جواب درس نهم جامعه شناسی دهم انسانی | بازتولید هویت اجتماعی
پاسخ کامل درس ۹ جامعه شناسی دهم «بازتولید هویت اجتماعی» شامل جواب پاسخ دهید صفحه ۷۹، سوالات متن، گفت و گو کنید صفحه ۸۲ و مفاهیم اساسی و خلاصه صفحه ۸۳.
درس نهم جامعه شناسی دهم، «بازتولید هویت اجتماعی»، توضیح میدهد که چگونه شیوهٔ زندگی، ارزشها و هنجارهای جامعه به نسلهای بعد منتقل میشوند. در ادامه، پاسخ فعالیتهای درس، نمونههای کنترل اجتماعی در مدرسه و گفتوگو دربارهٔ کژرویهای شغلی را میخوانید.
پاسخ درس بعدی : جواب درس دهم جامعه شناسی دهم انسانی | تغییرات هویت اجتماعی
جواب سوالات صفحه ۷۷ جامعه شناسی دهم
در مثال کتاب، جوجهتیغیها هنگام روبهرو شدن با خطر در خود جمع میشوند؛ اما این رفتار در برابر اتومبیلها از آنها محافظت نمیکند. چرا نمیتوانند خود و دیگران را مانند انسانها از این خطر آگاه سازند؟
پاسخ: در این مثال، واکنش دفاعی جوجهتیغی رفتاری غریزی است که برای مقابله با بعضی خطرهای طبیعی کارایی دارد، اما در برابر خودرو مناسب نیست. جوجهتیغیها مانند انسانها زبان و آموزش سازمانیافته ندارند تا دربارهٔ این خطر تازه گفتوگو کنند، قواعد مشترک بسازند و آنها را به نسل بعد آموزش دهند.
به نظر شما چه عاملی در زندگی انسانها این خلأ را پر میکند؟
پاسخ: آگاهی، یادگیری و انتقال تجربه از طریق زبان و آموزش. انسانها میتوانند خطرها را بشناسند، دربارهٔ آنها به یکدیگر هشدار دهند و راههای پیشگیری را آموزش دهند؛ برای مثال، خانواده و مدرسه شیوهٔ عبور ایمن از خیابان را به کودکان یاد میدهند.
جواب سوال صفحه ۷۸ جامعه شناسی دهم
آیا در مورد فرایند صدور شناسنامه برای نوزادان و نهادها و سازمانهای مرتبط با آن چیزی میدانید؟
پاسخ: بهطور کلی، پس از تولد نوزاد، اطلاعات مربوط به تولد او گواهی و برای ثبت رسمی اعلام میشود. سازمان ثبت احوال، اطلاعات هویتی مانند نام، تاریخ و محل تولد و مشخصات والدین را ثبت میکند و شناسنامه صادر میشود. خانواده، مرکز درمانی یا مرجع گواهیکنندهٔ تولد و سازمان ثبت احوال در این فرایند نقش دارند.
این مثال نشان میدهد که جامعه از آغاز زندگی، فرد را بهعنوان یکی از اعضای خود به رسمیت میشناسد و بخشی از هویت اجتماعی او را ثبت میکند.
جواب پاسخ دهید صفحه ۷۹ جامعه شناسی دهم
آیا جامعهپذیری در جوامع مختلف، شیوهٔ واحد و ثابتی دارد؟ توضیح دهید.
پاسخ: خیر. چون عقاید، ارزشها، هنجارها و شیوههای زندگی جوامع متفاوتاند، محتوای آموزش و روشهای جامعهپذیری آنها نیز یکسان نیست. هر جامعه میکوشد افراد را با شیوهٔ زندگی و انتظارات خود آشنا کند. این روشها در گذر زمان نیز میتوانند تغییر کنند.
نمونه: کودکان در جوامع مختلف، آداب متفاوتی برای سلام کردن، غذا خوردن و احترام گذاشتن میآموزند. همچنین امروزه بخشی از یادگیری اجتماعی از طریق رسانههای دیجیتال انجام میشود؛ درحالیکه نسلهای گذشته بیشتر از ارتباط مستقیم با خانواده و اطرافیان میآموختند.
✍️ پاسخ کوتاه
جامعهپذیری شیوهٔ واحد و ثابتی ندارد؛ زیرا فرهنگ و شرایط جوامع متفاوت است و هر جامعه، افراد را متناسب با عقاید، ارزشها و هنجارهای خود تربیت میکند.
جواب سوال صفحه ۸۰ جامعه شناسی دهم
آیا میتوانید نمونههایی از کژروی اجتماعی را نام ببرید؟
پاسخ: تقلب در امتحان، تخریب اموال عمومی، کمفروشی، رشوهگرفتن، رعایت نکردن نوبت، ریختن زباله در خیابان و آزار دیگران، نمونههایی از رفتار خلاف هنجارهای پذیرفتهشدهاند.
