جواب فعالیت های درس چهارم مطالعات نهم | آب فراوان، هوای پاک
پاسخ کامل فعالیت های درس چهارم مطالعات اجتماعی نهم «آب فراوان، هوای پاک» شامل جواب صفحات ۲۲، ۲۳، ۲۶، ۲۷ و ۲۸، کاربرگه شماره ۳ و به کار ببندیم درس.
در این مطلب، جواب فعالیتهای درس چهارم مطالعات اجتماعی نهم «آب فراوان، هوای پاک» را همراه با پاسخ کاربرگ شمارهٔ ۳ و بخش «به کار ببندیم» میخوانید. پاسخها به ترتیب صفحات کتاب تنظیم شدهاند و برای سؤالهای نقشهخوانی، مقایسهٔ دما و فعالیتهای پیشنهادی نیز توضیح آوردهایم.
پاسخ درس بعدی : جواب فعالیت های درس پنجم مطالعات نهم | پراکندگی زیست بوم های جهان
جواب سؤال صفحه ۲۱ مطالعات نهم
به نقشه توجه کنید و پنج مجموعهٔ بزرگ آبها، یعنی اقیانوسهای جهان را نام ببرید.
پاسخ: اقیانوس آرام، اقیانوس اطلس، اقیانوس هند، اقیانوس منجمد شمالی و اقیانوس منجمد جنوبی.
جواب فعالیت صفحه ۲۲ مطالعات نهم
۱ـ با توجه به نقشهٔ صفحهٔ ۲۱، بگویید نیوفوندلند و شرق ژاپن که از مناطق مهم ماهیگیری جهان هستند، در محل تلاقی کدام جریانهای دریایی قرار دارند.
پاسخ: در هر دو منطقه، یک جریان گرم و یک جریان سرد دریایی به یکدیگر میرسند:
| منطقهٔ ماهیگیری | جریان گرم | جریان سرد |
|---|---|---|
| نیوفوندلند | گلفاستریم | لابرادور |
| شرق ژاپن | کوروشیو | اُیاشیو |
۲ـ چرا سفر به اعماق اقیانوسها دشوارتر از صعود به قلههاست؟ چند دلیل ذکر کنید.
پاسخ: در اعماق اقیانوسها، فشار آب بسیار زیاد است و انسان نمیتواند بدون وسیلهٔ محافظ در آنجا بماند. نور خورشید به بخشهای بسیار عمیق نمیرسد، محیط تاریک و معمولاً بسیار سرد است و هوای قابل تنفس وجود ندارد. برای چنین سفری به زیردریاییهای ویژه، تجهیزات روشنایی و ذخیرهٔ اکسیژن نیاز داریم. همچنین ارتباط برقرار کردن و امدادرسانی در اعماق آب دشوار است.
۳ـ کاربرگهٔ شمارهٔ ۳ را در کلاس انجام دهید.
پاسخ: پاسخ بخشهای مختلف کاربرگ «انواع ناهمواریها» در ادامه آمده است.
جواب کاربرگ شماره ۳ مطالعات نهم؛ انواع ناهمواریها
الف) این مدل، ناهمواریهای بستر اقیانوسها را نشان میدهد. موارد زیر را روی مدل در جای خالی بنویسید.
پاسخ: پنج کادر بالای شکل را از سمت چپ به راست به این ترتیب کامل کنید:
۱. کادر اول از چپ: جزیره
۲. کادر دوم: جزیرهٔ آتشفشانی
۳. کادر سوم: چینخوردگیهای کف اقیانوس
۴. کادر چهارم: شیب قاره
۵. کادر پنجم، نزدیک ساحل: فلات قاره
کادر پایین شکل که به فرورفتگی عمیق اشاره دارد: گودال اقیانوسی
📌 برای تشخیص فلات قاره و شیب قاره، به شکل ساحل دقت کنید: بخش کمعمق و کمشیبِ کنار خشکی، فلات قاره است؛ بخش پرشیبی که پس از آن به عمق آب میرود، شیب قاره نام دارد.
ب) روی مدلها، موارد را در جای خالی بنویسید.
پاسخ:
مدل سمت چپ: چینخوردگی رسوبات.
کادر بالایی مدل سمت راست: بالاآمدگی.
کادر متصل به بخش فرورفتهٔ میانی: دره.
کادر پایینی که به محل شکست لایهها اشاره میکند: شکستگی (گسل).
