جواب فعالیت های درس بیست و دوم مطالعات هشتم | ویژگی های طبیعی و انسانی افریقا
پاسخ کامل فعالیت های درس بیست و دوم مطالعات اجتماعی هشتم «ویژگی های طبیعی و انسانی افریقا» شامل جواب صفحات ۱۴۳، ۱۴۵، ۱۴۹ و ۱۵۰، کاربرگه شماره ۱۶ نقشه افریقا و به کار ببندیم درس.
در این مطلب از تاپ ناپ، جواب فعالیتهای درس ۲۲ مطالعات هشتم «ویژگیهای طبیعی و انسانی آفریقا» را میخوانید. پاسخ صفحههای ۱۴۵، ۱۴۹ و ۱۵۰، همراه با جدول مقایسهٔ آفریقا و اروپا، لینک کاربرگ ۱۶ و نمونه تحقیق دربارهٔ نلسون ماندلا آماده شده است.
پاسخ درس بعدی : جواب فعالیت های درس بیست و سوم مطالعات هشتم | قاره آمریکا
جواب فعالیت صفحه ۱۴۵ مطالعات هشتم
۱ـ کاربرگهٔ شمارهٔ ۱۶، نقشهخوانی آفریقا را در کلاس انجام دهید.
پاسخ: پاسخ کامل کاربرگ نقشهٔ آفریقا را در مطلبی جداگانه آماده کردهایم. برای مشاهدهٔ جوابها و بررسی محل آنها روی نقشه، روی دکمهٔ زیر بزنید.
۲ـ جدولی ترسیم کنید. سپس بهطور گروهی و با همفکری یکدیگر ویژگیهای طبیعی آفریقا و اروپا را مقایسه کنید: وسعت، ناهمواری، آبوهوا، رودها و سواحل.
پاسخ:
| ویژگی | آفریقا | اروپا |
|---|---|---|
| وسعت | حدود ۳۰ میلیون کیلومتر مربع؛ دومین قارهٔ وسیع جهان پس از آسیا. | حدود ۱۰ میلیون کیلومتر مربع؛ تقریباً یکسوم آفریقا. |
| ناهمواری | بیشتر سرزمین آن فلاتی است؛ کوههایی مانند اطلس و ارتفاعات شرق آفریقا نیز در آن وجود دارند. | دشتهای وسیع، کوههای قدیمی و فرسوده و رشتهکوههای جوان و بلندی مانند آلپ دارد. |
| آبوهوا | بخش بزرگی از آن گرم است؛ آبوهوای استوایی، گرم با فصل خشک، بیابانی و در بعضی حاشیهها مدیترانهای دارد. | در شمال سرد، در بخشهای غربی معتدل اقیانوسی، در نواحی داخلی قارهای و در جنوب مدیترانهای است. |
| رودها | رودهای بزرگی مانند نیل، کنگو و نیجر دارد؛ آبشارها و تندابها کشتیرانی پیوسته را در بخشهایی از رودها دشوار میکنند. | رودهایی مانند راین، دانوب و ولگا دارد؛ بخشهایی از رودها و کانالهای متصل به آنها برای حملونقل استفاده میشوند. |
| سواحل | در مقایسه با اروپا بریدگیهای کمتری دارد و خلیجها و شبهجزیرههای آن کمترند. | سواحل پرپیچوخم، خلیجها، شبهجزیرهها و جزیرههای فراوان دارد. |
۳ـ گفتوگو کنید:
آیا ویژگیهای طبیعی یک ناحیه مثل آبوهوا، رودها، بریدگی سواحل، پستی و بلندیها و پوشش گیاهی بر فعالیتهای انسان و زندگی او تأثیر دارد؟ چطور؟
پاسخ: بله؛ این ویژگیها بر محل زندگی، نوع شغل، کشاورزی، حملونقل و حتی شکل خانهها تأثیر میگذارند. برای مثال، در جلگههای حاصلخیز کشاورزی آسانتر است، رودها آب مورد نیاز مردم و مزارع را فراهم میکنند و خلیجهای مناسب میتوانند محل ساخت بندر باشند. در کوهستانها نیز ساخت جاده و رفتوآمد معمولاً دشوارتر است.
