معنی و آرایه‌ های ادبی و زبانی درس هفدهم سپیده دم فارسی دهم

در این مطلب معنی درس هفدهم فارسی دهم «سپیده دم» را به صورت کامل و بخش به بخش می‌خوانید. معنی واژه‌های دشوار، مفهوم هر قسمت، آرایه‌های ادبی، نمادها، کنایه‌ها و نکات مهم امتحانی درس ۱۷ فارسی دهم نیز بررسی شده است.

معنی درس هفدهم سپیده دم فارسی دهم

واژه‌ها: جنوب: جنوب لبنان؛ ردا: بالاپوش؛ دوش: شانه؛ در بر داشتن: در آغوش و کنار داشتن.

آرایه‌ها: «ردای حسین را بر دوش داشتن» کنایه از ادامه دادن راه امام حسین (ع)؛ «خورشید کربلا» استعاره از امام حسین (ع)؛ اشاره به امام حسین و کربلا، تلمیح به واقعۀ عاشورا؛ «بر» در «بر دوش» و «در بر» جناس همسان دارد.

مفهوم: ادامه دادن راه امام حسین (ع) و مبارزه در برابر ظلم و اشغالگری.

واژه‌ها: پیشه: کار، شغل و روش همیشگی؛ برین: برتر، بالا و آسمانی.

آرایه‌ها: «سرخ گل» استعاره‌ای از جنوب لبنان یا امام موسی صدر؛ «انقلاب زمین» نیز در فضای شعر به مقاومت زمینی و مردمی اشاره دارد؛ زمین و آسمان تناسب و تقابل معنایی دارند.

مفهوم: فداکاری و پیوند مقاومت مردم با ارزش‌ها و آرمان‌های الهی.

واژه‌ها: خوشه: مجموعه دانه‌های گندم بر ساقه؛ برمی‌خیزند: پدید می‌آیند، قیام می‌کنند.

آرایه‌ها: گندم نماد نعمت، برکت و حاصلخیزی است؛ «خاک» می‌تواند مجاز از سرزمین باشد؛ اشاره به پیامبران، یادآور قداست سرزمین‌های این منطقه است.

مفهوم: ستایش حاصلخیزی و قداست سرزمین لبنان و منطقه.

واژه‌ها: صیادی: ماهیگیری؛ مقاومت: ایستادگی و پایداری؛ پیشه: کار و روش همیشگی.

آرایه‌ها: خطاب به کشتی، ماهی، دفترهای شعر و روزهای عاشورا، جان‌بخشی ایجاد کرده است؛ «کشتی‌های صیادی» می‌تواند مجاز از صیادان و ماهیگیران باشد؛ «دفترهای شعری» مجاز از شاعران و ادبیات مقاومت؛ «عاشورا» تلمیح به قیام امام حسین (ع) است.

مفهوم: مقاومت محدود به گروه خاصی نیست و همۀ اقشار مردم در آن سهیم‌اند.

واژه‌ها: پیکر: تن، کالبد؛ اشتیاق: شوق و میل فراوان؛ ارجمند: گرامی و ارزشمند.

نمادها و آرایه‌ها: آب نماد پاکی و زندگی؛ خوشه نماد برکت و حاصلخیزی؛ ستاره نماد روشنایی و راهنمایی؛ سپیده‌دم نماد آغاز، امید و تولدی تازه؛ «غروب / سپیده‌دم» تضاد؛ تکرار «تو را» و «نامیدم» واژه‌آرایی و تأکید ایجاد کرده است.

واژه‌ها: برآمده: روییده، پدید آمده؛ دیرین: قدیمی، کهن؛ فروزان: روشن و تابان؛ خار: تیغ گیاه.

آرایه‌ها: «چون سبزه»، «چون ستاره» و «چون شمشیر» تشبیه؛ «دفتر روزگاران» اضافه تشبیهی؛ «بر روی خار و درد» کنایه از تحمل رنج و دشواری؛ شمشیر نماد مبارزه و پیکار؛ «بوسه زدن بر شمشیر» نشانۀ احترام و بزرگداشت مبارزه است.

مفهوم: بزرگداشت تاریخ مقاومت و رنج‌های مردم جنوب لبنان.

واژه‌ها: سرور: بزرگ، سالار؛ غنچه: گل ناشکفته؛ حماسه: دلاوری و شجاعت.

نمادها و آرایه‌ها: «تو را عطری نامیدم» و «تو را پرستو نامیدم» تشبیه بلیغ؛ پرستو نماد نوید، بهار و بازگشت روزهای بهتر؛ باران نماد پاکی و زندگی؛ فصل‌ها می‌توانند نماد دگرگونی باشند؛ تکرار «سرور» واژه‌آرایی است.

مفهوم: ستایش امام موسی صدر به عنوان پیام‌آور امید، حرکت و مقاومت.

واژه‌ها: نیلگون: آبی‌رنگ، به رنگ نیل؛ شن: ماسه؛ می‌چیند: جدا و جمع می‌کند.

نمادها و آرایه‌ها: «دریا متنی نیلگون است» تشبیه بلیغ؛ علی و مریم نماد مردان و زنان این سرزمین‌اند؛ «مهدی» تلمیح به حضرت مهدی (عج) و اندیشۀ انتظار؛ گل‌ها نماد دستاوردهای شهادت مانند آزادی و سربلندی‌اند؛ «گل‌هایی که از انگشتان شهیدان می‌رویند» تصویری استعاری از ثمر دادن خون و فداکاری شهیدان است.

مفهوم: مردان و زنان در مقاومت و امید به آینده سهیم‌اند و فداکاری شهیدان زمینه‌ساز آزادی و سربلندی است.

واژه‌ها: معرکه: میدان جنگ و نبرد؛ در اینجا همچنین نام روستایی در جنوب لبنان؛ صدر: سینه، بخش پیشین؛ همچنین نام خانوادگی امام موسی صدر؛ شرافت: بزرگواری و آبرو؛ کرامت: بزرگواری و ارزشمندی.

آرایه‌ها: «تاریخ … به یاد خواهد آورد» جان‌بخشی؛ تاریخ می‌تواند مجاز از تاریخ‌نگاران و نسل‌های آینده باشد؛ «خاک» مجاز از سرزمین و میهن؛ «صدر» ایهام دارد: معنی نخست «سینه» و معنی دوم اشاره به «امام موسی صدر» است.

واژه‌ها: سرور: سالار و بزرگ؛ سقوط: فرو افتادن و نابودی؛ نخل: درخت خرما؛ عنب: انگور؛ تاک: درخت انگور؛ تاکستان: باغ انگور؛ گشودن: باز کردن.

نمادها و آرایه‌ها: نخل، انگور و تاکستان نماد زندگی، آبادانی، برکت و امید هستند؛ «درهای امید و روشنایی» تصویری استعاری از راه نجات و آینده‌ای بهتر است؛ تکرار «جز تو»، «مگر تو» و «تو» بر نقش مخاطب تأکید می‌کند؛ تقابل «سقوط و ویرانی» با «امید و روشنایی» فضای معنایی شعر را برجسته می‌کند.

مفهوم: امام موسی صدر نماد امید، بیداری و رهایی در روزگار سختی و ناامیدی معرفی می‌شود.

نمادهای مهم درس سپیده دم فارسی دهم

معنی کلمات مهم درس هفدهم سپیده دم

آرایه های مهم درس هفدهم فارسی دهم

خلاصه درس سپیده دم فارسی دهم

پیام و مفهوم درس هفدهم سپیده دم

نکات مهم امتحانی درس ۱۷ فارسی دهم