جواب درس دوم جامعه شناسی یازدهم انسانی | فرهنگ جهانی
پاسخ کامل درس ۲ جامعه شناسی یازدهم «فرهنگ جهانی» شامل جواب سوالات متن، جدول، گفت و گو کنید صفحات ۱۳ و ۱۷، با هم تکمیل کنید صفحه ۱۴ و مفاهیم اساسی و خلاصه صفحه ۱۸.
در درس دوم جامعه شناسی یازدهم، «فرهنگ جهانی»، با تفاوت فرهنگها از نظر ماندگاری و گسترش جغرافیایی آشنا میشویم و ویژگیهای فرهنگ جهانی مطلوب را بررسی میکنیم. در ادامه، پاسخ فعالیتها، جدولها و بخشهای پایانی درس را بهترتیب صفحه میخوانید.
پاسخ درس بعدی : جواب درس سوم جامعه شناسی یازدهم انسانی | نمونه های فرهنگ جهانی ۱
جواب سوالات صفحه ۱۱ جامعه شناسی یازدهم
در سرزمین پهناور ایران در طول تاریخ چه فرهنگهایی شکل گرفتهاند؟ چه عناصری از این فرهنگها باقی مانده است؟
پاسخ: در ایران، فرهنگهای گوناگونی مانند فرهنگ ایران باستان و فرهنگ ایرانی ـ اسلامی شکل گرفته و گسترش یافتهاند. فرهنگهای محلی اقوام مختلف ایران نیز بخشی از این تنوع فرهنگی هستند. برخی عناصر این فرهنگها هنوز در جشنها، باورها، زبان، هنر و شیوهٔ زندگی مردم دیده میشوند.
از فرهنگ ایران باستان: جشن نوروز، شب یلدا و برخی سنتهای مربوط به آغاز بهار باقی ماندهاند.
از فرهنگ ایرانی ـ اسلامی: برگزاری اعیاد مذهبی، مراسم ماه رمضان، عزاداری محرم، سنت وقف و هنر و معماری مساجد را میتوان نام برد.
از فرهنگهای محلی: زبانها و گویشهای محلی، پوشاک سنتی، موسیقی بومی، غذاهای محلی و صنایع دستی همچنان حفظ شدهاند.
📌 برخی عناصر فرهنگی در دورههای مختلف ادامه پیدا میکنند و ممکن است شکل یا معنای تازهای بگیرند؛ بنابراین، عناصر یک فرهنگ همیشه با پایان یک دورهٔ تاریخی از بین نمیروند.
جواب جدول صفحه ۱۱ جامعه شناسی یازدهم
جدول فرهنگها را از نظر تداوم تاریخی و گسترهٔ جغرافیایی کامل کنید.
پاسخ: چهار ردیف نخست، نمونههای خود کتاب هستند. برای دو ردیف خالی میتوانید «هندوئیسم» و «بودیسم» را بنویسید:
| فرهنگ نمونه | تداوم تاریخی بالا | گسترهٔ جغرافیایی وسیع |
|---|---|---|
| ژاپن | ✓ | — |
| اینکاها | — | — |
| اسلام | ✓ | ✓ |
| مسیحیت | ✓ | ✓ |
| هندوئیسم | ✓ | — |
| بودیسم | ✓ | ✓ |
هندوئیسم پیشینهای طولانی دارد، اما کانون اصلی پیروان آن شبهقارهٔ هند است. بودیسم نیز قدمتی طولانی دارد و از خاستگاه خود فراتر رفته و در بخشهای مختلف آسیا گسترش یافته است. علامت «—» در این مقایسه، به معنای نبودن هیچ پیرو یا اثری در بیرون از آن منطقه نیست.
جواب گفت و گو کنید صفحه ۱۳ جامعه شناسی یازدهم
فرهنگی که عقاید، ارزشها، هنجارها و رفتارهای آن مطابق نیازهای فطری باشد، همان فرهنگ حق است. فارابی جامعهای را که عقاید و ارزشهای آن حق باشد، اما هنجارها و رفتارهای آن موافق و همسو با حق نباشد، «مدینهٔ فاسقه» مینامد. دربارهٔ نمونههای تاریخی فرهنگهایی که در آنها عقاید و ارزشها با هنجارها و رفتارهایشان سازگار نیست، گفتوگو کنید.
پاسخ: در بعضی جوامع، مردم یا حاکمان از ارزشهایی مانند عدالت، برابری و درستکاری سخن میگویند، اما رفتارشان با این ارزشها هماهنگ نیست. برای نمونه:
۱ـ حکومت اموی: حاکمان اموی خود را حاکمان جامعهٔ اسلامی معرفی میکردند، اما تبعیض میان عرب و غیرعرب و رفتارهای ستمگرانهٔ برخی از آنان با عدالت و برابری اسلامی سازگار نبود.