به نظر شما ویژگیهای طبیعی قارهٔ اروپا برای فعالیتهای انسانی مناسبتر است یا آفریقا؟ چرا؟ در کدام محیط انسانها بیشتر باید تلاش کنند؟
پاسخ: در مقایسهٔ کلی این درس، شرایط بسیاری از نواحی اروپا برای کشاورزی و حملونقل مناسبتر است؛ زیرا آبوهوای معتدلتر، دشتهای وسیع، رودهای قابل کشتیرانی و سواحل مناسب بندرسازی دارد. در نواحی بیابانی و کمآب آفریقا، تأمین آب، کشاورزی و ایجاد راه به تلاش و امکانات بیشتری نیاز دارد.
البته همهٔ قسمتهای این دو قاره یکسان نیستند؛ آفریقا نیز سرزمینهای حاصلخیز دارد و در نواحی سرد یا کوهستانی اروپا، زندگی و فعالیت اقتصادی با دشواریهایی روبهروست.
آیا انسانها میتوانند با مشکلات محیط طبیعی مقابله کنند و شرایط محیط را تحت کنترل یا واپایش خود درآورند؟ مثال بزنید.
پاسخ: انسانها میتوانند با دانش، فناوری و برنامهریزی، بخشی از مشکلات محیط را کاهش دهند؛ اما نمیتوانند همهٔ پدیدههای طبیعی را کاملاً کنترل کنند.
- در مناطق کمآب: استفاده از آبیاری قطرهای و ذخیرهٔ آب باران.
- در کوهستانها: ساخت پل و تونل برای آسانتر شدن رفتوآمد.
- در مناطق سرد: استفاده از گلخانه برای پرورش بعضی محصولات.
- در بندرها: ساخت موجشکن و لایروبی مسیرهای لازم برای حرکت کشتیها.
این کارها باید با توجه به پیامدهای محیطزیستی انجام شوند تا حل یک مشکل، مشکل تازهای ایجاد نکند.
جواب فعالیت صفحه ۱۴۹ مطالعات هشتم
۴ـ الف) حدس بزنید تصویر شمارهٔ ۱ کدامیک از جاذبههای گردشگری آفریقا را نشان میدهد؟
پاسخ: اهرام مصر و مجسمهٔ ابوالهول در منطقهٔ جیزه، نزدیک قاهره. این آثار از بناهای مشهور تمدن مصر باستان هستند.
ب) چرا زیتون از محصولات مهم کشور مراکش است؟
پاسخ: زیرا بخشهایی از مراکش آبوهوای مدیترانهای دارند. تابستانهای گرم و خشک و زمستانهای ملایم و بارانی این نواحی، برای پرورش درخت زیتون مناسب است.
۵ـ پرسوجو کنید: از کاکائو چه استفادههایی میکنیم؟
پاسخ: از دانههای کاکائو برای تولید شکلات، پودر کاکائو و کرهٔ کاکائو استفاده میکنیم. پودر کاکائو در تهیهٔ کیک، بیسکویت، بستنی، دسر و نوشیدنیهای کاکائویی کاربرد دارد. کرهٔ کاکائو نیز در ساخت شکلات و بعضی محصولات آرایشی و بهداشتی استفاده میشود.
📌 کاکائو و شکلات یکسان نیستند؛ شکلات محصولی است که با فرآوری مواد حاصل از کاکائو و افزودن موادی مانند شکر تهیه میشود.
۶ـ پرسوجو کنید: کائوچو چیست و از آن چه استفادههایی میشود؟
پاسخ: کائوچو مادهای کشسان است؛ یعنی کشیده میشود و پس از رها شدن، تا حد زیادی به شکل نخست خود برمیگردد. کائوچوی طبیعی از شیرهٔ شیریرنگ بعضی درختان، بهویژه درخت هِوِئا، به دست میآید. به این شیره «لاتکس» میگویند.
از کائوچو پس از فرآوری، در تولید لاستیک خودرو، شیلنگ، کش، دستکش، زیرهٔ کفش و قطعاتی مانند واشر استفاده میشود. برخی از این محصولات با کائوچوی مصنوعی یا ترکیبی از انواع طبیعی و مصنوعی ساخته میشوند.
۷ـ جدولی رسم کنید و با همفکری یکدیگر، پس از خواندن متن این درس، آفریقا و اروپا را در موارد زیر مقایسه کنید: وسعت، جمعیت، رشد جمعیت، محصولات کشاورزی، صنعت، منابع طبیعی و زیرزمینی.