اقیانوسها بهطور غیرمستقیم منبع تأمین آب شیرین برای ساکنان جهاناند. چطور؟
پاسخ: آب اقیانوسها بر اثر گرمای خورشید تبخیر میشود، اما بیشتر نمکهای آن در آب باقی میمانند. بخار آب پس از سرد شدن، ابر تشکیل میدهد و به صورت باران و برف میبارد. بخشی از این بارشها، آب شیرین رودها، دریاچهها و منابع زیرزمینی را تأمین میکند.
جواب فعالیت صفحه ۲۳ مطالعات نهم
۴ـ دربارهٔ نسبت خشکیها و آبهای کرهٔ زمین فکر کنید و بگویید اگر چنین نسبتی برعکس میشد، چه اتفاقهایی میافتاد.
پاسخ: اکنون حدود ۷۱ درصد سطح زمین را آب و ۲۹ درصد را خشکی پوشانده است. اگر این نسبت برعکس میشد، سطح اقیانوسها کاهش مییافت و بخشهای بیشتری از خشکی از دریا فاصله میگرفتند. در نتیجه، چرخهٔ آب و الگوی بارش تغییر میکرد و احتمالاً بسیاری از نواحی داخلی خشکتر میشدند. همچنین تأثیر آبها در معتدل کردن دما کمتر و اختلاف دمای برخی مناطق بیشتر میشد. زیستگاه آبزیان و گسترهٔ فعالیتهایی مانند ماهیگیری و حملونقل دریایی نیز کاهش مییافت.
📌 کمتر شدن سطح آبها به معنی قطع کامل بارندگی نیست؛ با وجود آب و تبخیر، چرخهٔ آب همچنان برقرار میماند، اما شرایط آن تغییر میکند.
۵ـ الف) خبر صفحهٔ قبل را بخوانید. این خبر از چه جنبههایی مهم است؟
پاسخ: خبر کتاب نشان میدهد که حفاظت از اقیانوسها به همکاری کشورهای جهان نیاز دارد. آلودگی آبها، صید بیرویه و تخریب زیستگاههای دریایی تنها به یک کشور آسیب نمیزند. توافق کشورها برای تعیین مقررات و حفاظت از دریاها میتواند به حفظ آبزیان، تأمین غذای انسانها و باقی ماندن منابع دریایی برای نسلهای آینده کمک کند.
ب) برخی از کشورهای قدرتمند در برابر یک توافق بینالمللی برای حفاظت و واپایش (کنترل) اقیانوسها مقاومت میکنند و با این کار چندان موافق نیستند. به نظر شما چرا؟
پاسخ: به نظر من، ممکن است این کشورها نگران محدود شدن منافع اقتصادی خود باشند. مقررات حفاظتی میتواند صید گسترده، استخراج منابع و بعضی فعالیتهای شرکتهای آنها را محدود کند. همچنین جلوگیری از آلودگی و جبران خسارتهای زیستمحیطی هزینه دارد؛ بنابراین ممکن است سود کوتاهمدت خود را بر حفاظت مشترک از اقیانوسها ترجیح دهند.
جواب فعالیت صفحه ۲۵ مطالعات نهم
۶ـ به نقشهٔ صفحهٔ قبل توجه کنید. در دیماه رم سردتر است یا استکهلم؟ چرا؟
پاسخ: استکهلم سردتر است؛ زیرا در عرض جغرافیایی بالاتری قرار دارد و در زمستان، پرتوهای خورشید مایلتر به آن میتابند و روزها کوتاهترند. در نقشهٔ کتاب، میانگین دمای دیماه استکهلم ۶ درجه زیر صفر و رم ۶ درجه بالای صفر است.
سه شهر برگن، استکهلم و سنپترزبورگ (لنینگراد) تقریباً در یک عرض جغرافیایی قرار دارند، اما میانگین دمای این شهرها در دیماه متفاوت است. چرا؟
پاسخ: فاصلهٔ این شهرها از اقیانوس اطلس و میزان تأثیرپذیری آنها از آبهای گرم دریایی متفاوت است. برگن در کنار اقیانوس قرار دارد و جریان گرم دریایی باعث ملایمتر شدن زمستان آن میشود. استکهلم و بهویژه سنپترزبورگ از این تأثیر کمتر بهره میبرند و زمستان سردتری دارند.
