مطالب درسی

سوالات متن فصل یازدهم علوم هفتم با جواب؛ فصل ۱۱ سلول و سازمان‌بندی آن

نمونه سوال، پرسش‌های تشریحی، تعریف‌ها و جای خالی فصل یازدهم علوم هفتم سلول و سازمان‌بندی آن، همراه با پاسخ کامل.

در این مطلب سوالات فصل یازدهم علوم هفتم «یاخته و سازمان‌بندی آن» را با جواب‌های دقیق، کوتاه و امتحانی آماده کرده‌ایم. سؤال‌ها مهم‌ترین مطالب فصل مانند یاخته، غشای پلاسمایی، سیتوپلاسم، هسته، اندامک‌ها، مقایسه یاخته گیاهی و جانوری، بافت، اندام، دستگاه و سازمان‌بندی بدن جانداران را پوشش می‌دهند.

⭐ راهنمای شب امتحان: اگر زمان کمی دارید، ابتدا سؤال‌های ستاره‌دار را بخوانید. بخش اندامک‌ها و مقایسه یاخته با کارخانه را هم حتماً مرور کنید؛ چون چند مفهوم مهم فصل در همین قسمت جمع شده است.

سوالات فصل یازدهم علوم هفتم با جواب

یاخته؛ کوچک‌ترین واحد زنده

۱- ویژگی مشترک همه جانداران چیست؟ ⭐

✓ پاسخ: پیکر همه جانداران از یاخته (سلول) ساخته شده است.

۲- یاخته چیست؟ ⭐

✓ پاسخ: یاخته کوچک‌ترین واحد سازنده جانداران است.

۳- چرا یاخته را واحد ساختار و عمل در جانداران می‌نامند؟ ⭐

✓ پاسخ: چون هر ساختار زنده بدن از یاخته ساخته شده است و کارهای بخش‌های مختلف بدن نیز توسط یاخته‌های همان قسمت انجام می‌شود.

۴- جانداران از نظر تعداد یاخته به چند گروه تقسیم می‌شوند؟ ⭐

✓ پاسخ: به دو گروه تک‌یاخته‌ای و پر‌یاخته‌ای.

۵- جاندار تک‌یاخته‌ای چیست؟ مثال بزنید.

✓ پاسخ: جانداری است که فقط از یک یاخته ساخته شده و همه فعالیت‌های حیاتی خود را با همان یاخته انجام می‌دهد؛ مانند باکتری.

۶- چند نوع یاخته بدن انسان را نام ببرید.

✓ پاسخ: یاخته‌های پوستی، ماهیچه‌ای، عصبی و خونی.

۷- آیا همه یاخته‌های بدن شکل و ساختار یکسانی دارند؟

✓ پاسخ: خیر؛ با وجود شباهت‌های زیاد، هر نوع یاخته ساختار متناسب با کار خود دارد.

اجزای اصلی یاخته

۸- سه بخش مهمی که در یک یاخته جانوری مشاهده می‌شوند کدام‌اند؟ ⭐

✓ پاسخ: غشای یاخته، میان‌یاخته (سیتوپلاسم) و هسته.

۹- غشای یاخته یا غشای پلاسمایی چیست؟ ⭐

✓ پاسخ: پوششی است که یاخته را احاطه می‌کند.

۱۰- دو وظیفه مهم غشای یاخته چیست؟ ⭐

✓ پاسخ: محافظت از یاخته و تنظیم ورود و خروج مواد.

۱۱- منظور از نفوذپذیری انتخابی غشا چیست؟ ⭐

✓ پاسخ: یعنی غشا ورود و خروج مواد را انتخاب و تنظیم می‌کند</strong؛ به مواد مورد نیاز اجازه ورود می‌دهد و مواد زائد و ترشحی را از یاخته خارج می‌کند.

۱۲- چرا غشای یاخته را نمی‌توان مانند یک آبکش ساده دانست؟

✓ پاسخ: چون غشا مواد را فقط بر اساس اندازه عبور نمی‌دهد، بلکه ورود و خروج مواد را به صورت انتخابی تنظیم می‌کند.

