جواب فکر کنید صفحه ۱۲ زمین شناسی یازدهم؛ فصل اول

پاسخ: مطالعه شهاب‌سنگ‌ها اهمیت زیادی دارد؛ زیرا بسیاری از آنها از مواد بسیار قدیمی منظومه شمسی تشکیل شده‌اند و مانند نمونه‌هایی طبیعی از گذشته منظومه شمسی هستند.

دانشمندان با بررسی شهاب‌سنگ‌ها می‌توانند اطلاعاتی درباره موارد زیر به دست آورند:

۱ــ سن و تاریخچه منظومه شمسی:
برخی شهاب‌سنگ‌ها تقریباً هم‌زمان با شکل‌گیری منظومه شمسی به وجود آمده‌اند؛ بنابراین مطالعه آنها به تعیین سن و شناخت مراحل آغازین تشکیل منظومه شمسی کمک می‌کند.

۲ــ مواد اولیه سازنده سیارات:
ترکیب شیمیایی و کانی‌شناسی شهاب‌سنگ‌ها نشان می‌دهد مواد اولیه‌ای که سیاره‌ها و سیارک‌ها از آنها ساخته شده‌اند، چه ویژگی‌هایی داشته‌اند.

۳ــ چگونگی تشکیل و تحول سیارک‌ها و سیارات:
بررسی انواع شهاب‌سنگ‌ها، به‌ویژه شهاب‌سنگ‌های اولیه و تفریق‌یافته، اطلاعاتی درباره فرایندهایی مانند تجمع مواد، ذوب، تبلور و تفریق مواد در اجرام سیاره‌ای در اختیار دانشمندان قرار می‌دهد.

۴ــ شناخت اجرام دور از دسترس:
بیشتر شهاب‌سنگ‌ها از سیارک‌ها منشأ گرفته‌اند و برخی نمونه‌های بسیار کمیاب نیز از ماه یا مریخ به زمین رسیده‌اند. بنابراین بررسی آنها فرصتی برای مطالعه مستقیم موادی از اجرام دیگر منظومه شمسی فراهم می‌کند.

۵ــ بررسی برخوردهای گذشته:
در ساختمان بعضی شهاب‌سنگ‌ها آثار فشار و دمای شدید ناشی از برخوردهای کیهانی دیده می‌شود؛ از این راه می‌توان بخشی از تاریخ برخورد اجرام در منظومه شمسی را بازسازی کرد.

پاسخ کوتاه‌تر: شهاب‌سنگ‌ها اطلاعات ارزشمندی درباره سن منظومه شمسی، ترکیب مواد اولیه سازنده سیارات، نحوه تشکیل و تحول سیارک‌ها و سیارات و تاریخچه برخوردهای کیهانی در اختیار دانشمندان قرار می‌دهند.

پاسخ: همه شهاب‌سنگ‌ها ارزش یکسانی ندارند و بعضی از آنها به دلایل مختلف بسیار گران‌قیمت می‌شوند:

۱ــ کمیاب بودن:
برخی انواع شهاب‌سنگ‌ها بسیار نادرند. برای مثال، شهاب‌سنگ‌هایی که منشأ آنها ماه یا مریخ تشخیص داده شده است، بسیار کمیاب‌تر از شهاب‌سنگ‌های معمولی هستند.

۲ــ ارزش علمی:
برخی شهاب‌سنگ‌ها مواد بسیار قدیمی و کمتر دگرگون‌شده منظومه شمسی را در خود حفظ کرده‌اند؛ بنابراین برای پژوهش درباره پیدایش منظومه شمسی ارزش علمی زیادی دارند.

۳ــ ترکیب و ساختمان ویژه:
وجود کانی‌ها، فلزها، کندرول‌ها یا ساخت‌های خاص در بعضی شهاب‌سنگ‌ها می‌تواند ارزش علمی و مجموعه‌داری آنها را افزایش دهد.

۴ــ منشأ مشخص و خاص:
اگر با بررسی علمی مشخص شود که یک شهاب‌سنگ از جرم خاصی مانند ماه، مریخ یا یک سیارک ویژه آمده است، ارزش آن بیشتر می‌شود.

۵ــ زیبایی و ارزش مجموعه‌داری:
بعضی شهاب‌سنگ‌ها پس از برش و صیقل دادن، بافت و کانی‌های بسیار زیبایی نشان می‌دهند و برای موزه‌ها و مجموعه‌داران جذاب هستند.

۶ــ اندازه، سالم بودن و سابقه کشف:
اندازه قطعه، میزان سالم ماندن آن، محل و شرایط پیدا شدن و ثبت علمی منشأ آن نیز می‌تواند بر ارزش یک شهاب‌سنگ اثر بگذارد.

نکته مهم: گران بودن بعضی شهاب‌سنگ‌ها لزوماً به این معنی نیست که مقدار زیادی طلا یا فلز گران‌بها دارند. در بسیاری از موارد، کمیابی، منشأ، ارزش علمی و ویژگی‌های خاص نمونه عامل اصلی ارزش بالای آن است.

جمع‌بندی صفحه ۱۲ زمین‌شناسی یازدهم: شهاب‌سنگ‌ها فقط سنگ‌هایی سقوط‌کرده از آسمان نیستند؛ بلکه نمونه‌هایی طبیعی از مواد موجود در منظومه شمسی به شمار می‌روند. دانشمندان با مطالعه آنها می‌توانند درباره زمان و چگونگی شکل‌گیری منظومه شمسی، ترکیب سیارک‌ها و سیارات و رویدادهای گذشته اطلاعات به دست آورند. بعضی شهاب‌سنگ‌ها نیز به علت کمیابی، منشأ خاص، ارزش علمی، ساختمان ویژه و جذابیت مجموعه‌داری قیمت بالایی دارند.