواب جمع آوری اطلاعات صفحه ۱۰۰ علوم چهارم
دربارهی انواع هزارپاها و غذای آنها، اطّلاعاتی جمعآوری کنید و به کلاس گزارش دهید.
پاسخ پیشنهادی: هزارپایان انواع گوناگونی دارند. بعضی از آنها از برگهای ریختهشده و مواد گیاهی پوسیده تغذیه میکنند و به تجزیهی مواد در طبیعت کمک میکنند. بعضی دیگر شکارچیاند و از حشرات و جانوران کوچک تغذیه میکنند. بیشتر هزارپایان در جاهای مرطوب، تاریک، زیر سنگها و میان برگهای افتاده زندگی میکنند.
پاسخ سوال متن صفحه ۱۰۱ علوم پایه چهارم
دانشمندان عنکبوتیان، حشرات، سختپوستان و هزارپایان را در یک گروه بزرگ به نام بندپایان طبقهبندی میکنند. چرا این گروهها را گروه بزرگ بندپایان مینامند؟
پاسخ: چون این جانوران بدن و پاهای بندبند دارند. بدن بندپایان نیز پوشش نسبتاً سختی دارد و هنگام رشد چند بار این پوشش سخت را عوض میکنند.
سؤال مهم امتحانی: پوستاندازی یعنی چه؟
پاسخ: بندپایان هنگام رشد چند بار پوشش سخت بدن خود را عوض میکنند؛ به این کار پوستاندازی میگویند.
پاسخ: بندپایان هنگام رشد چند بار پوشش سخت بدن خود را عوض میکنند؛ به این کار پوستاندازی میگویند.
جواب جمع آوری اطلاعات صفحه ۱۰۲ علوم چهارم
تصویرهای صفحهی قبل را ببینید. هر یک از این جانوران بیمهره در کجا زندگی میکند؟
جواب پرسش آخر صفحه ۱۰۲ علوم چهارم
شما برای حفاظت از جانوران چه کارهایی میتوانید انجام دهید؟
پاسخ: لانه و محل زندگی جانوران را خراب نمیکنم، در جنگل، دشت، ساحل، رودخانه و دریا زباله نمیریزم، جانوران را برای سرگرمی نمیگیرم و به آنها آسیب نمیزنم، از جانوران مفید محافظت میکنم و از مصرف بیرویهی حشرهکشها که ممکن است جانوران مفید را هم از بین ببرد، خودداری میکنم.
جمعبندی کوتاه درس: جانوران بیمهره ستون مهره ندارند. کرمها، حشرات، عنکبوتیان، سختپوستان و هزارپایان از گروههای مهم بیمهرهها هستند. حشرات ۶ پا و دو شاخک دارند، عنکبوتیان ۸ پا دارند و بندپایان دارای پاهای بندبند و پوشش نسبتاً سخت هستند. بعضی بیمهرهها برای انسان و طبیعت مفید و بعضی بیماریزا یا زیانآورند؛ بنابراین باید جانوران مفید و زیستگاه آنها را حفظ کنیم.
بیشتر بخوانید :