۲ـ برخی حاکمان عباسی: آنان با عنوان خلافت اسلامی حکومت میکردند، ولی تجملگرایی و سرکوب مخالفان در رفتار برخی از این حاکمان با ارزشهای دینیِ عدالت و پرهیز از ستم تفاوت داشت.
۳ـ جوامع مدعی برابری در دوران بردهداری: در بعضی جوامع، آزادی و برابری انسانها ارزش شمرده میشد، اما بردهداری یا محرومکردن گروههایی از حقوق برابر ادامه داشت.
پاسخ کوتاه: حکومت اموی نمونهای از این ناهماهنگی است؛ زیرا با وجود ادعای پیروی از اسلام، بعضی رفتارهای حاکمان آن، مانند تبعیض و ستم، با ارزشهای اسلامی سازگار نبود.
📌 برای این فعالیت، فقط نام یک حکومت کافی نیست؛ مشخص کنید چه ارزشی پذیرفته شده بود و کدام رفتار با آن تضاد داشت. همچنین رفتار برخی حاکمان را نباید به همهٔ مردم یک جامعه نسبت داد.
جواب با هم تکمیل کنید صفحه ۱۴ جامعه شناسی یازدهم
جدول انواع فرهنگها را براساس قابلیت جهانی شدن، نمونهها و پیامدهای آنها کامل کنید.
پاسخ: براساس دستهبندی کتاب، جدول به این صورت کامل میشود:
| انواع فرهنگها براساس قابلیت جهانی شدن | نمونهها | پیامد |
|---|---|---|
| دارای ارزشهای عام و جهانشمول | فرهنگ اسلامی بر پایهٔ آموزههای آن | قابلیت گسترش فراتر از قوم و سرزمین را دارد و سعادت همهٔ انسانها را دنبال میکند. |
| دارای ارزشهای قومی و قبیلهای با نگاه سلطهجویانه | فرهنگ صهیونیسم و فرهنگ سرمایهداری، مطابق نمونههای کتاب | از مرزهای خود عبور میکند، جهان را به مرکز و پیرامون تقسیم میکند و مناطق پیرامونی را در خدمت مرکز قرار میدهد. |
| دارای ارزشهای قومی و قبیلهای بدون نگاه سلطهجویانه | فرهنگ یک قبیلهٔ محلی که ارزشهایش به همان گروه محدود است و قصد سلطه بر دیگران ندارد | در محدودهٔ قومی و محلی باقی میماند و به فرهنگ جهانی تبدیل نمیشود. |
جواب سوالات صفحه ۱۴ جامعه شناسی یازدهم
به نظر شما وجه اشتراک مطالب بالا چیست؟
پاسخ: آیه و شعرهای این بخش، ارزش انسانها را فراتر از تفاوتهای قومی، زبانی و ظاهری نشان میدهند و بر همدلی، پیوند انسانها و خیرخواهی تأکید میکنند. نجات جان یک انسان، شادکردن دیگران و همدلی با مردم، ارزشهایی هستند که به یک قوم یا سرزمین محدود نمیشوند.
پاسخ کوتاه: همهٔ این مطالب بر ارزشهای مشترک انسانی، همدلی و توجه به انسانها بدون محدودشدن به قوم و زبان تأکید دارند.
آیا میتوانید به برخی از ارزشهای عام و جهانشمول اشاره کنید؟
پاسخ: حقیقتجویی، عدالت، معنویت، آزادی، مسئولیتپذیری، عقلانیت، احترام به جان انسانها، وفای به عهد و کمک به نیازمندان از نمونههای این ارزشها هستند.
نمونهٔ ساده: کمک به فرد آسیبدیده فقط به دلیل همزبان یا هموطنبودن او نیست؛ جان هر انسانی ارزشمند است. این نگاه، محدود به یک گروه خاص نیست.
جواب گفت و گو کنید صفحه ۱۷ جامعه شناسی یازدهم
پیش از این، دربارهٔ تناسب زندگی فردی با زندگی فرهنگی سخن گفتیم. اگر فرهنگ جهانی ویژگیهای جهانشمول گفتهشده را داشته باشد، انسانهایی که در چنین فرهنگی پرورش مییابند چه ویژگیهایی خواهند داشت؟ چه انسانهایی و با چه ویژگیهایی میتوانند چنین فرهنگی را پدید آورند؟
بخش اول؛ ویژگیهای انسانهای پرورشیافته در فرهنگ جهانی مطلوب
پاسخ: زمینهٔ پرورش انسانهایی فراهم میشود که حقیقتجو، عدالتخواه، معنویتگرا، مسئولیتپذیر و اهل اندیشه باشند. این افراد به حقوق دیگران احترام میگذارند، تفاوت زبان و قومیت را دلیل برتری نمیدانند و در برابر ستم و تبعیض بیتفاوت نمیمانند.