📌 همهٔ کژرویها از نظر شدت و پیامد یکسان نیستند. برای مثال، رعایت نکردن نوبت و تخریب اموال عمومی، هر دو خلاف هنجارند، اما برخورد با آنها باید متناسب با نوع رفتار باشد.
جواب فعالیت صفحه ۸۱ جامعه شناسی دهم
نمونههایی از روشهای تبلیغ و اقناع، تشویق و پاداش و تنبیه و مجازات را در مدرسهٔ خود بیابید.
پاسخ: نمونههای زیر را میتوان متناسب با شرایط مدرسه نوشت:
۱. تبلیغ و اقناع
معلم توضیح میدهد که تقلب، ارزیابی واقعی یادگیری را دشوار میکند و حق دیگران را نادیده میگیرد. همچنین در گفتوگوی کلاسی دربارهٔ فایدهٔ رعایت نوبت، پاکیزگی مدرسه و مراقبت از وسایل مشترک صحبت میشود تا دانشآموزان دلیل این رفتارها را بفهمند و بپذیرند.
۲. تشویق و پاداش
از دانشآموزی که مسئولیتش را درست انجام داده، به همکلاسی خود کمک کرده یا در کار گروهی همکاری مؤثری داشته است، قدردانی میشود. تشکر معلم، تحسین دوستان و دریافت تقدیرنامه، نمونههایی از تشویقاند.
۳. تنبیه و مجازات
در برابر تکرار بینظمی، تذکر داده میشود یا موضوع با خانواده در میان گذاشته میشود. اگر دانشآموز عمداً به وسیلهای آسیب بزند، از او خواسته میشود برای جبران خسارت مسئولیت بپذیرد. برخورد انضباطی باید متناسب با رفتار و با حفظ احترام دانشآموز باشد.
تفاوت رسمی و غیررسمی: تقدیرنامهٔ مدرسه یا اقدام انضباطی مسئولان، رسمی است؛ تشکر همکلاسیها از همکاری یک نفر یا ابراز نارضایتی آنها از بینظمی، نمونهٔ غیررسمی است.
جواب سوال صفحه ۸۲ جامعه شناسی دهم
به نظر شما امر به معروف و نهی از منکر در چه مواقعی مسئولیتی همگانی و در چه مواقعی وظیفهٔ نهادها و سازمانهای رسمی است؟
پاسخ: هنگامی که موضوع به دعوت محترمانه به رفتار درست، آموزش، تشویق یا یادآوری مسئولیتهای روزمره مربوط است، افراد جامعه میتوانند در آن نقش داشته باشند؛ مانند تشویق به راستگویی، یادآوری رعایت نوبت یا درخواست محترمانه برای نریختن زباله.
اما رسیدگی رسمی به تخلف، تحقیق، داوری و اعمال مجازات بر عهدهٔ نهادهای مسئول است. برای مثال، بازرسی از یک واحد صنفی یا رسیدگی به شکایت، نیازمند اقدام مرجع مربوط است؛ افراد عادی نباید خودسرانه نقش بازرس، قاضی یا مجری مجازات را بر عهده بگیرند.
جواب گفت و گو کنید صفحه ۸۲ جامعه شناسی دهم
همواره در برخی از مشاغل و اصناف، عدهای از افراد هستند که بهطور کامل و موفق جامعهپذیر نمیشوند و برخلاف هنجارهای پذیرفتهشده عمل میکنند. کژرویهای ممکن در برخی از مشاغل و اصناف را نام ببرید و در مورد راههای پیشگیری و کنترل آنها با هم گفتوگو کنید.
پاسخ: جدول زیر چند رفتار احتمالی و راه مقابله با هرکدام را نشان میدهد. این نمونهها به معنی نسبت دادن تخلف به همهٔ اعضای یک شغل نیستند.
