جواب یادآوری و خود را بیازمایید صفحه ۹۰ زمین شناسی یازدهم؛ فصل پنجم

نمونه پاسخ:

آزبست یا پنبه‌نسوز نام گروهی از کانی‌های رشته‌ای است که در برابر گرما و آتش مقاومت زیادی دارند. به همین دلیل در گذشته از آن در بسیاری از وسایل و مصالح استفاده می‌شد؛ از جمله:

• لنت و برخی قطعات ترمز خودرو
• عایق‌های حرارتی و ضدحریق
• برخی مصالح و صفحات ساختمانی
• لوله‌ها و فرآورده‌های سیمان ـ آزبست
• بعضی لباس‌ها و تجهیزات مقاوم در برابر حرارت

مشکل اصلی آزبست زمانی ایجاد می‌شود که مواد حاوی آن شکسته، بریده یا فرسوده شوند. در این حالت الیاف بسیار ریز آزبست وارد هوا می‌شوند و ممکن است از راه تنفس وارد شش‌ها شوند.

این الیاف می‌توانند برای مدت طولانی در بافت شش باقی بمانند و تماس طولانی‌مدت با آنها خطر بیماری‌هایی مانند آزبستوز، سرطان شش و مزوتلیوما را افزایش می‌دهد.

بنابراین خطر اصلی آزبست، تنفس الیاف ریز و معلق آن است و به همین دلیل امروزه استفاده از آزبست در بسیاری از کاربردها محدود یا ممنوع شده است.

پاسخ:

۱ـ آسیب مغزی: افزایش و تجمع جیوه در بدن؛ جیوه به‌ویژه می‌تواند به دستگاه عصبی آسیب وارد کند.

۲ـ بیماری شش‌ها: تنفس طولانی‌مدت گردوغبار حاوی ذرات سیلیس که می‌تواند موجب بیماری سیلیکوزیس و آسیب شش‌ها شود.

۳ـ شاخی شدن پوست: ورود مقدار زیاد آرسنیک به بدن؛ مسمومیت مزمن با آرسنیک می‌تواند باعث سخت و شاخی شدن پوست شود.

۴ـ سنگ کلیه: مصرف بیش از اندازه کلسیم می‌تواند احتمال تشکیل سنگ کلیه را افزایش دهد.

۵ـ فلورسیس دندانی: دریافت بیش از حد فلوئور (فلوراید) در مدت تشکیل دندان‌ها که می‌تواند سبب ایجاد لکه و آسیب مینای دندان شود.

۶ـ بزرگ شدن قلب: کمبود سلنیم؛ یکی از بیماری‌های مرتبط با کمبود سلنیم، بیماری «کِشان» است که می‌تواند باعث اختلال عملکرد و بزرگ شدن قلب شود.

۷ـ کوتاهی قد: کمبود روی؛ کمبود این عنصر می‌تواند رشد طبیعی بدن را مختل کند.

۸ـ تغییر شکل استخوان: افزایش کادمیم در بدن؛ مسمومیت با کادمیم می‌تواند به استخوان‌ها آسیب بزند و باعث نرمی و تغییر شکل آنها شود.

جواب‌ها در یک نگاه:

آسیب مغزی ← فزونی جیوه
بیماری شش‌ها ← تنفس طولانی‌مدت گردوغبار سیلیس
شاخی شدن پوست ← فزونی آرسنیک
سنگ کلیه ← فزونی کلسیم
فلورسیس دندانی ← فزونی فلوئور
بزرگ شدن قلب ← کمبود سلنیم
کوتاهی قد ← کمبود روی
تغییر شکل استخوان ← فزونی کادمیم