برای مثال، هنگام شنیدن یک خبر دربارهٔ گروهی از مردم، بدون بررسی آن قضاوت نمیکنند؛ در کار گروهی حق دیگران را رعایت میکنند و کمک به انسانها را به هموطنان خود محدود نمیسازند.
بخش دوم؛ ویژگیهای پدیدآورندگان چنین فرهنگی
پاسخ: انسانهایی میتوانند چنین فرهنگی را پدید آورند که خود به این ارزشها باور داشته باشند و آنها را در رفتارشان اجرا کنند؛ یعنی راستگو، منصف، خردمند، متعهد و مسئول باشند و منافع همهٔ انسانها را در نظر بگیرند. این افراد با آموزش، گفتوگو، همکاری و مقابله با تبعیض، به گسترش ارزشهای انسانی کمک میکنند.
خانوادهها، معلمان، نویسندگان و دیگر اعضای جامعه نیز با رفتار عادلانه و مسئولانه میتوانند در شکلگیری چنین فرهنگی نقش داشته باشند.
پاسخ کوتاه برای نوشتن در کتاب: در فرهنگ جهانی مطلوب، زمینهٔ پرورش انسانهای حقیقتجو، معنوی، عدالتخواه، آزاده، خردمند و مسئول فراهم میشود. پدیدآورندگان این فرهنگ نیز باید همین ویژگیها را داشته باشند و ارزشهای انسانی را در عمل رعایت کنند.
جواب مفاهیم اساسی صفحه ۱۸ جامعه شناسی یازدهم
مفاهیم اساسی درس را بنویسید.
پاسخ: فرهنگ جهانی، گسترهٔ جغرافیایی، تداوم تاریخی، ارزشهای عام و جهانشمول، فرهنگ سلطه، منطقهٔ مرکزی و پیرامونی، فرهنگ حق، مدینهٔ فاسقه، حقیقت، معنویت، عدالت، آزادی، تعهد و مسئولیت، عقلانیت.
جواب خلاصه کنید صفحه ۱۸ جامعه شناسی یازدهم
درس را خلاصه کنید.
پاسخ: فرهنگها از نظر گسترهٔ جغرافیایی و تداوم تاریخی یکسان نیستند. فرهنگی که از مرزهای جغرافیایی و قومی عبور کند و در جهان گسترش یابد، فرهنگ جهانی نام دارد. براساس دستهبندی درس، برخی فرهنگها با نگاه سلطهجویانه گسترش مییابند و دیگر جوامع را در خدمت یک گروه یا مرکز قدرت قرار میدهند؛ در مقابل، فرهنگهای دارای ارزشهای عام و جهانشمول، سعادت همهٔ انسانها را دنبال میکنند. فرهنگ جهانی مطلوب باید به حقیقت، معنویت، عدالت، آزادی، تعهد و مسئولیت توجه داشته باشد و با بهرهگیری از عقلانیت، هم به پرسشهای بنیادین انسان و هم به نیازهای متغیر او پاسخ دهد. توجه به ارزشهای مشترک انسانی نیز به معنای حذف تفاوتهای فرهنگی نیست.
جواب آنچه از این درس آموختیم صفحه ۱۸ جامعه شناسی یازدهم
آنچه از این درس آموختهاید، بنویسید.
پاسخ: آموختم که فرهنگها همیشه در محدودهٔ یک سرزمین باقی نمیمانند و بعضی از آنها در جهان گسترش پیدا میکنند. بااینحال، جهانیشدن یک فرهنگ بهتنهایی نشانهٔ مطلوببودن آن نیست؛ باید ببینیم چه ارزشهایی دارد و منافع چه کسانی را دنبال میکند. فرهنگ جهانی مطلوب به سعادت همهٔ انسانها توجه دارد و بر حقیقت، عدالت، معنویت، آزادی و مسئولیتپذیری تکیه میکند. همچنین فهمیدم که برای ساختن چنین فرهنگی، تنها سخنگفتن از ارزشها کافی نیست و باید آنها را در رفتار خود رعایت کنیم.
نمونهٔ کوتاهتر با بیان متفاوت:
پاسخ: از این درس یاد گرفتم که فرهنگ جهانی مطلوب باید به همهٔ انسانها توجه کند و به قوم یا گروه خاصی محدود نباشد. چنین فرهنگی با عدالت، عقلانیت و مسئولیتپذیری شکل میگیرد و در کنار ارزشهای مشترک، تفاوتهای فرهنگی را نیز محترم میشمارد.
پاسخ درس قبل:
