جواب قلمرو زبانی، ادبی و فکری درس اول فارسی دوازدهم؛ شکر نعمت صفحه ۱۵ تا ۱۷
پاسخ کامل سوالات کارگاه متنپژوهی درس اول فارسی دوازدهم شکر نعمت، شامل قلمرو زبانی، ادبی و فکری صفحه ۱۵ تا ۱۷.
در ادامه، پاسخ کامل کارگاه متنپژوهی درس اول فارسی دوازدهم را در سه بخش قلمرو زبانی، قلمرو ادبی و قلمرو فکری میخوانید.
قلمرو زبانی
| معنا | واژۀ معادل |
|---|---|
| دارای نشان پیامبری | وسیم |
| شادیبخش | مفرّح |
| به خدای تعالی بازگشتن | انابت |
| قطع کردن مقرّری | بریدن وظیفه |
قُربت: نزدیکی ← غُربت: دوری از وطن
حیات: زندگی ← حیاط: صحن خانه
منسوب: نسبت دادهشده ← منصوب: گماشتهشده به کاری
ح: حلیه، تحیّر، تحفه
ق: فایق، باسق، مستغرق
ع: عاکفان، عُصاره، مدّعیان
«بوی گُلم چنان مست کرد که دامنم از دست برفت.»
«ـَ م» در «گُلم»: نقش مفعولی دارد؛ یعنی «بوی گل، مرا چنان مست کرد».
«ـَ م» در «دامنم»: نقش مضافالیه دارد؛ یعنی «دامن از دست من برفت».
حذف به قرینۀ لفظی:
«منّت خدای را عزّ و جلّ که طاعتش موجب قربت است و به شکر اندرش مزید نعمت.»
در بخش دوم، فعل «است» حذف شده است:
«به شکر اندرش مزید نعمت [است].»
حذف به قرینۀ معنایی:
«بنده همان بِه که ز تقصیر خویش / عذر به درگاه خدای آورد»
فعل «است» به قرینۀ معنایی حذف شده است:
«بنده همان بِه [است] …»
قلمرو ادبی
ای مرغ سحر! عشق ز پروانه بیاموز
کان سوخته را جان شد و آواز نیامد
مرغ سحر: نماد عاشقان دروغین و مدّعی
پروانه: نماد عاشقان راستین و حقیقی
«بارانِ رحمتِ بیحسابش همه را رسیده و خوانِ نعمتِ بیدریغش همه جا کشیده.»
«فرّاشِ بادِ صبا را گفته تا فرش زمرّدین بگسترد و دایۀ ابر بهاری را فرموده تا بناتِ نبات در مهدِ زمین بپرورد.»
✓ پاسخ: سجع و تشبیه.
سجع:
رسیده / کشیده
بگسترد / بپرورد
تشبیه:
باران رحمت، خوان نعمت، فرّاش باد صبا، دایۀ ابر بهاری، بنات نبات و مهد زمین.
✓ پاسخ: استعاره؛ «فرش زمرّدین» استعاره از سبزه، چمن و گیاهان سبزرنگ است.
قلمرو فکری
تا تو نانی به کف آری و به غفلت نخوری
چه باک از موج بحر آن را که باشد نوح کشتیبان
بیدل از بینشان چه گوید باز؟
هیچ نقّاشت نمیبیند که نقشی برکشد
وان که دید از حیرتش کلک از بنان افکندهای
این مفهوم از عبارت زیر قابل استنباط است:
«گفت: به خاطر داشتم که چون به درخت گل رسم، دامنی پر کنم هدیهٔ اصحاب را. چون برسیدم، بوی گلم چنان مست کرد که دامنم از دست برفت!»