۱۳- غشای یاخته عمدتاً از چه ماده‌ای ساخته شده است؟ ⭐

✓ پاسخ: عمدتاً از لیپید (چربی).

۱۴- علاوه بر لیپید، چه مولکول‌هایی در غشای یاخته وجود دارند؟

✓ پاسخ: مولکول‌های پروتئین و کربوهیدرات (قند).

۱۵- میان‌یاخته یا سیتوپلاسم چیست؟ ⭐

✓ پاسخ: بخشی از یاخته است که اندامک‌ها و مواد مورد نیاز بقای یاخته مانند نمک‌ها، آنزیم‌ها و مواد دیگر در آن قرار دارند.

۱۶- اندامک چیست؟ ⭐

✓ پاسخ: اندامک‌ها ساختارهایی درون یاخته‌اند که کارهای متفاوتی انجام می‌دهند.

۱۷- هسته چه کاری انجام می‌دهد؟ ⭐

✓ پاسخ: هسته فعالیت‌های یاخته و ویژگی‌هایی مانند شکل و اندازه آن را تنظیم می‌کند.

۱۸- هسته در گیاهان، جانوران، قارچ‌ها و آغازیان چه وضعیتی دارد؟

✓ پاسخ: مواد هسته‌ای در این جانداران درون پوششی مشخص قرار دارند.

۱۹- یاخته باکتری از نظر مواد هسته‌ای چه تفاوتی دارد؟ ⭐

✓ پاسخ: در باکتری‌ها، مواد هسته‌ای درون پوشش مشخصی قرار ندارند.

⭐ اندامک‌های مهم یاخته و وظیفه آن‌ها

این بخش را جدی بگیرید: وظیفه اندامک‌ها و مقایسه آن‌ها با قسمت‌های یک کارخانه از بخش‌های بسیار خوب برای طرح سؤال مفهومی است.

۲۰- راکیزه (میتوکندری) چه وظیفه‌ای دارد؟ ⭐

✓ پاسخ: تولید انرژی برای یاخته.

۲۱- رناتن (ریبوزوم) چه کاری انجام می‌دهد؟ ⭐

✓ پاسخ: پروتئین‌سازی.

۲۲- دستگاه گلژی چه وظیفه‌ای دارد؟ ⭐

✓ پاسخ: بسته‌بندی و ترشح مواد.

۲۳- شبکه میان‌یاخته‌ای (شبکه آندوپلاسمی) چه وظیفه‌ای دارد؟ ⭐

✓ پاسخ: یک شبکه ارتباطی برای حمل مواد در یاخته است.

۲۴- کریچه (واکوئول) چه وظیفه‌ای دارد؟ ⭐

✓ پاسخ: در ذخیره آب، مواد غذایی و مواد دفعی نقش دارد.

۲۵- غشای یاخته در مقایسه با یک کارخانه شبیه کدام بخش است؟ ⭐

✓ پاسخ: شبیه درها و دروازه‌های کارخانه است؛ چون ورود و خروج مواد را تنظیم می‌کند.

۲۶- میتوکندری در مقایسه با کارخانه شبیه کدام بخش است؟

✓ پاسخ: شبیه منبع انرژی یا موتورخانه کارخانه.

۲۷- ریبوزوم در مقایسه با کارخانه شبیه کدام قسمت است؟

✓ پاسخ: شبیه بخش مخلوط و پخت مواد است.

۲۸- دستگاه گلژی در مقایسه با کارخانه شبیه کدام قسمت است؟

✓ پاسخ: شبیه بخش بسته‌بندی و توزیع.

۲۹- هسته در مقایسه با کارخانه شبیه چه بخشی است؟ ⭐

✓ پاسخ: شبیه بخش مدیریت کارخانه است.

۳۰- کریچه در مقایسه با کارخانه شبیه چه بخشی است؟

✓ پاسخ: شبیه انبار کارخانه.

مشاهده و رنگ‌آمیزی یاخته‌ها

۳۱- چرا برای مشاهده بهتر بعضی یاخته‌ها آن‌ها را رنگ‌آمیزی می‌کنند؟

✓ پاسخ: چون رنگ‌ها به ترکیبات اصلی یاخته می‌چسبند و بخش‌های یاخته را واضح‌تر می‌کنند.