دو شهر آمین (در کشور فرانسه) و کییف بر روی یک عرض جغرافیایی قرار دارند، اما میانگین دمای این دو شهر در دیماه متفاوت است. چرا؟
پاسخ: آمین به اقیانوس اطلس نزدیکتر است و هوای دریایی، سرمای زمستان آن را کاهش میدهد. کییف در بخش داخلی قاره قرار دارد و از اثر معتدلکنندهٔ اقیانوس دورتر است؛ بنابراین زمستان سردتری دارد.
| شهر | میانگین دما |
|---|---|
| رم | ۶ درجه بالای صفر |
| برگن | ۲ درجه بالای صفر |
| استکهلم | ۶ درجه زیر صفر |
| سنپترزبورگ | ۱۰ درجه زیر صفر |
| آمین | ۳ درجه بالای صفر |
| کییف | ۶ درجه زیر صفر |
هرچه از شهرهای نواحی داخلی به سمت شهرهای مجاور اقیانوس میرویم، سرمای زمستان …….. میشود.
پاسخ: هرچه از شهرهای نواحی داخلی به سمت شهرهای مجاور اقیانوس میرویم، سرمای زمستان کمتر میشود.
۷ـ به تصویر صفحهٔ ۲۳ توجه کنید. لایهٔ اُزُن در کدام بخش هواکره قرار دارد؟ آیا میتوانید در یک جمله بگویید فایدهٔ لایهٔ اُزُن چیست؟ در این باره پرسوجو کنید.
پاسخ: لایهٔ اُزُن در بخش استراتوسفر قرار دارد. این لایه با جذب بخش زیادی از پرتوهای فرابنفش زیانآور خورشید، از جانداران زمین محافظت میکند.
جواب فعالیت صفحه ۲۷ مطالعات نهم
۸ـ الف) چرا کوهنوردان در ارتفاعات بسیار بلند ممکن است با مشکلات تنفسی روبهرو شوند؟
پاسخ: با افزایش ارتفاع، فشار هوا کاهش مییابد و هوا رقیقتر میشود. در نتیجه، با هر بار نفس کشیدن، اکسیژن کمتری به بدن میرسد و ممکن است کوهنورد با مشکل تنفسی روبهرو شود.
ب) چرا در هواپیما، قبل از شروع پرواز، نحوهٔ استفاده از ماسک اکسیژن به مسافران آموزش داده میشود؟
پاسخ: در حالت عادی، فشار هوای داخل هواپیما تنظیم میشود؛ اما اگر هنگام پرواز فشار کابین بهطور ناگهانی کاهش یابد، ممکن است اکسیژن کافی به بدن مسافران نرسد. این آموزش به آنها کمک میکند در شرایط اضطراری، ماسک را درست استفاده کنند تا اکسیژن مورد نیازشان تأمین شود.
۹ـ با مشاهدهٔ دقیق محیط زندگی خود بگویید چه کارها و فعالیتهایی موجب آلودگی هوا میشود.
پاسخ: نمونه پاسخ: تردد زیاد خودروها و موتورسیکلتها، دود وسایل نقلیهٔ فرسوده، فعالیت کارخانهها، سوزاندن زباله و پلاستیک، گردوغبار ساختمانسازی و استفاده از وسایل گرمایشی نامناسب میتوانند هوای محیط زندگی ما را آلوده کنند.
فکر میکنید برای کاهش آلودگی هوا، مخصوصاً در حملونقل، چه کارهایی میتوان انجام داد؟
پاسخ:
✅ بهجای خودروی شخصی، بیشتر از اتوبوس، مترو و سرویس مدرسه استفاده کنیم.
✅ مسیرهای کوتاه و ایمن را پیاده یا با دوچرخه طی کنیم.
✅ با برنامهریزی کارها، سفرهای غیرضروری درونشهری را کاهش دهیم.
✅ خودروها را بهموقع تعمیر و معاینهٔ فنی کنیم و هنگام توقف طولانی، موتور را بیدلیل روشن نگذاریم.
✅ ناوگان حملونقل عمومی و خودروهای فرسوده نوسازی شوند و از سوخت و وسایل نقلیهٔ کمآلاینده استفاده شود.
✅ از سوزاندن زباله جلوگیری کنیم و مصرف غیرضروری سوخت و انرژی را کاهش دهیم.
جواب به کار ببندیم صفحه ۲۸ مطالعات نهم
۱ـ یکی از فعالیتهای زیر را به دلخواه انجام دهید.
📌 کتاب انتخاب یکی از دو فعالیت را خواسته است. برای اینکه راحتتر انتخاب کنید، نمونهٔ هر دو را آوردهایم.
الف) بهطور گروهی برای حفاظت از اقیانوسها و دریاها پیشنویس قوانین تهیه کنید و راهکارهایی را نیز به کشورها توصیه کنید.
پاسخ: نمونهٔ پیشنویس پیشنهادی گروه ما:
مادهٔ ۱ ـ جلوگیری از ورود زباله: ریختن زباله، بهویژه پلاستیک، در دریاها ممنوع شود و بنادر امکانات جمعآوری پسماند کشتیها را فراهم کنند.
مادهٔ ۲ ـ تصفیهٔ فاضلاب: شهرها و کارخانههای ساحلی موظف شوند فاضلاب خود را پیش از تخلیه، بهدرستی تصفیه کنند.
مادهٔ ۳ ـ پیشگیری از نشت نفت: ایمنی نفتکشها و تأسیسات نفتی بررسی شود و عاملان آلودگی، هزینهٔ پاکسازی و جبران خسارت را بپردازند.
مادهٔ ۴ ـ جلوگیری از صید بیرویه: مقدار و زمان صید مشخص شود و از صید گونههای در معرض خطر و استفاده از روشهای مخرب جلوگیری شود.
مادهٔ ۵ ـ حفاظت از زیستگاهها: برای مناطق حساس مانند آبسنگهای مرجانی و محل تخمگذاری جانوران دریایی، محدودههای حفاظتشده تعیین شود.
مادهٔ ۶ ـ بررسی طرحهای اقتصادی: پیش از ساخت تأسیسات ساحلی و استخراج منابع، پیامدهای آنها بر محیطزیست بررسی شود.
مادهٔ ۷ ـ همکاری کشورها: کشورها اطلاعات آلودگیها را با یکدیگر به اشتراک بگذارند و برای رسیدگی به حوادث دریایی همکاری کنند.
برای اجرای این پیشنهادها، کشورها میتوانند تصفیهخانه بسازند، مصرف پلاستیکهای یکبارمصرف را کاهش دهند، گروههای مشترک پایش دریا تشکیل دهند و به مردم، گردشگران و ماهیگیران آموزش بدهند.
ب) بهطور گروهی، پوستری با موضوع حفاظت از آبهای خلیج فارس برای گردهمایی فرضی سران کشورهای منطقه طراحی کنید و پیامی نیز روی آن بنویسید.
پاسخ: نمونهٔ متن و طرح پوستر:
گردهمایی همکاری برای حفاظت از آبهای خلیج فارس
🌊 🐟 🌊
خلیج فارس؛ خانهٔ مشترک، مسئولیت مشترک
دریایی زنده برای امروز؛ میراثی پاک برای فردا
زباله کمتر • جلوگیری از نشت نفت • صید مسئولانه
با همکاری کشورهای منطقه، از آبهای خلیج فارس و زندگی آبزیان آن حفاظت کنیم.
۲ـ روی برخی افشانهها (اسپری)، نوشتهٔ «اُزُن را دوست بداریم» یا «دوست اُزُن» و یا علامت آن مشاهده میشود. پرسوجو کنید که منظور از این نوشته یا علامت چیست و این کالاها چه خصوصیتی دارند.
پاسخ: منظور این است که در این محصولات از مواد تخریبکنندهٔ لایهٔ اُزُن، مانند گازهای کلروفلوئوروکربن یا CFC، استفاده نشده است. در بعضی افشانههای قدیمی، این گازها برای بیرون راندن محتویات قوطی به کار میرفتند و به لایهٔ اُزُن آسیب میزدند. محصولات دارای این نشان از مواد جایگزین استفاده میکنند.
این علامت به معنی وجود اُزُن در محصول نیست؛ همچنین بهتنهایی نشان نمیدهد که محصول از هر نظر برای محیطزیست بیضرر است.
خلاصه درس چهارم مطالعات نهم
اقیانوسها بخش بزرگی از سطح زمین را پوشاندهاند و در تأمین غذا، حملونقل، چرخهٔ آب و تنظیم دما نقش دارند. کف اقیانوسها نیز مانند خشکیها دارای ناهمواریهایی مانند فلات قاره، شیب قاره، رشتهکوه و گودال است. هواکره زمین را فراگرفته و شرایط لازم برای زندگی را فراهم کرده است. عرض جغرافیایی، دوری و نزدیکی به دریا، جریانهای دریایی، ارتفاع و بادها بر آبوهوا اثر میگذارند. آلودگی آب و هوا و افزایش گازهای گلخانهای، زندگی انسانها و دیگر جانداران را تحت تأثیر قرار میدهد؛ بنابراین حفاظت از زمین به رفتار مسئولانهٔ مردم و همکاری کشورها نیاز دارد.
مطالب پیشنهادی:
