جواب فعالیت های درس دوم مطالعات نهم | حرکات زمین
پاسخ کامل فعالیت های درس دوم مطالعات اجتماعی نهم «حرکات زمین» شامل جواب صفحات ۱۱، ۱۳ و ۱۴ و فعالیت های مربوط به ساعت رسمی، فصول و حرکات زمین.
چرا در شهرهای مختلف جهان ساعت یکسان نیست؟ چرا در یک زمان، نیمکرهٔ شمالی تابستان و نیمکرهٔ جنوبی زمستان است؟ در درس دوم مطالعات اجتماعی نهم، با حرکتهای زمین و تأثیر آنها بر زندگی آشنا میشویم. در ادامهٔ این مطلب از تاپ ناپ، پاسخ پرسشهای صفحهٔ ۱۰، فعالیتهای صفحات ۱۱ و ۱۳ و بخش «به کار ببندیم» صفحهٔ ۱۴ را بهترتیب کتاب میخوانید.
پاسخ درس بعدی : جواب فعالیت های درس سوم مطالعات نهم | چهره زمین
مطالعات نهم صفحه ۱۰ با جواب
با توجه به تصویر، مردم هند طلوع خورشید را زودتر میبینند یا مردم ایران؟
پاسخ: مردم هند زودتر طلوع خورشید را میبینند؛ زیرا هند در شرق ایران قرار دارد و با چرخش زمین از غرب به شرق، نواحی شرقی زودتر رو به خورشید قرار میگیرند.
هنگام ظهر در ایران، زودتر فرا میرسد یا در عربستان؟ چرا؟
پاسخ: در ایران زودتر فرا میرسد؛ چون ایران در شرق عربستان قرار دارد و ظهر خورشیدی در مکانهای شرقی زودتر از مکانهای غربی اتفاق میافتد.
جواب فعالیت صفحه ۱۱ مطالعات نهم
۱ـ الف) در زندگی روزانه، ساعت واقعی چه کاربردی دارد؟
پاسخ: ساعت واقعی به موقعیت خورشید در هر محل مربوط است و برای تشخیص زمانهایی مانند ظهر خورشیدی کاربرد دارد. تعیین اوقات شرعی، مانند وقت نماز و آغاز و پایان روزه، نیز به وضعیت خورشید در همان محل وابسته است.
ب) چرا از ساعت رسمی استفاده میکنیم؟ مثال بیاورید.
پاسخ: برای اینکه کارها هماهنگ انجام شوند و اختلاف ساعت واقعی مکانهای مختلف باعث بینظمی نشود، از ساعت رسمی استفاده میکنیم. زمان آغاز مدرسه، حرکت قطار و هواپیما، شروع کار ادارهها و قرارهای ملاقات را با ساعت رسمی مشخص میکنیم.
۲ـ با توجه به نقشهٔ مناطق زمانی، بگویید اگر کسی از پاریس به تهران سفر کند، باید ساعت خود را جلو بکشد یا عقب؟ چرا؟
پاسخ: باید ساعت خود را جلو بکشد؛ زیرا تهران در شرق پاریس قرار دارد و ساعت آن از پاریس جلوتر است. بهطور کلی، هنگام حرکت به سمت مناطق زمانی شرقی، ساعت را جلو میکشیم.
۳ـ با کمک والدین خود، برخی از زمانها یا مکانهایی که ویژگیهای خاصی برای آنها در اسلام بیان شده است را نام ببرید. پاسخهای خود را در کلاس و با دوستانتان به اشتراک بگذارید.
پاسخ: نمونههایی از زمانها و مکانهای ویژه در اسلام عبارتاند از:
زمانها: ماه رمضان برای روزهداری، شبهای قدر برای دعا و عبادت، روز جمعه برای نماز جمعه و گردهمایی مسلمانان، و عیدهای فطر و قربان.
مکانها: مسجدالحرام و خانهٔ کعبه در مکه، مسجدالنبی در مدینه، مسجدها، حرم امام رضا(ع) در مشهد و زیارتگاههای نجف و کربلا.
۴ـ هر ساله در کشور ما، ساعت رسمی در اول فروردین، یک ساعت به جلو کشیده میشود و در ۳۰ شهریور، یک ساعت به عقب کشیده میشود. فکر میکنید دلیل این کار چیست؟
پاسخ: هدف این کار، استفادهٔ بیشتر از روشنایی روز و کاهش نیاز به روشن کردن چراغها بود. با جلو کشیدن ساعت در فصلهای دارای روزهای بلند، فعالیتهای روزانه زودتر آغاز میشد و بخش بیشتری از آنها در روشنایی طبیعی انجام میگرفت.
جواب فعالیت صفحه ۱۳ مطالعات نهم
۵ـ موقعیت سه شهر گرانادا، لیبرویل و کیپتاون را با توجه به دایرهٔ روشنایی در اول تیرماه و اول دیماه توضیح دهید.
پاسخ: گرانادا در نیمکرهٔ شمالی، لیبرویل نزدیک استوا و کیپتاون در نیمکرهٔ جنوبی قرار دارند. وضعیت آنها به این صورت است:
| شهر | اول تیرماه | اول دیماه |
|---|---|---|
| گرانادا | آغاز تابستان؛ روز بلندتر از شب است. | آغاز زمستان؛ شب بلندتر از روز است. |
| لیبرویل | روز و شب تقریباً برابر و هر کدام حدود ۱۲ ساعتاند. | روز و شب تقریباً برابر و هر کدام حدود ۱۲ ساعتاند. |
| کیپتاون | آغاز زمستان؛ شب بلندتر از روز است. | آغاز تابستان؛ روز بلندتر از شب است. |
در اول تیر، بخش بیشتری از مسیر روزانهٔ گرانادا در قسمت روشن زمین قرار میگیرد و در اول دی، این وضعیت برعکس میشود. کیپتاون وضعیت مخالف گرانادا را دارد. لیبرویل به دلیل نزدیکی به استوا، در هر دو زمان تقریباً به یک اندازه در بخش روشن و تاریک قرار میگیرد.
۶ـ به مدار قطبی شمال و جنوب در تصویر ۱ توجه کنید. چرا در اول تیرماه در ناحیهٔ مدار قطبی شمال، طول یک روز ۲۴ ساعت و بهعکس در مدار قطبی جنوب، طول یک شب ۲۴ ساعت است؟
پاسخ: به علت مایل بودن محور زمین، در اول تیرماه قطب شمال به سمت خورشید متمایل است. در نتیجه، ناحیهٔ مدار قطبی شمال هنگام یک دور چرخش زمین در بخش روشن باقی میماند و روز ۲۴ساعته دارد. در همان زمان، ناحیهٔ مدار قطبی جنوب در بخش تاریک باقی میماند و شب ۲۴ساعته دارد.
۷ـ از مساوی بودن همیشگی طول روز و شب در منطقهٔ استوا به چه نتیجهای دربارهٔ فصول این منطقه میرسید؟
پاسخ: در منطقهٔ استوا، تغییرات فصلی دما کم است و چهار فصلِ مشخص مانند مناطق معتدل دیده نمیشود. این منطقه در سراسر سال گرم است؛ تفاوت فصلها بیشتر میتواند به میزان بارندگی و دورههای پرباران و کمباران مربوط باشد.
۸ـ جهت تابش آفتاب به نقاط مختلف زمین یا فصول مختلف سال، چه تأثیری در کشاورزی یا معماری خانهها میتواند داشته باشد؟
پاسخ:
در کشاورزی: زاویه و مدت تابش خورشید بر گرما، رشد گیاهان، تبخیر آب و زمان کاشت و برداشت اثر میگذارد. به همین دلیل، کشاورزان محصول را متناسب با آبوهوا و نیاز نوری آن انتخاب میکنند؛ مثلاً خرما در مناطق گرم و آفتابی بهتر رشد میکند.
در معماری: جهت ساختمان، محل پنجرهها و اندازهٔ سایهبانها را با توجه به تابش آفتاب انتخاب میکنند. در مناطق سرد، دریافت بیشتر نور و گرمای خورشید اهمیت دارد؛ در مناطق گرم، ایجاد سایه و جلوگیری از ورود گرمای شدید مهمتر است. برای مثال، در بسیاری از نقاط ایران پنجرههای جنوبی همراه با سایهبان مناسب، به دریافت آفتاب زمستان و کاهش تابش مستقیم تابستان کمک میکنند.
جواب به کار ببندیم صفحه ۱۴ مطالعات نهم
۱ـ الف) با استفاده از یک نقشه، طول و عرض جغرافیایی کشور ایران را بخوانید و بنویسید.
پاسخ: ایران بهطور تقریبی بین ۲۵ تا ۴۰ درجهٔ عرض شمالی و ۴۴ تا ۶۳ درجهٔ طول شرقی قرار دارد. بنابراین کشور ما در نیمکرهٔ شمالی و شرقی واقع شده است.
ب) به کمک معلم و با مراجعه به منابع، طول و عرض جغرافیایی شهر یا روستای محل زندگی خود را پیدا کنید و بنویسید.
پاسخ: نمونهٔ پاسخ برای تهران: «شهر تهران در حدود ۵۱٫۴۲ درجهٔ طول شرقی و ۳۵٫۶۹ درجهٔ عرض شمالی قرار دارد.» چند نمونهٔ دیگر را در جدول زیر میبینید:
| شهر | طول شرقی | عرض شمالی |
|---|---|---|
| تهران | ۵۱٫۴۲ درجه | ۳۵٫۶۹ درجه |
| مشهد | ۵۹٫۵۷ درجه | ۳۶٫۳۲ درجه |
| اصفهان | ۵۱٫۶۷ درجه | ۳۲٫۶۵ درجه |
| شیراز | ۵۲٫۵۳ درجه | ۲۹٫۶۱ درجه |
| تبریز | ۴۶٫۲۹ درجه | ۳۸٫۰۸ درجه |
| رشت | ۴۹٫۵۹ درجه | ۳۷٫۲۸ درجه |
| اهواز | ۴۸٫۶۸ درجه | ۳۱٫۳۲ درجه |
| بندرعباس | ۵۶٫۲۸ درجه | ۲۷٫۱۹ درجه |
این مختصات تقریبیاند و با انتخاب نقطهای دیگر در همان شهر، کمی تغییر میکنند. برای پیدا کردن شهر یا روستای دیگر، نام آن را در نقشهٔ دیجیتال جستوجو کنید و مختصات نقطهٔ انتخابی را بخوانید. در بسیاری از نقشهها، عدد اول عرض و عدد دوم طول جغرافیایی است.
۲ـ به کمک معلم، طرز کار یک گیرندهٔ GPS را مشاهده و بررسی کنید.
پاسخ: گیرندهٔ GPS پیامهای چند ماهواره را دریافت میکند و با استفاده از زمان رسیدن این پیامها و موقعیت ماهوارهها، محل خود را محاسبه میکند. سپس طول و عرض جغرافیایی و، در دستگاههای مناسب، ارتفاع را نشان میدهد. نمونهٔ مراحل بررسی آن:
- در فضای باز، گیرنده یا موقعیتیابی تلفن همراه را روشن میکنیم.
- برنامهٔ نمایش موقعیت و مختصات را باز میکنیم و منتظر مشخص شدن محل میمانیم.
- طول و عرض جغرافیایی محل را میخوانیم و یادداشت میکنیم.
- چند متر جابهجا میشویم و تغییر موقعیت را روی نقشه مشاهده میکنیم.
- بررسی میکنیم که در فضای باز، دریافت پیام ماهوارهها معمولاً بهتر از داخل ساختمان است.
نمونهٔ نتیجهٔ مشاهده: «گیرنده با دریافت پیام ماهوارهها، موقعیت ما را مشخص کرد. با جابهجا شدن، محل نمایشدادهشده روی نقشه تغییر کرد.»
۳ـ میانگین سرعت گردش زمین به دور خورشید در یک ثانیه ۳۰ کیلومتر است. سرعت حرکت زمین به دور خورشید در یک ساعت چقدر است؟ حساب کنید.
پاسخ: ابتدا یک ساعت را به ثانیه تبدیل میکنیم و سپس عدد بهدستآمده را در ۳۰ ضرب میکنیم:
هر ساعت ۶۰ دقیقه و هر دقیقه ۶۰ ثانیه است.
۶۰ × ۶۰ = ۳۶۰۰
پس یک ساعت، ۳۶۰۰ ثانیه دارد.
۳۰ × ۳۶۰۰ = ۱۰۸٬۰۰۰
سرعت متوسط زمین: ۱۰۸ هزار کیلومتر بر ساعت
یعنی زمین در مدت یک ساعت، بهطور متوسط حدود ۱۰۸ هزار کیلومتر از مسیر خود به دور خورشید را طی میکند.
خلاصه درس دوم مطالعات نهم
زمین دو حرکت اصلی دارد: حرکت وضعی، یعنی چرخش به دور محور خود، و حرکت انتقالی، یعنی گردش به دور خورشید. حرکت وضعی تقریباً ۲۴ ساعت طول میکشد و باعث پیدایش شب و روز میشود. به دلیل این حرکت، مکانهای شرقی زودتر از مکانهای غربی طلوع خورشید را میبینند. برای هماهنگی فعالیتهای روزانه از ساعت رسمی استفاده میکنیم. حرکت انتقالی زمین حدود یک سال طول میکشد و همراه با مایل بودن محور زمین، باعث تغییر زاویهٔ تابش خورشید، تفاوت طول روز و شب و پیدایش فصلها میشود. فصلها در دو نیمکره برعکس یکدیگرند و در نزدیکی استوا، طول روز و شب در سراسر سال تقریباً برابر است.
مطلب پیشنهادی: جواب فعالیت های درس اول مطالعات نهم | زمین، مهد زیبای انسانها
