جواب درس اول دین و زندگی دهم | هدف زندگی

به نظر شما منشأ این اختلاف‌ها چیست؟ آیا خداوند برای هر گروهی هدف متفاوت در خلقت قرار داده است؟

پاسخ: منشأ اختلاف در انتخاب هدف‌ها، تفاوت نگاه و اندیشهٔ انسان‌ها دربارهٔ خود و جهان است. هرکس با توجه به شناخت و ارزش‌هایی که پذیرفته، هدفی را انتخاب می‌کند؛ مثلاً فردی خوشبختی را در ثروت می‌بیند و دیگری در خدمت به مردم و کسب رضایت خدا.

خیر؛ این تفاوت به معنای آن نیست که خداوند برای هر گروه هدف متفاوتی در آفرینش قرار داده است. انسان‌ها باید با شناخت درست و اختیار خود، راه رشد و رسیدن به کمال و قرب الهی را انتخاب کنند.

۱ـ از منظر قرآن کریم، جهان دارای صاحب و فرمانروا است و به خود وانهاده و بی‌صاحب نیست.

آیهٔ مرتبط: آیهٔ ۱۸۹ سورهٔ آل‌عمران؛ فرمانروایی آسمان‌ها و زمین از آنِ خداست.

۲ـ رسیدن به نگاه درست دربارهٔ جهان، نیازمند تفکّر و خردورزی است.

آیهٔ مرتبط: آیهٔ ۱۹۰ و بخش نخست آیهٔ ۱۹۱ سورهٔ آل‌عمران؛ نشانه‌های آفرینش برای خردمندان و اندیشیدن آنان در خلقت آسمان‌ها و زمین.

۳ـ اندیشه دربارهٔ خلقت ما را به آنجا می‌رساند که امکان ندارد خداوند برای جهان خلقت هدفی معین نکرده باشد؛ زیرا کسی که خلقت را بی‌هدف بیابد، خداوند را موجودی بیهوده‌کار فرض کرده است.

آیهٔ مرتبط: آیهٔ ۱۹۱ سورهٔ آل‌عمران؛ «پروردگارا، اینها را بیهوده نیافریده‌ای».

۴ـ کسی که خداوند را موجودی این‌چنین بپندارد، راه گمراهی رفته و خود را خوار و رسوا کرده است.

آیهٔ مرتبط: آیهٔ ۱۹۲ سورهٔ آل‌عمران، با توجه به پایان آیهٔ ۱۹۱؛ در این آیات از عذاب آتش و خواری و رسوایی سخن گفته می‌شود.

۵ـ آن کس که با دست خود، خود را گرفتار کند به خود ظلم کرده و خداوند از چنین کسی حمایت نمی‌کند.

آیهٔ مرتبط: آیهٔ ۱۹۲ سورهٔ آل‌عمران؛ ستمکاران یاوری ندارند.

۶ـ امّا آن کس که ایمان خود را محکم کند و دل به او بسپارد و به او اعتماد کند و راه و هدف زندگی را از او بپرسد، در نهایت آمرزیده می‌شود و با نیکوکاران برای ابد همراه خواهد بود.

آیهٔ مرتبط: آیهٔ ۱۹۳ سورهٔ آل‌عمران؛ پذیرش دعوت به ایمان و درخواست آمرزش و همراهی با نیکان.

نتیجه: برنامه‌ریزی انسان باید دربرگیرندهٔ اهداف اخروی و اهداف دنیوی باشد، به‌گونه‌ای که اهداف اخروی اصل قرار گیرند و هدف‌های دنیوی فرع و تابع آنها باشند.

بعد از دیدن فیلم بیان کنید که داستان مسلمان شدن و شهادت ادواردو آنیلی، فرزند مدیر و مالک کارخانه‌های اتومبیل‌سازی فیات، فراری و مازراتی و صاحب باشگاه یوونتوس با بحث هدف‌های اصلی و فرعی چه ارتباطی دارد؟

پاسخ: بر اساس موضوعی که کتاب از این داستان مطرح می‌کند، ارتباط آن با درس، مقدم دانستن ایمان و حقیقت‌جویی بر ثروت و موقعیت اجتماعی است. مال و شهرت، هدف‌های فرعی‌اند و نباید باعث شوند انسان از هدف اصلی، یعنی نزدیکی به خدا و پایبندی به حق، دست بکشد.

نمونه پاسخ کوتاه: این داستان نشان می‌دهد که ثروت و موقعیت اجتماعی نباید جای ایمان و رضایت خدا را بگیرند؛ هدف‌های فرعی باید در خدمت هدف اصلی باشند.

📌 فرعی بودن یک هدف به معنای بد یا بی‌ارزش بودن آن نیست. شغل، درآمد، خانه و تفریح سالم برای زندگی لازم‌اند؛ مهم این است که برای رسیدن به آنها، هدف‌های اصلی و ارزش‌های اخلاقی را کنار نگذاریم. این دو ستون نیز فهرست نمونه‌ها هستند و ردیف‌های روبه‌رو، لزوماً به یکدیگر مربوط نیستند.