۳۲- آبی متیل در مشاهده یاخته چه کمکی می‌کند؟

✓ پاسخ: به غشا و هسته می‌چسبد و آن‌ها را بهتر مشخص می‌کند.

۳۳- لکه‌های سبز مشاهده‌شده در یاخته‌های برگ خزه چیست؟

✓ پاسخ: سبزدیسه‌ها (کلروپلاست‌ها).

مقایسه یاخته گیاهی و جانوری

۳۴- دو تفاوت مهم یاخته گیاهی و جانوری چیست؟ ⭐

✓ پاسخ: یاخته گیاهی دیواره یاخته‌ای و سبزدیسه (کلروپلاست) دارد؛ اما یاخته جانوری این دو را ندارد.

۳۵- چرا شکل یاخته‌های گیاهی معمولاً منظم‌تر است؟ ⭐

✓ پاسخ: به دلیل وجود دیواره یاخته‌ای.

۳۶- آیا میتوکندری در یاخته گیاهی و جانوری وجود دارد؟

✓ پاسخ: بله؛ هر دو نوع یاخته میتوکندری دارند.

۳۷- کریچه مرکزی بزرگ بیشتر ویژگی کدام یاخته است؟

✓ پاسخ: ویژگی مشخص یاخته گیاهی است.
💡 نکته مهم: در مقایسه یاخته گیاهی و جانوری، بهتر است نگوییم «یاخته جانوری اصلاً کریچه ندارد». تصویر کتاب برای یاخته جانوری نیز کریچه نشان می‌دهد؛ تفاوت برجسته، کریچه مرکزی بزرگ در یاخته گیاهی است.

سازمان‌بندی یاخته‌ها

۳۸- پر‌یاخته‌ای ساده چیست؟ ⭐

✓ پاسخ: جانداری که تعدادی یاخته در کنار هم دارد و هر یاخته می‌تواند مستقل از یاخته‌های دیگر فعالیت حیاتی خود را ادامه دهد، پر‌یاخته‌ای ساده نام دارد.

۳۹- یک نمونه پر‌یاخته‌ای ساده نام ببرید.

✓ پاسخ: جلبک رشته‌ای.

۴۰- در جانداران پر‌یاخته‌ای مانند گیاهان و جانوران چه اتفاقی میان یاخته‌ها افتاده است؟ ⭐

✓ پاسخ: میان یاخته‌ها تقسیم کار صورت گرفته و یاخته‌های مختلف کارهای ویژه‌ای انجام می‌دهند.

۴۱- چه رابطه‌ای بین شکل و کار یاخته‌ها وجود دارد؟ ⭐

✓ پاسخ: میان شکل یاخته و کاری که انجام می‌دهد تناسب وجود دارد.

۴۲- یاخته‌های پوششی پوست چه شکلی دارند و چرا؟ ⭐

✓ پاسخ: به هم فشرده و ضخیم هستند؛ چون وظیفه محافظت را بر عهده دارند.

۴۳- یاخته‌های پوششی مویرگ‌ها چه ویژگی‌ای دارند و چرا؟ ⭐

✓ پاسخ: نازک‌اند و منافذی میان آن‌ها وجود دارد تا تبادل مواد آسان‌تر انجام شود.

۴۴- چرا یاخته‌های خونی شکل مناسبی برای حرکت در رگ‌ها دارند؟

✓ پاسخ: شکل آن‌ها برای حرکت آسان در رگ‌ها مناسب است.

۴۵- چرا یاخته‌های عصبی دراز و کشیده‌اند؟ ⭐

✓ پاسخ: برای انتقال پیام عصبی.

۴۶- آوندهای گیاهی چه شکلی دارند و وظیفه آن‌ها چیست؟ ⭐

✓ پاسخ: آوندها دراز و لوله‌مانند هستند و انتقال مواد را بر عهده دارند.