پاسخ:
| موضوع | آفریقا | اروپا |
|---|---|---|
| وسعت | حدود ۳۰ میلیون کیلومتر مربع؛ تقریباً سه برابر اروپا. | حدود ۱۰ میلیون کیلومتر مربع. |
| جمعیت | جمعیت کل آن بیشتر از اروپاست؛ اما به علت وسعت زیاد، میانگین تراکم جمعیت کمتری دارد. | جمعیت کل آن کمتر از آفریقاست؛ اما میانگین تراکم جمعیت بیشتری دارد. |
| رشد جمعیت | در مجموع بیشتر است؛ در بسیاری از کشورها تولدها زیاد است و کاهش مرگومیر نیز در افزایش جمعیت نقش دارد. | در مجموع کمتر است؛ زادوولد پایین و سالمند شدن جمعیت از ویژگیهای بسیاری از کشورهاست. |
| محصولات کشاورزی | محصولاتی مانند کاکائو، قهوه، پنبه، موز، ذرت و زیتون؛ بعضی محصولات برای صادرات اهمیت زیادی دارند. | محصولاتی مانند گندم، جو، سیبزمینی، چغندرقند، انگور و زیتون؛ تولید هم برای مصرف و هم برای صادرات انجام میشود. |
| صنعت | سطح صنعتیشدن در کشورها متفاوت است و در مجموع از اروپا کمتر است؛ صنایعی مانند معدن، صنایع غذایی، نساجی و خودروسازی نیز وجود دارند. | بسیاری از کشورها صنایع پیشرفتهای مانند ماشینسازی، خودروسازی، صنایع شیمیایی و داروسازی دارند. |
| منابع طبیعی و زیرزمینی | دارای منابعی مانند نفت، گاز، طلا، الماس، مس، کبالت و جنگلهاست؛ پراکندگی این منابع یکسان نیست. | منابعی مانند زغالسنگ، آهن، نفت و گاز دارد؛ با این حال، برای تأمین بخشی از نیاز صنایع خود مواد اولیه وارد میکند. |
📌 «جمعیت» با «تراکم جمعیت» تفاوت دارد. ممکن است قارهای جمعیت بیشتری داشته باشد، اما به علت وسعت بسیار زیاد، تعداد افراد در هر کیلومتر مربع آن کمتر باشد.
جواب به کار ببندیم صفحه ۱۵۰ مطالعات هشتم
یکی از دو فعالیت زیر را انجام دهید.
الف) دربارهٔ یکی از موضوعات قارهٔ اروپا یا آفریقا تحقیق کنید و اطلاعات بهدستآمده را بهصورت روزنامهٔ دیواری در مدرسه نمایش دهید؛ برای مثال گرسنگی در آفریقا، تجارت برده، تبعیض نژادی، اتحادیهٔ اروپا، کائوچو و کاکائو، استعمار در آفریقا یا گردشگری در اروپا و آفریقا.
پاسخ: میتوانید یکی از دو نمونهٔ زیر را انتخاب کنید.
📌 نمونهٔ اول؛ گرسنگی در بخشهایی از آفریقا
گرسنگی زمانی رخ میدهد که انسان به غذای کافی دسترسی نداشته باشد. در برخی مناطق آفریقا، جنگ، فقر، خشکسالی، سیل و افزایش قیمت مواد غذایی، دسترسی خانوادهها به غذا را دشوار میکند. البته شرایط همهٔ کشورهای آفریقایی یکسان نیست و نباید تمام قاره را گرسنه و فقیر دانست.
درگیریهای مسلحانه ممکن است مردم را از خانه و زمین کشاورزی خود دور کنند. خشکسالی و سیل نیز به محصول و دام آسیب میزنند. حتی زمانی که غذا در بازار وجود دارد، درآمد کم میتواند مانع خرید آن شود.
کمبود غذا بر سلامت و توان یادگیری کودکان اثر میگذارد. کمک غذایی در شرایط اضطراری ضروری است، اما برای حل پایدار مشکل، برقراری امنیت، حمایت از کشاورزان، بهبود راهها و انبارهای نگهداری محصول و ایجاد فرصتهای شغلی نیز اهمیت دارد.
برای روزنامهٔ دیواری، سه بخش «علتها»، «پیامدها» و «راهحلها» درست کنید و از نقشهٔ آفریقا و تصویر کشاورزی استفاده کنید.