| شغل یا صنف | نمونهٔ کژروی احتمالی | راه پیشگیری و کنترل |
|---|---|---|
| فروشندگان | کمفروشی یا پنهان کردن عیب کالا | آموزش حقوق مشتری، اعلام روشن مشخصات کالا، صدور رسید و رسیدگی به شکایتها |
| تعمیرکاران | اعلام خرابی غیرواقعی یا تعویض قطعهٔ سالم بدون نیاز | توضیح عیب و هزینه پیش از کار، ارائهٔ صورتحساب روشن و نظارت صنفی |
| رانندگان حملونقل عمومی | دریافت کرایهٔ بیش از مبلغ تعیینشده یا رفتار نامناسب با مسافر | اعلام کرایه، آموزش رفتار حرفهای، امکان ثبت گزارش و پیگیری مسئولان |
| کارکنان ادارات | پارتیبازی، رشوهگرفتن یا عقب انداختن عمدی کار مراجعهکننده | شفاف کردن مراحل و زمان خدمت، ثبت درخواستها، نظارت و رسیدگی به تخلف |
| تولیدکنندگان مواد غذایی | پنهان کردن کیفیت نامناسب یا درج اطلاعات نادرست روی محصول | آموزش مسئولیت حرفهای، کنترل کیفیت، بازرسی و جلوگیری از عرضهٔ محصول نامناسب |
| پیمانکاران ساختمانی | استفاده از مصالح نامناسب برخلاف تعهد یا بیتوجهی به ایمنی | نظارت فنی، ثبت مشخصات مصالح، آموزش ایمنی و اصلاح موارد خطرناک |
| فروشگاههای اینترنتی | تبلیغ گمراهکننده یا ارسال کالایی متفاوت با سفارش | ارائهٔ اطلاعات دقیق، ثبت سفارش و پرداخت، پاسخگویی و رسیدگی به اعتراض مشتری |
ارتباط پاسخ با روشهای کنترل اجتماعی: آموزش مسئولیت حرفهای و توضیح زیان تخلف، نمونهٔ اقناع است؛ قدردانی از افراد درستکار، نمونهٔ تشویق است؛ رسیدگی و برخورد متناسب با تخلف توسط مرجع مسئول نیز در گروه تنبیه و مجازات قرار میگیرد.
✅ نمونهٔ جمعبندی برای گفتوگوی کلاسی
برای کاهش کژروی شغلی، آموزش بهتنهایی کافی نیست. افراد باید دلیل رعایت اخلاق حرفهای را بفهمند، درستکاری آنها دیده شود و عملکردشان نیز قابل بررسی باشد. نظارت روشن و رسیدگی منصفانه، در کنار آموزش و تشویق، به حفظ اعتماد مردم کمک میکند.
جواب مفاهیم اساسی صفحه ۸۳ جامعه شناسی دهم
مفاهیم اساسی درس را کامل کنید.
پاسخ: تداوم هویت اجتماعی، بازتولید هویت اجتماعی، جامعهپذیری، عوامل جامعهپذیری، کژروی اجتماعی، کنترل اجتماعی، تبلیغ و اقناع، درونی شدن فرهنگ، تشویق و پاداش، تنبیه و مجازات، کنترل رسمی و غیررسمی و امر به معروف و نهی از منکر.
جواب خلاصه کنید صفحه ۸۳ جامعه شناسی دهم
خلاصهٔ درس را با ادامه دادن جملهٔ «بازتولید هویت اجتماعی از طریق جامعهپذیری و کنترل اجتماعی انجام میشود» کامل کنید.
پاسخ: بازتولید هویت اجتماعی از طریق جامعهپذیری و کنترل اجتماعی انجام میشود. انسان برای مشارکت در زندگی اجتماعی باید موقعیت، حقوق و تکالیف خود را بشناسد و شیوهٔ زندگی در جامعه را بیاموزد. خانواده، مدرسه، همسالان، گروههای مختلف و رسانهها در این یادگیری نقش دارند. با انتقال فرهنگ به نسلهای بعد، ویژگیهای اساسی هویت اجتماعی تداوم پیدا میکند.
جامعهپذیری همیشه کامل و موفق نیست و بعضی افراد برخلاف هنجارهای جامعه رفتار میکنند. جامعه برای پیشگیری و کنترل این رفتارها از اقناع، تشویق و تنبیه استفاده میکند. اقناع به درونی شدن فرهنگ کمک میکند و تشویق و تنبیه میتوانند رسمی یا غیررسمی باشند. در جهان اسلام، امر به معروف و نهی از منکر نیز در جامعهپذیری و کنترل اجتماعی نقش دارد.
جواب آنچه از این درس آموختیم صفحه ۸۳ جامعه شناسی دهم
آنچه از این درس آموختهاید، بنویسید.
پاسخ: نمونهٔ اول: آموختم که بسیاری از رفتارهای اجتماعی را از خانواده، مدرسه و اطرافیان یاد میگیریم. آشنایی با حقوق و مسئولیتها به ما کمک میکند عضو مسئولیتپذیرتری باشیم. همچنین فهمیدم که کنترل اجتماعی فقط مجازات نیست و توضیح دادن، قانع کردن و تشویق رفتار درست نیز در آن نقش دارد.
پاسخ: نمونهٔ دوم: آموختم که حفظ اعتماد در جامعه به رفتار ما وابسته است. اگر هر فرد مسئولیت خود را درست انجام دهد، حقوق دیگران بهتر رعایت میشود. برای جلوگیری از رفتار نادرست نیز باید آموزش، تشویق و نظارت را در کنار هم به کار برد و برخوردها را متناسب و منصفانه انجام داد.