بعد از دیدن این فیلم کوتاه، به سؤال زیر پاسخ دهید: خدا ما را خلق کرد تا به کجا برسیم؟

پاسخ: با توجه به توضیح درس، خداوند ما را آفریده است تا استعدادهای خود را شکوفا کنیم و با ایمان و انجام کارهای نیک، به کمال و نزدیکی او برسیم. این نزدیکی، مکانی نیست؛ یعنی انسان در بندگی و خوبی‌هایی مانند دانایی، مهربانی، عدالت و بخشندگی رشد کند.

۱ـ شعر «چون که صد آمد، نود هم پیش ماست» چه ارتباطی با موضوع هدف زندگی دارد؟

پاسخ: همان‌طور که عدد صد، نود را هم در خود دارد، یک هدف برتر و جامع نیز می‌تواند هدف‌های کوچک‌تر را دربر بگیرد. اگر قرب خدا را هدف اصلی زندگی قرار دهیم، در مسیر رسیدن به آن، خوبی‌هایی مانند علم، اخلاق نیک، خدمت به مردم و استفادهٔ درست از نعمت‌های دنیا را نیز دنبال می‌کنیم.

۲ـ دلیل بیاورید:

الف) انتخاب خداوند به‌عنوان هدف اصلی زندگی، نشانهٔ زیرکی مؤمنان است.

پاسخ: زیرا خداوند سرچشمهٔ همهٔ کمالات و خوبی‌هاست. مؤمنان با انتخاب قرب الهی، هدفی جامع و پایان‌ناپذیر را برمی‌گزینند که به استعدادهای گوناگون آنان جهت می‌دهد. آنان می‌توانند ضمن تلاش برای سعادت آخرت، از نعمت‌های حلال دنیا نیز بهره ببرند.

ب) کسی که هدف اصلی زندگی خود را فقط ثروتمند شدن قرار دهد، زیان‌دیده خواهد بود.

پاسخ: زیرا ثروت محدود و ازبین‌رفتنی است و تنها بخشی از نیازهای انسان را برطرف می‌کند. کسی که همهٔ زندگی را صرف ثروتمند شدن کند، استعدادهای معنوی و فرصت آماده شدن برای آخرت را نادیده می‌گیرد. همچنین ممکن است برای رسیدن به پول، اخلاق و حقوق دیگران را زیر پا بگذارد.

۳ـ شخصی می‌گوید: «لازمهٔ تقرّب به خدا این است که کارهایی مانند کسب مال و ثروت کنار گذاشته شود.» با او موافقید یا خیر؟ چرا؟

پاسخ: خیر. نزدیک شدن به خدا به معنای کنار گذاشتن کار و زندگی نیست. کسب درآمد حلال، تأمین نیازهای خانواده و کمک به دیگران می‌تواند در مسیر رضایت خدا باشد. آنچه نادرست است، قرار دادن ثروت به‌جای هدف اصلی و نادیده گرفتن فرمان‌های خدا برای رسیدن به آن است.

مثال: فروشنده‌ای که با صداقت کار می‌کند، حق مشتری را رعایت می‌کند و بخشی از درآمدش را به نیازمندان اختصاص می‌دهد، می‌تواند از راه شغل خود نیز به خدا نزدیک‌تر شود.

۴ـ حکایت زیر را بخوانید و با توجه به آن به سؤال پاسخ دهید.

«مسافری در سفر خود به یک دو راهی رسید. از پیرمردی که در آنجا نشسته بود پرسید: من از کدام یک از این دو راه باید بروم؟ پیرمرد گفت: قصد داری به کجا بروی؟ مسافر جواب داد: نمی‌دانم! پیرمرد گفت: وقتی نمی‌دانی به کجا می‌خواهی بروی، تفاوتی نمی‌کند که کدام راه را انتخاب کنی!»

به نظر شما این حکایت، با کدام یک از بخش‌های درس در ارتباط است؟ چرا؟

پاسخ: این حکایت با ضرورت شناخت و انتخاب هدف زندگی ارتباط دارد. همان‌طور که مسافر بدون شناخت مقصد نمی‌تواند راه مناسب را انتخاب کند، انسان نیز بدون هدف روشن نمی‌تواند برای زندگی خود برنامه‌ریزی درستی داشته باشد. ابتدا باید هدف را بشناسیم و سپس مسیر و کارهای لازم برای رسیدن به آن را انتخاب کنیم.

با توجه به آیهٔ ۳۷ سورهٔ سبأ بیان کنید که خداوند چه چیز را عامل قُرب انسان‌ها به خود می‌داند؟

پاسخ: خداوند ایمان و عمل صالح را عامل نزدیکی انسان‌ها به خود می‌داند. مال فراوان و فرزندان، به‌تنهایی نشانهٔ قرب الهی نیستند؛ آنچه اهمیت دارد، باور درست و کار شایستهٔ انسان است.

پاسخ کوتاه: ایمان و عمل صالح.