📌 نمونهٔ دوم؛ کاکائو، از مزرعه تا شکلات
کاکائو گیاهی گرمسیری است که دانههای آن درون میوه قرار دارند. کشورهایی در غرب آفریقا، از جمله ساحل عاج و غنا، از تولیدکنندگان مهم آن هستند. آبوهوای گرم و مرطوب برای رشد این گیاه مناسب است.
پس از برداشت، دانههای کاکائو مراحل تخمیر و خشککردن را میگذرانند. سپس در کارخانه برشته و آسیاب میشوند. از فرآوری آنها موادی مانند کره و پودر کاکائو به دست میآید که در تولید شکلات و خوراکیهای دیگر کاربرد دارند.
رسیدن یک شکلات به دست مصرفکننده، حاصل کار کشاورزان، کارگران حملونقل و کارکنان کارخانههاست. پرداخت منصفانه به تولیدکنندگان، جلوگیری از کار آسیبزای کودکان و حفاظت از جنگلها، از موضوعات مهم در تولید مسئولانهٔ کاکائو هستند.
برای روزنامهٔ دیواری، مراحل «برداشت میوه، آمادهسازی دانه، فرآوری و تولید شکلات» را با چهار تصویر ساده نشان دهید.
ب) تصویر روبهرو یکی از شخصیتهای قارهٔ آفریقا را نشان میدهد. حدس بزنید او کیست؟ دربارهٔ زندگی و فعالیتهای او تحقیق کنید و در یک صفحه به کلاس گزارش دهید.
پاسخ: شخصیت مورد نظر نلسون ماندلا، از رهبران مبارزه با تبعیض نژادی در آفریقای جنوبی است.
📌 تحقیق دربارهٔ نلسون ماندلا
نلسون ماندلا در سال ۱۹۱۸ در آفریقای جنوبی به دنیا آمد. او حقوق خواند و وکیل شد. ماندلا با نظام آپارتاید مبارزه کرد؛ نظامی که حقوق و امکانات مردم را بر اساس نژاد نابرابر میکرد.
او به کنگرهٔ ملی آفریقا پیوست و در مبارزه برای برابری حقوق شهروندان نقش داشت. ماندلا در سال ۱۹۶۲ بازداشت شد و در مجموع حدود ۲۷ سال در زندان ماند. او در سال ۱۹۹۰ آزاد شد.
پس از آزادی، در مذاکره برای پایان دادن به آپارتاید و گذار به حکومتی دموکراتیک مشارکت کرد. در سال ۱۹۹۳، جایزهٔ صلح نوبل را بهطور مشترک با فریدریک ویلم دکلرک دریافت کرد. در سال ۱۹۹۴ نیز نخستین رئیسجمهور سیاهپوست آفریقای جنوبی شد.
ماندلا بر آشتی و ساختن آیندهای مشترک تأکید داشت و تا سال ۱۹۹۹ رئیسجمهور بود. او در سال ۲۰۱۳ درگذشت. زندگی او نشان میدهد که مبارزه با تبعیض، پایداری و تلاش برای گفتوگو میتواند در تغییر جامعه نقش داشته باشد.
خلاصه درس ۲۲ مطالعات هشتم
آفریقا پس از آسیا دومین قارهٔ وسیع جهان است و خط استوا از آن میگذرد. بخش بزرگی از این قاره فلاتی است و آبوهوا و پوشش گیاهی متنوعی دارد؛ از جنگلهای استوایی تا علفزارها و بیابانهای وسیع. رودهایی مانند نیل و کنگو در زندگی مردم اهمیت دارند و سواحل آفریقا در مقایسه با اروپا بریدگی کمتری دارند.
مردم آفریقا از نظر زبان، فرهنگ و دین متنوعاند. کشاورزی، استخراج منابع معدنی، صنعت و گردشگری در اقتصاد کشورهای آن نقش دارند، اما میزان توسعه در همهٔ کشورها یکسان نیست. استعمار، درگیریها و مشکلات اقتصادی و محیطی بر زندگی بخشهایی از قاره اثر گذاشتهاند. تقویت آموزش، تولید، همکاری و صلح میتواند به بهبود شرایط زندگی کمک کند.
مطالب پیشنهادی :
جواب فعالیت های درس بیست و یکم مطالعات هشتم | ویژگی های طبیعی و انسانی اروپا
جواب فعالیت های درس بیستم مطالعات هشتم | ایران و منطقه جنوب غربی آسیا