بافت، اندام و دستگاه

۴۷- بافت چیست؟ ⭐

✓ پاسخ: از اجتماع تعدادی یاخته همکار و مشابه، بافت تشکیل می‌شود.

۴۸- چهار نوع بافت اصلی بدن انسان را نام ببرید. ⭐

✓ پاسخ: بافت پوششی، پیوندی، عصبی و ماهیچه‌ای.

۴۹- اندام یا عضو چگونه تشکیل می‌شود؟ ⭐

✓ پاسخ: وقتی بافت‌های متفاوت در کنار هم قرار بگیرند، اندام یا عضو تشکیل می‌شود.

۵۰- چند نمونه اندام بدن را نام ببرید.

✓ پاسخ: معده، کلیه و قلب.

۵۱- دستگاه چگونه تشکیل می‌شود؟ ⭐

✓ پاسخ: با قرار گرفتن اندام‌ها یا اعضای مختلف در کنار یکدیگر، دستگاه تشکیل می‌شود.

۵۲- چند نمونه دستگاه بدن را نام ببرید.

✓ پاسخ: دستگاه‌های گوارش، گردش مواد، عصبی، تنفس و اسکلتی.

۵۳- ترتیب سازمان‌بندی بدن یک جاندار پر‌یاخته‌ای را بنویسید. ⭐

یاخته ← بافت ← اندام ← دستگاه ← موجود زنده

سوالات مفهومی فصل یازدهم

۵۴- اگر غشای یاخته نتواند ورود و خروج مواد را تنظیم کند، چه مشکلی ایجاد می‌شود؟

✓ پاسخ: مواد مورد نیاز یاخته به‌درستی تأمین نمی‌شوند و مواد زائد نیز به‌خوبی دفع نمی‌شوند؛ در نتیجه فعالیت طبیعی یاخته مختل می‌شود.

۵۵- چرا می‌توان یاخته را به یک کارخانه تشبیه کرد؟ ⭐

✓ پاسخ: چون همان‌طور که هر بخش کارخانه کار مشخصی دارد، هر اندامک یاخته نیز وظیفه ویژه‌ای انجام می‌دهد و همه بخش‌ها با هم فعالیت می‌کنند.

۵۶- چرا شکل یاخته عصبی با یاخته پوششی پوست متفاوت است؟

✓ پاسخ: چون وظیفه آن‌ها متفاوت است؛ یاخته عصبی برای انتقال پیام و یاخته پوششی پوست برای محافظت تخصص یافته است.

درست یا نادرست فصل یازدهم علوم هفتم

۱- همه جانداران از یاخته ساخته شده‌اند. ✅ درست

۲- همه جانداران تعداد یکسانی یاخته دارند. ❌ نادرست

۳- غشای یاخته ورود و خروج مواد را تنظیم می‌کند. ✅ درست

۴- غشای یاخته فقط از پروتئین ساخته شده است. ❌ نادرست

۵- اندامک‌ها درون یاخته کارهای متفاوتی انجام می‌دهند. ✅ درست

۶- هسته فعالیت‌های یاخته را تنظیم می‌کند. ✅ درست

۷- مواد هسته‌ای باکتری درون یک پوشش هسته‌ای مشخص قرار دارند. ❌ نادرست

۸- میتوکندری در تولید انرژی نقش دارد. ✅ درست

۹- ریبوزوم محل پروتئین‌سازی است. ✅ درست

۱۰- دستگاه گلژی در بسته‌بندی و ترشح مواد نقش دارد. ✅ درست

۱۱- یاخته گیاهی دیواره یاخته‌ای و سبزدیسه دارد. ✅ درست

۱۲- یاخته جانوری نیز دیواره یاخته‌ای دارد. ❌ نادرست

۱۳- بین شکل و کار یاخته‌ها تناسب وجود دارد. ✅ درست

۱۴- بافت از اجتماع یاخته‌های همکار و مشابه تشکیل می‌شود. ✅ درست

۱۵- چند بافت متفاوت می‌توانند یک اندام را تشکیل دهند. ✅ درست

جای خالی‌های مهم فصل یازدهم

۱- کوچک‌ترین واحد سازنده جانداران یاخته است.

۲- پوشش اطراف یاخته را غشای یاخته یا غشای پلاسمایی می‌نامند.

۳- غشا دارای نفوذپذیری انتخابی است.

۴- غشای یاخته عمدتاً از لیپید ساخته شده است.

۵- اندامک‌ها در میان‌یاخته یا سیتوپلاسم قرار دارند.

۶- بخش تنظیم‌کننده فعالیت یاخته هسته است.

۷- اندامک تولیدکننده انرژی راکیزه یا میتوکندری است.

۸- اندامک پروتئین‌ساز رناتن یا ریبوزوم است.

۹- دستگاه گلژی کار بسته‌بندی و ترشح مواد را انجام می‌دهد.

۱۰- کریچه در ذخیره آب، مواد غذایی و مواد دفعی نقش دارد.

۱۱- یاخته گیاهی دارای دیواره یاخته‌ای و سبزدیسه است.

۱۲- از اجتماع یاخته‌های مشابه و همکار بافت تشکیل می‌شود.

۱۳- از کنار هم قرار گرفتن چند بافت متفاوت اندام به وجود می‌آید.

۱۴- چند اندام در کنار هم یک دستگاه را تشکیل می‌دهند.

⭐ مهم‌ترین سوالات فصل یازدهم برای شب امتحان

اگر وقت کمی دارید، حداقل این سؤال‌ها را کاملاً یاد بگیرید:

  1. یاخته چیست و چرا واحد ساختار و عمل جانداران است؟
  2. غشای یاخته چه وظایفی دارد؟
  3. نفوذپذیری انتخابی یعنی چه؟
  4. سیتوپلاسم چیست؟
  5. اندامک چیست؟
  6. هسته چه وظیفه‌ای دارد؟
  7. مواد هسته‌ای باکتری چه تفاوتی با دیگر جانداران دارد؟
  8. وظیفه میتوکندری، ریبوزوم، گلژی، شبکه آندوپلاسمی و کریچه چیست؟
  9. اندامک‌های یاخته با کدام بخش‌های کارخانه مقایسه می‌شوند؟
  10. دو تفاوت مهم یاخته گیاهی و جانوری چیست؟
  11. پر‌یاخته‌ای ساده چیست؟
  12. چه رابطه‌ای میان شکل و کار یاخته‌ها وجود دارد؟
  13. بافت چیست و چهار بافت اصلی بدن کدام‌اند؟
  14. اندام و دستگاه چگونه تشکیل می‌شوند؟
  15. ترتیب سازمان‌بندی بدن را بنویسید.

جمع‌بندی فصل یازدهم علوم هفتم

در فصل «یاخته و سازمان‌بندی آن» یاد می‌گیریم که همه جانداران از یاخته ساخته شده‌اند و یاخته کوچک‌ترین واحد زنده و واحد ساختار و عمل جانداران است. غشا، میان‌یاخته و هسته از بخش‌های مهم یاخته‌اند و اندامک‌هایی مانند میتوکندری، ریبوزوم، دستگاه گلژی، شبکه آندوپلاسمی و کریچه هرکدام وظیفه مشخصی دارند.

همچنین تفاوت‌های یاخته‌های گیاهی و جانوری را بررسی می‌کنیم و می‌آموزیم که در جانداران پر‌یاخته‌ای میان یاخته‌ها تقسیم کار وجود دارد. در بدن، یاخته‌ها بافت، بافت‌ها اندام، اندام‌ها دستگاه و دستگاه‌ها موجود زنده را تشکیل می‌دهند.

📘 روش پیشنهادی مطالعه: برای این فصل یک برگه بردارید و وسط آن بنویسید «یاخته». یک طرف، اجزای یاخته و وظیفه آن‌ها را بنویسید و طرف دیگر، مسیر یاخته ← بافت ← اندام ← دستگاه ← موجود زنده را رسم کنید. اگر جدول «یاخته و کارخانه» را هم از حفظ کامل کنید، بخش بزرگی از سؤال‌های مفهومی فصل را پوشش داده‌اید.
5/5 - (2 امتیاز)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا