جواب فعالیت های درس ۷ تاریخ دهم انسانی؛ صفحات ۶۶ تا ۷۷

به پنج گروه تقسیم شوید و هر گروه با استفاده از مجموعه قصه‌های شاهنامه، یکی از داستان‌های زیر را خلاصه و گزارش آن را در کلاس بخوانید و بگویید هر یک از این داستان‌ها، متعلق به کدام یک از دوره‌های نمودار بالا است.

۱- داستان جمشید
۲- داستان ضحاک ماردوش
۳- داستان کاوه آهنگر
۴- داستان سیاوش
۵- داستان رستم و سهراب

پاسخ: داستان کاوه آهنگر:
ضحاک پادشاهی ستمگر بود که به دلیل مارهایی که بر دوشش روییده بود، هر روز دستور می‌داد مغز دو جوان را برای خوراک مارها آماده کنند. کاوه آهنگر که فرزندان زیادی را از دست داده بود، در برابر ظلم ضحاک ایستاد و حاضر نشد نوشته تأییدکننده خوبی‌های دروغین ضحاک را امضا کند.کاوه مردم را به مبارزه دعوت کرد و پیش‌بند چرمی خود را بر سر نیزه قرار داد که بعدها به «درفش کاویانی» مشهور شد. مردم به رهبری کاوه به فریدون پیوستند و سرانجام ضحاک شکست خورد.این داستان مربوط به دوره اسطوره‌ای تاریخ ایران است.

داستان سیاوش:
سیاوش، فرزند کیکاووس، نزد رستم پرورش یافت و به جوانی شجاع و پاکدامن تبدیل شد. سودابه، همسر کیکاووس، به او علاقه‌مند شد اما سیاوش درخواست او را نپذیرفت. سودابه او را متهم کرد و برای اثبات بی‌گناهی، سیاوش از میان آتش گذشت و سالم بیرون آمد.

این داستان نیز مربوط به دوره اسطوره‌ای تاریخ ایران است.

به پنج گروه تقسیم شوید و با راهنمایی دبیر خود، هر گروه درباره زندگی‌نامه، آثار و خدمات علمی برجسته باستان‌شناسان زیر اطلاعاتی را در قالب پاورپوینت گردآوری و ارائه نمایید.

۱- عزت‌الله نگهبان
۲- عیسی بهنام
۳- علی سامی
۴- یوسف مجیدزاده
۵- صادق ملک شهمیرزادی

پاسخ: عزت‌الله نگهبان:
از باستان‌شناسان برجسته ایران و مشهور به پدر باستان‌شناسی ایران بود. او نقش مهمی در توسعه پژوهش‌های باستان‌شناسی، تربیت دانشجو و مقابله با قاچاق آثار تاریخی داشت.عیسی بهنام:
از بنیان‌گذاران رشته باستان‌شناسی دانشگاه تهران و از پایه‌گذاران موزه مردم‌شناسی تهران بود. او در کاوش‌های تخت جمشید و معرفی هنر و فرهنگ ایران نقش مهمی داشت.علی سامی:
باستان‌شناس، نویسنده و پژوهشگر ایرانی بود که در کاوش‌های تخت جمشید و مرمت آثار تاریخی فارس فعالیت داشت. آرامگاه کوروش بزرگ نیز با سرپرستی او مرمت شد.

یوسف مجیدزاده:
باستان‌شناس ایرانی و متخصص تمدن‌های پیش از تاریخ ایران و بین‌النهرین بود. او سرپرستی کاوش‌های مهم منطقه جیرفت را بر عهده داشت.

صادق ملک شهمیرزادی:
از باستان‌شناسان و کاوشگران برجسته ایران بود که در کاوش‌های تپه سیلک کاشان فعالیت داشت و آثار علمی متعددی منتشر کرد.

پاسخ: نمودار صفحه ۶۲ بیشتر دوره‌های کلی تاریخ ایران باستان را نشان می‌دهد؛ اما نمودار صفحه ۶۵ دوره پیش از تاریخ و دوره تاریخی را با جزئیات بیشتری تقسیم‌بندی کرده است.

با پیشرفت باستان‌شناسی و کشف اسناد و آثار جدید، دوره‌هایی مانند ایلام، ماد و هخامنشیان که در گذشته بیشتر جنبه افسانه‌ای داشتند، به شکل علمی شناخته شدند.

پاسخ: زیرا در دوران پیش از تاریخ هنوز خط اختراع نشده بود و نوشته‌های تاریخی وجود نداشت؛ بنابراین آثار و اشیای باقی‌مانده، مهم‌ترین منابع شناخت زندگی انسان در آن دوره هستند.

پاسخ: این آثار اطلاعاتی درباره شرایط فرهنگی، اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، هنر، معماری، دانش و مهارت‌های انسان‌های گذشته در اختیار پژوهشگران قرار می‌دهند.

پاسخ: این آثار درباره فنون ساخت ابزار، شیوه زندگی، نیازهای روزمره، باورها، هنرها و آداب و رسوم مردم گذشته اطلاعاتی ارائه می‌کنند.

پاسخ: زیرا میان ایران، یونان و روم رقابت‌های سیاسی و نظامی وجود داشت و برخی مورخان یونانی و رومی ممکن است تحت تأثیر دشمنی‌ها و شرایط سیاسی زمان خود نوشته باشند. بنابراین باید نوشته‌های آنان با سایر منابع مقایسه و بررسی شود.

پاسخ: دوران هخامنشیان:
– تاریخ سیاسی هخامنشیان (داندامایف)
– ایران باستان (بروسیوس)
– داریوش و ایران (هینتس)
– تاریخ شاهنشاهی هخامنشی
– ایران باستان (پیرنیا)این کتاب‌ها پژوهش‌های تاریخی درباره ساختار سیاسی، اجتماعی و فرهنگی ایران باستان ارائه می‌کنند.

۱) ایرانیان تا دویست سال پیش چه درکی از تاریخ دوره باستان خود داشتند؟
اطلاعات ایرانیان بیشتر محدود به داستان‌های شاهنامه و برخی منابع دوره ساسانی بود و شناخت دقیقی از حکومت‌هایی مانند ایلام، ماد و هخامنشیان نداشتند.۲) چه عواملی شناخت تاریخی ایران باستان را متحول کرد؟
کاوش‌های باستان‌شناسی، کشف کتیبه‌ها، خواندن اسناد و بررسی آثار تاریخی باعث تحول شناخت ما از ایران باستان شد.۳) سه نتیجه تحقیقات جدید درباره ایران باستان را بیان کنید.
شناخت سلسله‌های پیش از هخامنشی، جدا شدن تاریخ واقعی از افسانه‌ها و شناخت تمدن‌های پیشرفته ایران باستان.

۴) پنج منبع غیرنوشتاری تاریخ ایران پیش از اسلام را نام ببرید.
ابزارها، ظروف، اشیا، بقایای کاخ‌ها، آتشکده‌ها، بناهای تاریخی و آثار معماری.

۵) وضعیت تاریخ‌نگاری ایرانیان در دوران باستان را بررسی کنید.
ایرانیان باستان مانند یونانیان و رومیان کتاب‌های تاریخی فراوانی ننوشتند، اما ثبت رویدادهای مهم مورد توجه بود و کتیبه‌ها، اسناد و آثار تاریخی اطلاعات ارزشمندی درباره گذشته ایران ارائه می‌کنند.

جمع‌بندی درس هفتم: شناخت گذشته ایران با استفاده از منابع مختلف مانند آثار باستانی، کتیبه‌ها، نوشته‌ها و پژوهش‌های باستان‌شناسی امکان‌پذیر شده است. بررسی علمی این منابع کمک کرده است تاریخ ایران از حالت افسانه‌ای خارج شود و دوره‌های مختلف تمدن ایرانی بهتر شناخته شوند.