جواب کارگاه متن پژوهی درس پنجم فارسی دهم؛ بیداد ظالمان
پاسخ کامل سوالات قلمرو زبانی، ادبی و فکری کارگاه متنپژوهی درس پنجم فارسی دهم بیداد ظالمان، صفحه ۴۲ و ۴۳.
در این مطلب جواب کارگاه متن پژوهی درس پنجم فارسی دهم «بیداد ظالمان» صفحات ۴۲ و ۴۳ را بررسی میکنیم. پاسخ همه فعالیتهای قلمرو زبانی، قلمرو ادبی و قلمرو فکری را به صورت کامل و در عین حال روان و مناسب برای نوشتن در کتاب آماده کردهایم.
جواب قلمرو زبانی درس پنجم فارسی دهم صفحه ۴۲
گفتم که نوش لعلت ما را به آرزو کشت
گفتا تو بندگی کن کاو بندهپرور آید
بادی که در زمانه بسی شمعها بکشت
هم بر چراغدان شما نیز بگذرد
کُشت در بیت اول: نابود کرد / از بین برد
بکشت در بیت دوم: خاموش کرد
نکته: در بیت دوم چون سخن از «شمع» است، فعل «کشتن» در معنی خاموش کردن به کار رفته است.
بر درِ بختِ بد فرود آید
هرکه گیرد عنان مرکبش، آز
همّت بلند دار که نزد خدا و خلق
باشد به قدر همّت تو اعتبار تو
بخت: طالع
اعتبار: رونق
جواب قلمرو ادبی درس پنجم فارسی دهم صفحه ۴۲ و ۴۳
هم مرگ، بر جهان شما نیز بگذرد
هم رونق زمان شما نیز بگذرد
قافیه: جهان، زمان
ردیف: شما نیز بگذرد
بر تیر جورتان ز تحمّل سپر کنیم
تا سختی کمان شما نیز بگذرد
سپر کردن: کنایه از مقاومت و ایستادگی کردن
سختی کمان: کنایه از قدرت، فشار و زورگویی ستمگران
آرایه تکمیلی: میان «تیر، سپر و کمان» مراعات نظیر وجود دارد و «تیر جور» نیز تصویری از ظلم و ستم است.
در مملکت چو غرّش شیران گذشت و رفت
این عوعو سگان شما نیز بگذرد
شیران: استعاره از انسانهای شجاع، دلیر و دادگر
سگان: استعاره از افراد پست و مزدوران ستمگران
عوعو: اشاره به هیاهو و قدرت ظاهری ستمگران
جواب قلمرو فکری درس پنجم فارسی دهم صفحه ۴۳
هم مرگ، بر جهان شما نیز بگذرد
هم رونق زمان شما نیز بگذرد
مفهوم: ناپایداری قدرت و زندگی دنیوی
ای تو رمه سپرده به چوپان گرگطبع
این گرگی شبان شما نیز بگذرد
رمه: مردم زیردست حکومت
چوپان گرگطبع: حاکمان و کارگزاران ستمگر
گرگی شبان: دوران ظلم و ستم حاکمان
الف) «اَلدَّهرُ یَومانِ یَومٌ لَکَ وَ یَومٌ عَلَیکَ»
ای مفتخر به طالع مسعود خویشتن
تأثیر اختران شما نیز بگذرد
ب) «کُلُّ نَفسٍ ذائِقَةُ المَوتِ»
آب اجل که هست گلوگیر خاص و عام
بر حلق و بر دهان شما نیز بگذرد
ما بارگه دادیم، این رفت ستم بر ما
بر قصر ستمکاران، گویی چه رسد خِذلان
چون داد عادلان به جهان در، بقا نکرد
بیداد ظالمان شما نیز بگذرد
ارتباط معنایی: هر دو بیت بر ناپایداری حکومت، قدرت و ستم تأکید دارند.
ای مفتخر به طالع مسعود خویشتن
تأثیر اختران شما نیز بگذرد
خلاصه نکات کارگاه متن پژوهی درس پنجم فارسی دهم
📌 قافیه بیت اول: جهان، زمان
📌 ردیف: شما نیز بگذرد
📌 شیران: استعاره از دلیران و دادگران
📌 سگان: استعاره از افراد پست و مزدوران ستمگران
📌 مفهوم اصلی: ناپایداری قدرت ستمگران و لزوم مقاومت در برابر ظلم
جمع بندی درس پنجم فارسی دهم
در کارگاه متنپژوهی درس «بیداد ظالمان» علاوه بر معنی واژهها و کاربرد متفاوت فعلها، با قافیه و ردیف، کنایه و استعاره نیز سروکار داریم. در قلمرو فکری نیز مهمترین نکته، ناپایداری قدرت ستمگران و پایان یافتن ظلم است. برای امتحان، بهخصوص قافیه و ردیف بیت نخست، استعارههای «شیران» و «سگان» و مفهوم «رمه و چوپان گرگطبع» را مرور کنید.
بیشتر بخوانید:
معنی شعر بیداد ظالمان درس پنجم فارسی دهم؛ آرایههای ادبی و زبانی
جواب درس چهارم فارسی دهم؛ درس آزاد ادبیات بومی ۱ صفحه ۳۷ و ۳۸
معنی گنج حکمت دیوار عدل درس سوم فارسی دهم؛ بازنویسی و آرایههای ادبی
